تاسقىن زاردابىن جويۋ قارەكەتى

پەتروپاۆلدا 100 جاڭا ءۇي سالىنادى

دەگەنمەن ەسىلدىڭ سولتۇستىك قازاق­ستاننان جوعارعى ارناسىنىڭ بويىندا سۋدىڭ دەڭگەيى اجەپتاۋىر ءتۇستى. ماسەلەن, ع.مۇسىرەپوۆ اۋدانىنداعى توقسان بي اۋىلىنىڭ جانىنداعى گيدروبەكەت 83 سم-گە تومەندەدى. بىراق تومەن ورنالاسقان ەسىل مەن قىزىلجار اۋدانىنىڭ اۋماقتارىنداعى ەلدى مەكەندەردە سۋ دەڭگەيى اسا ۇلكەن بولماسا دا شاعىن كولەمدە ءوسىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, ءبىر تاۋلىكتە پوكروۆ­كا اۋى­لىندا – 1 سم-گە, نوۆو­ني­كولسكىدە 6 سم-گە سۋ كوتەرىلگەن. پەت­روپاۆل قالاسىنىڭ وزىندە سۋ دەڭگەيى 11 سم-گە ارتقان. «قاز­گيد­رومەتتىڭ» ايتۋىنا قارا­عان­دا, وزەننىڭ دەڭگەيى 27-28 ساۋىردە ەڭ بيىك شىڭىنا جەتىپ, ودان ءارى تومەندەي بەرەدى. قارعىن سۋدىڭ قۇيىلۋى بۇل ۋاقىتتا بولمايدى دەپ بولجانىپ وتىر. ال 1 مامىر­­دان باستاپ وبلىستىڭ بار­لىق اي­ماعىندا سۋ تۇراقتى تۇردە تارتىلماق.

تاسقىن باستالعاننان بەرى وبلىس بويىنشا بارلىعى 3 419 ءۇي سۋدا قالعان. قازىر سونىڭ 196-نان سۋ كەتكەن. بارلىعى 14 388 ادام ەۆاكۋاتسيالانىپ, قازىر سونىڭ 744-ءى ۇيىنە ورالعان. 906 ادام ءالى دە ەۆاكۋاتسيالىق بەكەتتەردە جاتىر, 12 718 ادام تۋعان-تۋىسقاندارىن ساعا­لاپ ءجۇر. 5 مىڭداي تۇياق قاۋىپ­سىز جەرلەرگە ايدالعان.

پەتروپاۆل قالاسىنىڭ ويقا­لا شاعىن اۋدانىندا مەملە­كەت­­تىك ماتەريالدىق رەزەرۆ­تەن الىن­عان جىلجىمالى سۋ سوراتىن ستانسا جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل الىپ ستانسا ساعاتىنا 1 800 تەكشە مەتر سۋ ايداي الادى. وبلىس­تاعى تاسقىنعا قارسى كۇرەسكە جەرگىلىكتى تجد-دان باسقا استانا قالاسى, تۇركىستان, قاراعاندى, پاۆ­لودار وبلىستارىنىڭ تجد قىز­مەتكەرلەرى جۇمىلدىرىلىپ, بارلىعى 531 ادام كۇشى, 81 تەحنيكا, 69 موتوپومپا, 49 ءجۇزۋ قۇرالدارى قاتىستىرىلدى.

سارسەنبىدە سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن «قا­زاق­ستان حالقىنا» قورى پەت­روپاۆل قالاسىنىڭ اۋماعىن­داعى «سولنەچنىي-2» شاعىن اۋدانىنا تاسقىننان زارداپ شەككەندەر ءۇشىن ءبىر ءتيپتى 100 ءۇي سالىپ بەرۋ جونىندە مەموراندۋمعا قول قويدى. قوردىڭ اقىلداستار كەڭەسى ەلدىڭ بارلىق سۋ باسقان اۋدانىنا قۇرىلىس جۇرگىزۋ ءۇشىن 10 ملرد تەڭگە ءبولۋدى بەكىتكەن ەكەن. الايدا تاسقىن باستالعان 1-30 ءساۋىر ارالىعىندا قورعا قۇيىلعان قايىرىمدىلىق قاراجاتى ارتقان. وسى ۋاقىتتا بۇعان 2,9 ملرد تەڭگە قۇيىلىپتى. بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, قور پەتروپاۆلدىڭ وزىنە عانا 100 جاڭا ءۇي تۇرعىزباقشى. مەردىگەر كومپانيالاردى تابۋ مىندەتى اكىمدىككە جۇكتەلەدى. تەن­دەر­مەن قۇرىلىس كومپانياسىن تابۋ, قۇرىلىستى قابىلداپ الۋ سياقتى جۇمىستىڭ – بارىنە مونيتورينگ جاسالىپ, اشىقتىق ساقتالۋى مەموراندۋمدا اتالىپ وتكەن. بۇل ءۇشىن جۇمىس توبىنىڭ قاتارىنا قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرىن تارتۋ دا ۇمىت قال­ماعان.

قالا اكىمى س.مۇحامەديەۆ قۇ­­رى­لىس جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر دەرەۋ بولىنەتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار ول سۋدا تۇرعان ۇيلەردى ازىر­گە باعالاۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن جەت­كىزدى. «كەشە سۋى قۇرعاي باس­تاعان جەرلەردەگى كەيبىرىنىڭ جاع­دايىن كورىپ شىققان ەدىك. 12 ءۇيدىڭ سىرتى ءبۇتىن بولعانىمەن ەڭكىس­تەنىپ, قۇلاۋعا اينالىپ قال­عانىن كوردىك. مۇنداي ۇيلەردى قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس, سوندىقتان ولاردىڭ يەلەرىنە جاڭا ءۇي بەرۋدىڭ تەتىكتەرىن سۋ قايتپاسا دا جاساي بەرۋگە ءتيىسپىز», دەدى اكىم.

مىندەتىن اتقارعاندار العىس ارقالاپ قايتتى

پەتروپاۆلدىڭ ىرگەسىندەگى بەس­كول اۋىلىنىڭ ورتالىق الا­ڭىن­دا استانا قالاسىنداعى 68665 اسكەري بولىمىنەن تاسقىنعا قارسى كۇرەسىپ, قىزىلجارلىقتارعا كو­مەك بەرۋگە كەلگەن اسكەريلەر وزدە­­رىنىڭ قىزمەت ورىندارىنا قاي­تا­رىلدى. سالتاناتتى شىعارىپ سالۋ راسىمىندە وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ سويلەپ, مىندەتىن ادال اتقارعان جاۋىنگەرلەرگە العى­سىن ايتتى.

«قۇم سالىنعان اۋىر قاپتار­دى تاسىپ, دامبالاردى بەكىتىپ, مۇزداي سۋدىڭ جول تاۋىپ كەتۋى ءۇشىن ارىقتار قازىپ, سۋىققا توڭ­عان­دارىڭىزعا, قارىن­دارىڭىزدىڭ اشقانىنا قاراماي, ۋاقىتپەن ساناس­پاي جۇمىس ىستەدىڭىزدەر. ەلىمىزدىڭ ناعىز پاتريوتى, وتانىنا شىن بەرىلگەن, ەر مىنەزدى جاۋىنگەرلەر ەكەندەرىڭىزدى كورسەتتىڭىزدەر. ءبارىمىزدىڭ بىرگە بولىپ, تاسقىنمەن ايانباي كۇرەسكەن ەڭبەگىمىزدىڭ ارقاسىندا, ەڭ باستىسى, ادام شىعىنى بولعان جوق. سىزدەردىڭ ارالارىڭىزدا 51 سولداتتىڭ اسكەري مەرزىمى اياقتالعان ەكەن, الايدا ولار دا ۇيىنە كەتۋگە اسىقپاي, قيىن جاعدايدا جولداستارىمەن بىرگە بولىپ, اپاتقا قارسى كۇرەستى. مەن بارىڭىزگە وبلىس حالقىنىڭ اتىنان العىس ايتامىن», دەدى وبلىس اكىمى.

سونداي-اق وبلىستىڭ پوليتسيا دەپارتامەنتىندە دە تاسقىنمەن كۇرەستە كومەككە كەلگەن قۇرلىق اسكەرلەرى مەن ۇلتتىق ۇلاننىڭ جاۋىنگەرلەرىن شىعارىپ سالۋ ءراسىمى بولدى. پد باسشىلىعى ەرەن ەڭبەگىمەن كوزگە تۇسكەن ءبىر توپ ساربازدار مەن وفيتسەرلەردى ارنايى العىسحاتتارمەن ماراپاتتادى. ولاردى پد باسقارما باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى ابىلعازى عابدۋللين تاپسىردى. ال 6637 اسكەري بولىمىندە پوليتسەيلەرگە كومانديردىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇ­مىس جونىندەگى ورىنباسارى مايور شۋحرات ءاشىموۆ العىسىن ءبىلدىردى. وب­لىستىق پوليتسيا دەپار­تا­مەن­تىنىڭ قۇرامىنداعى مادەني ورتالىقتىڭ قىزمەتكەرلەرى كونتسەرت قويىپ, اننەن شاشۋ شاشتى.

«استانا» وڭىرلىك قولباس­شى­لىعىنا كىرەتىن 31775 اسكەري ءبولىمىنىڭ 300-دەن اسا اسكەري قىزمەتشىلەرى پەتروپاۆلعا 8 ساۋىردە كەلگەن. ولار پەتروپاۆل اۋىر ماشينا جاساۋ زاۋىتىنا ورنالاستىرىلعان. قۇرلىق اسكەر­لە­رىنىڭ تاجىريبەلى وفيتسەرلەرىنىڭ باسشىلىعىمەن ساربازدار جانە كەلىسىمشارتپەن قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن اسكەريلەر كەلە سالىسىمەن كۇن-ءتۇن دەمەي اشىق اسپان استىندا بوگەتتەر تۇرعىزدى, ەۆاكۋاتسيالاۋ, كۇزەتۋ شارالارىنا قاتىستى, تۇرعىندارعا كومەك كورسەتتى.

قۇرلىق اسكەرلەرىمەن بىرگە ۇلتتىق ۇلاننىڭ 5537 اسكەري ءبولىمىنىڭ ساربازدارى قىزىلجار وڭىرىندە يىق تىرەسە قىزمەت اتقاردى. ولار جەرگىلىكتى 6637 اسكەري ءبولىمىنىڭ ساربازدارىمەن, كۋرسانتتارىمەن جانە پوليتسەيلەرمەن بىرگە بەكەتتەردە قۇقىق­تىق ءتارتىپتى ساقتادى.

كومەكتەر لەگى

ءبىر كۇن بۇرىن قىزىلجارعا تاجىك اعايىنداردىڭ ەلىنەن 16 ۆاگون قايىرىمدىلىق جۇگى جەتتى. بۇل كومەك زاتتارى قالانىڭ سۋ باسقان زارەچنىي, ويقالا, تەرى زاۋىتى جانە قىزىلجار اۋدانى اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارىنا تاراتىلاتىن بولدى. قايىرىمدىلىق جۇكتەرىنىڭ قاتارىندا تاجىك ديقاندارىنىڭ ءتاتتى جەمىستەرى دە بار. سونىمەن قاتار ادامعا كۇن­دەلىكتى قاجەتتى زاتتار سالىن­عان قوراپتار دا كوپ ەكەن. ولار­دى قابىلداپ العانداردىڭ ءبىرى, قىزىلجار اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الما نۇرعاليەۆا: «بۇل زاتتار ءبىزدىڭ زارداپ شەككەن تۇرعىندارىمىزدى ءبىر ءسات قۋانتىپ, كوڭىلىن كوتەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. قيىن كەزدە قولۇشىن بەرگەن تاجىك باۋىرلارىمىزعا العى­سىمىز شەك­سىز. ءبىزدىڭ اۋدان­نان بارلىعى 8 مىڭداي ادام ەۆاكۋاتسيا­لاندى. سۋ­دىڭ تەز كەلىپ قالعانى سونداي, لى­پا­سىمەن جۇگى­رىپ شىققان اۋىل تۇرعىندارى دا بار. ەندى سولارعا مىنا زاتتاردى ءبولىپ بەرەمىز», دەدى.

16 ۆاگوندى تۇسىرۋگە 120 جاۋىنگەر جانە كومەككە كەلگەن قاراعاندى وبلىسى تجد 40 قىزمەتكەرى جۇم­سالعان ەكەن. ولار جەڭىل بولسا دا قىمبات باعالاناتىن جۇكتەردى تىزىلە تۇرىپ, «گازەلدەرگە» جىلدام ارتىپ جاتتى. تاجىك اعايىندار جال­عىز سولتۇستىك قازاقستانعا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ زارداپ شەككەن باسقا وبلىستارىنا دا, بارلىعى 50 ۆا­گون­نىڭ قايىرىمدىلىق جۇگىن جىبەرىپتى.

وسى كۇنى قىزىلجارعا قارا­عاندى قالاسىنان دا تىركە­مەلى ءۇش جۇك ماشينالارىنان تۇرا­تىن قايىرىمدىلىق كەرۋەنى جەتتى. ولار قاراعاندى وبلىسى ءماسلي­حات­تارىنىڭ دەپۋتاتتارى, «Amanat» پارتياسىنىڭ وكىلدەرى جانە اباي اۋدانىنان جينالعان كومەك ەكەن. بارلىق جۇكتىڭ سالماعى 50 توننادان اسادى. 700 شاقىرىمنان ارتىق جول ءجۇرىپ كەلسە دە قايىرىمدىلىق ساپارىمەن كەلگەن جانداردىڭ ءجۇزى جارقىن, شارشاعاندارى بىلىن­بەيدى. «جينالعان قاراجاتقا ما­كارون, ۇن, سۇيىق ماي, تازا سۋ, توسەك جابدىقتارىن, ماتراس­تار, جاستىقتار ساتىپ الدىق. سونىمەن قاتار 10 توننا كارتوپ اكەلىپ وتىرمىز. باسىنا قيىن­شىلىق تۇسكەن جاندارعا قولىمىزدان كەلگەنشە كومەك بەرۋگە اسىقتىق», دەيدى قاراعاندى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى شاحمۇرات تاڭقىباەۆ.

قايىرىمدىق كومەكتەردى قا­بىل­­داۋ مەن ءبولۋ ءبىر ورتالىقتان رەت­تەلگەن. ء«ار كوشەگە بارعان جۇك­تەردى قابىلداپ الىپ, ءبولىپ تۇراتىن ادامدار بەلگىلەنگەن. ولار – وزدەرىنىڭ كورشىلەرىن جاقسى بىلەتىن جەرگىلىكتى ادامدار. كىمنىڭ ۇيىندە قانشا بالا, قانشا جان بارىن ولار جاقسى بىلەدى. سوندىقتان ءبارى دە ءادىل بولىنۋگە ءتيىس», دەيدى پەتروپاۆل قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى قاليا تورەنوۆا.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى