ۇلتتىق بانك (ۇب) ناۋرىز ايىندا ۇلتتىق قوردان 748 ملن دوللار ساتقان. ءساۋىر ايىنداعى كورسەتكىشتى 1-1,1 ملرد دوللارعا جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. دەمەك كۇن سايىن اينالىمعا 50 ملن دوللاردان جىبەرەدى. ۆاليۋتا ساتۋدان تۇسكەن قاراجات رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ترانسفەرت رەتىندە تۇسەدى. ساۋىردە بجزق ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتىپ الۋ 450-500 ميلليون دوللاردى قۇرايدى.
ۇلتتىق بانكتىڭ التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىن پايدالانۋعا قاتىستى كوزقاراسىن قايتا قاراعانى وتكەن جىلى بەلگىلى بولعان. ەندى ول ءوز ينتەرۆەنتسيالارىندا ۇلتتىق قوردان بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋعا كەتەتىن شىعىنداردى ەسەپكە الادى. باس بانكتىڭ جاڭا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيا تەتىگى قالاي جۇمىس ىستەيدى؟ ول تەڭگەمىزدى نىعايتۋعا قانشالىقتى كومەكتەسەدى جانە ەلدىڭ قالعان رەزەرۆى قانشا ۋاقىتقا جەتۋى مۇمكىن؟
ساراپشىلار بيۋدجەتتەگى ويىن ەرەجەسى ەكونوميكامىزدىڭ مۇناي باعاسىنا تاۋەلدىلىگىن رەتتەۋ ءۇشىن ويلاپ تابىلعانىن, باعانىڭ قۇبىلۋىنا بايلانىستى ويىن ەرەجەسى دە وزگەرىپ تۇراتىنىن ايتادى. بۇل جاعداي قولايلى ۋاقىتتا ۇلتتىق قوردى قورلاندىرىپ الۋعا, ال تاپشىلىق كەزدە ارتىعىراق شىعىن شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قارجى مينيسترلىگى اي سايىن بيۋدجەتكە تۇسەتىن ناقتى كىرىستەردى باعالايدى, كىرىس جوسپاردان تومەن بولسا, وندا جەتىسپەۋشىلىك مولشەرى جاريالانىپ, ۇلتتىق قوردان دوللار نە تەڭگەنى ساتادى. ساتۋدان تۇسكەن قاراجات بيۋدجەت شىعىندارىنا جىبەرىلەدى.
بۇل جاعداي ۆاليۋتا باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن تومەندەتۋى كەرەك. ەكسپورتتاۋشىلار از تابىس العان كەزدە ىشكى نارىقتا شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى, بۇل تەڭگەنىڭ السىرەۋىنە اكەلەدى. دوللاردىڭ ورنىنا التىن ساتۋ تاپشىلىقتىڭ ورنىن تولتىرادى. تەڭگەنىڭ كۇشەيىپ كەتۋىنە جول بەرۋگە بولمايدى دەگەن قاتىپ قالعان قاعيدا 2023 جىلى بۇزىلدى. ەندى ىشكى نارىق تەڭگەنىڭ كۇش الىپ كەتۋىنەن دە, تىم قاتتى السىرەپ كەتۋىنەن دە قورىقپايدى. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا تەڭگە باعامى 0,9%-عا نىعايدى. قازاقستان قور بيرجاسىندا ءبىر ايدا ورتاشا كۇندىك ساۋدا كولەمى 187-دەن 225 ملن دوللارعا ءوستى, ساۋدانىڭ جالپى كولەمى 3,8 ملرد دوللار قۇرادى. بجزق زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ۆاليۋتالىق ۇلەسىن 30% دەڭگەيىندە ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانك ناۋرىز ايىندا بيرجالىق ساۋدا-ساتتىقتا 500 ملن دوللاردى نەمەسە نارىقتىڭ جالپى كولەمىنىڭ شامامەن 13%-ىن ساتىپ الدى.
«ۇلتتىق بانك ۇلتتىق قوردىڭ قاراجاتىمەن وپەراتسيا جۇرگىزۋ كەزىندە نارىقتىڭ بەيتاراپ قاعيداتىن ساقتايدى. بۇل شەتەل ۆاليۋتاسىن ۇدايى جانە بىركەلكى ساتۋدى بىلدىرەدى. اتالعان تاجىريبە ۇلتتىق قورداعى وپەراتسيالاردىڭ ۆاليۋتا نارىعىنا اسەرىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ حابارلادى باس بانك.
ۇلتتىق بانك اشىقتىق قاعيداتى اياسىندا ۆاليۋتا نارىعىندا جۇرگىزىلەتىن بارلىق وپەراتسيا تۋرالى اقپاراتتى تولىق اشىپ كورسەتەدى. قىسقامەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا تەڭگەنىڭ ديناميكاسى نارىققا قاتىسۋشىلاردىڭ كۇتۋلەرىنە, توقساندىق سالىق تولەمدەرىنە, الەمدىك نارىقتاعى احۋالعا جانە گەوساياسي جاعدايدىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى تۇرلەنەدى.
ەكونوميست اندرەي چەبوتارەۆتىڭ پىكىرىنشە, ساۋىردە تەڭگە تۇراقتى كۇيىندە قالۋى, مۇمكىن ودان دا نىعايۋى مۇمكىن. بۇل ۇلتتىق قوردان بيۋدجەتكە تۇسەتىن ترانسفەرتتەردىڭ ۇلعايۋىمەن بايلانىستى.
«تەڭگە نىعايىپ جاتىر. ساۋىردە ۇلتتىق قوردان بيۋدجەتكە اۋدارىلاتىن ترانسفەرتتەردىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ءتول ۆاليۋتا ءدال سونداي كۇشتى نەمەسە ودان دا كۇشتىرەك بولۋى ابدەن مۇمكىن», دەيدى ساراپشى.
Alpari ساراپشىسى اننا بودروۆانىڭ ايتۋىنشا, ناۋرىزدىڭ سوڭعى اپتاسىندا الەمدىك كاپيتال نارىقتارىنداعى تاۋەكەلگە قاتىستى وڭ كوزقاراس, مۇناي باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى جانە ىشكى نارىقتا ۆاليۋتانىڭ تۇراقتى ۇسىنىسى تەڭگە باعامىنا قولداۋ كورسەتتى. تەڭگەنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى قايتادان وڭ ايماقتا. الەمدىك مۇناي نارىعىندا ءوسىم بايقالادى – Brent ماركالى مۇناي باررەلى 89,53 دوللارعا كوتەرىلدى. ناۋرىزدا ەلىمىزدە ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ ارتۋى دا – ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن وڭدى بەلگى. وتكەن اپتادا دوللار باعامى – 445-450 تەڭگە, ەۋرو – 480-485 تەڭگە, رۋبل – 4,80-4,95 تەڭگە, يۋان 61-63 تەڭگە ارالىعىندا بولادى دەپ بولجانىپ وتىر. دەمەك ساۋىردە تەڭگەگە ءتونىپ تۇرعان قاۋىپ جوق.