تاسقىننىڭ بەتى اقىرىنداپ قايتا باستاعانىمەن پەتروپاۆل ءالى دە سۋدان ارىلار ەمەس. جازدا قۇرعاپ كەتەتىن كەيبىر شاعىن وزەندەردىڭ تاسىعان سۋى ەسىلگە قۇيىلىپ, ءسال دە بولسا كوتەرىپ تاستايدى. 25 ساۋىردەگى ساسكەدە پەتروپاۆلدىڭ سۋ قويماسىنىڭ دەڭگەيى الدىڭعى سەگىز ساعاتقا قاراعاندا تاعى دا 1 سم-گە كوتەرىلىپ, 1 179 سم-گە جەتتى. بۇل ەڭ بيىك نۇكتە 1 235 سم-دەن 56 سم-گە تومەن. ال سەرگەەۆ سۋ قويماسىنداعى دەڭگەي 10 سم-گە ءتۇسىپ, 1 088 سم بولدى. مۇنداعى ەڭ بيىك نۇكتە 8 ساۋىردە 1 425 سم-گە جەتكەن.
تاسقىننىڭ تولىق قايتۋىن ەشكىم دە كۇتىپ وتىرماسى بەلگىلى. وبلىس كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنىڭ ابىگەرىنە دە كىرىسىپ كەتتى. بيىل دا سولتۇستىك قازاقستان ديقاندارى 4,5 ملن گەكتار جەرگە ءدان سىڭىرمەك. وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن وبلىستىق اكىمدىكتىڭ كەڭەسىندە وسى ماسەلە تالقىلاندى. ەگىستى ءارتاراپتاندىرۋ ماقساتىمەن قاراقۇمىق القابىن بيىل 26 مىڭ گەكتارعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ۇكىمەتتەن دالا جۇمىستارىنا جەڭىلدەتىلگەن باعامەن 53 مىڭ توننا ديزەلدى وتىن بولىنگەنى ايتىلدى.
«اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 100-گە جۋىق كاسىپورىندار زارداپ شەككەن. سونىڭ ىشىندە 70-ءى – قىزىلجار قالاسىندا, 25-ءى قىزىلجار اۋدانىندا تىركەلىپ وتىر. كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلى جەڭىس قازيەۆتىڭ ايتۋىنشا, زارداپ شەككەن كاسىپورىنداردىڭ سانى بۇدان دا ارتا بەرەتىن ءتۇرى بار. «ولاردىڭ ىشىندە ەڭ كوبى ازىرگە دۇكەندەر ەكەنى بايقالادى. سونىمەن قاتار جيھاز شىعاراتىن تسەحتار, مەتالل كونسترۋكتسيالارىمەن اينالىساتىن شاعىن كاسىپورىندار, كوتەرمە ساۋدا نۇكتەلەرى, اۋىلشارۋاشىلىعى ونىمدەرىن شىعاراتىندار, تەحنيكالىق قىزمەت ستانسالارى, شينومونتاجداۋ شەبەرحانالارى بار», دەيدى ول.
كاسىپكەرلەرگە م ۇلىكتەرىنە زالال كەلگەنى ءۇشىن تولەنەتىن وتەماقى مامىر ايىندا باستالادى. قازىر تاسقىننىڭ كاسىپكەرلەرگە كەلتىرگەن زالالىنىڭ مولشەرىن انىقتايتىن كوميسسيانى جاساقتاۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونىڭ قۇرامىنا كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى دە ەنەتىن بولدى. الايدا سۋ تولىق كەپپەي كەلتىرىلگەن زياندى ەسكەرۋ مۇمكىن ەمەس. مىسالى, «ينكۋباتوري №1» جشس قانشا تاۋىق پەن جۇمىرتقانىڭ سۋعا كەتكەنىن انىقتاۋ قيىن. جوبامەن وسى كاسىپورىننىڭ شىعىنى – 38,6 ملن تەڭگەدەي. «ال سۋ قايتقان سوڭ ونىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق شىعىنىنىڭ كولەمى كەمىندە 300 ملن تەڭگەدەن كەم بولماس», دەيدى ج.قازيەۆ.
كوپتەگەن كاسىپكەر وزدەرىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنان عانا ايىرىلىپ قويعان جوق, بولاشاق تابىسىنان دا ايىرىلدى. نەسيەلىك مىندەتتەمەسىن دە تولەي الماي قالدى. «كوميسسيا وسىنىڭ ءبارىن ەسكەرۋگە ءتيىس. ال زارداپ شەككەن كاسىپورىندار مەن ۇيىمداردىڭ ءتىزىمىن پەتروپاۆل قالاسى مەن اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرى جاسايدى. بۇل ءۇشىن كاسىپكەرلەر وسى ۋاقىتتاردا اكىمدىكتەرگە جەدەل قايىرىلۋى كەرەك», دەيدى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلى.
جۋىردا پەتروپاۆلدىڭ تەلەارنالارى ەكى ەزۋى ەكى قۇلاعىنا جەتىپ قۋانىپ, تاسقىنمەن بىرگە كەلىپ, سۋ ازداپ قايتقاندا بوگەندە تۇرىپ قالعان توپ بالىقتى ءسۇزىپ جاتقان بالىقشىلاردى كورسەتتى. سويتسە, بۇلار براكونەرلەر ەكەن. ويتكەنى بالىق ۋىلدىرىعىن شاشاتىن 15 ءساۋىر مەن 1 ماۋسىم ارالىعىندا ەشكىمنىڭ بالىق اۋلاۋعا قاقىسى جوق كورىنەدى. قازىر پوليتسيا ولجاعا قارىق بولعان 12 بالىقشىنى جاۋاپكەرشىلىككە تارتتى.
وبلىس اكىمى ع.نۇرمۇحامبەتوۆ پەتروپاۆلدىڭ توعىز قاباتتى ەكى جاڭا جاتاقحاناسىنا ورنالاستىرىلعان زارداپ شەككەندەرگە بارىپ, ولاردىڭ جاعدايىن ءبىلدى. مۇندا بارلىعى 440 ادام قونىستانعان. بارلىق تۇرمىستىق جاعداي جاسالۋىمەن قاتار ۆولونتەرلەر دە كومەك قولىن سوزىپ, زىر جۇگىرىپ ءجۇر. قارت ادامداردىڭ قۇجاتتارىن وتەماقى الۋعا دايىنداپ بەرگەن – وسىلار. تۇرعىندار اكىمگە جاعدايىنىڭ جاقسى ەكەنىن ايتىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
قازىر سۋى قۇرعاي باستاعان ويقالاداعى پاۆلوۆ, سميرنوۆ, تۋحاچەۆسكي, پەرمينوۆ جانە كولحوزنىي كوسوگور كوشەلەرىندەگى سۋ باسقان ۇيلەردىڭ شىعىنىن باعالاۋ جانە تەحنيكالىق جارامدىلىعىن ساراپتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قۇرعاعان كوشەلەردەگى ۇيلەرگە جوندەۋ جۇمىستارى جاقىندا باستالادى. ال تايىنشا اۋدانىندا بۇل جۇمىس قازىر قىزۋ. «باعالاۋ كوميسسياسىنا 22 ءۇيدىڭ يەسىنەن وتىنىشتەر ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە كراسنوپوليان اۋىلدىق وكرۋگى بۇل ىستە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. قازىر بۇل اۋىلداعى 20 ءۇيدىڭ شىعىنى 8 ملن 804 مىڭ تەڭگەگە باعالاندى», دەدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەركەبۇلان دۇيسەنبين.
قالا مەن وبلىستى ەلەكتر قۋاتىمەن جابدىقتاپ تۇرعان «سەۆكازەنەرگو» اق تاسقىننان زارداپ شەككەن ءوزىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە كومەك قولىن سوزىپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن ۇيلەرى سۋدا قالعان 57 قىزمەتكەرىنە 100 اەك كولەمىندە (369 200 تەڭگە) جاردەماقى بەردى. ال ەۆاكۋاتسياعا شىعارىلعان, بىراق ۇيلەرى امان قالعان قىزمەتكەرلەرى 30 اەك كولەمىندە (110 760 ت) جاردەم جاسادى. سونىمەن قاتار قاجەت ەتكەندەرگە كيىم, توسەك جابدىقتارىن, ازىق-ت ۇلىك جيناپ بەردى. تۇرعىسى كەلگەندەرگە كومپانيانىڭ جاتاقحاناسىنا قونىستاندىرىلدى. مۇزدى سۋدا ەلەكتر باعاندارىن جوندەپ, تاسقىنمەن الىسقان جۇمىسشىلارىنا ەكى اپتالىق اقىلى دەمالىس تا بەرىپ جاتىر.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى تامارا دۇيسەنوۆانىڭ بەينە-مالىمدەمەسى دە زارداپ شەككەندەردىڭ كوڭىلىنە مەدەۋ بولدى. ول مەملەكەت ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك مىندەتىن تولىق ورىندايتىنىن, زارداپ شەككەندەرگە جاردەماقىلار ۋاقتىلى تولەنىپ جاتقانىن ايتا كەلىپ, مۇنداي رەجىم 1 قىركۇيەككە دەيىن سوزىلاتىنىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ول تۇرعىن ۇيلەرى (جالعىز ءۇي) مەن ساياجايلارى جارامسىز بولىپ قالعان جاندارعا جاڭا ءۇي سالىنىپ بەرىلەتىنىن نەمەسە ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگى بەكىتكەن باعاعا دايىن ۇيلەر ساتىپ اپەرىلەتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار ت.دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تاسقىننان زارداپ شەككەن التى وبلىستىڭ مەكتەپ بىتىرەتىن جاستارى ءۇشىن ۇبت بولەك سىزبامەن وتكىزىلەدى ەكەن. ءتىپتى تومەن بالل الىپ قالعان ابيتۋريەنتتەر ءۇشىن قاڭتارداعى نەمەسە ناۋرىزداعى ناتيجەلەر الىنباق. سونداي-اق قوسىمشا گرانتتار ءبولۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر ەكەن.
قىزىلجارعا بەت تۇزەگەن قايىرىمدىلىق كەرۋەندەرى دە تولاستاعان جوق. كەشە استانادان «زەكەت» قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن 18 توننا تازا اۋىزسۋ جەتتى. ونى قارسى العان حامزات يمام باستاعان مەشىت قىزمەتكەرلەرى ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ورىندارىنا بولگىزدى. كەيبىر مەكتەپتەر تازا اۋىزسۋ بولماعاندىقتان بالالارعا تاماق ىستەي الماي ءالى دە ونلاين رەجىمدە وقيتىن ەدى. ەندى مىنا كومەك ارقىلى قالىپتى رەجىمگە اۋىستىرىلاتىن بولدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى