كىشكەنتاي كەزىمىزدە اپكەلەرىمىزدىڭ اۋىلدا كىلەم توقىعانىن تالاي كورگەنبىز. كوپ قىزدار قاتار وتىرىپ الىپ, اعاشقا كەرۋلى كىلەمدى توقپاقتاپ جاتاتىن. قازىر ەندى زامان دا, سانا دا وزگەردى. بۇگىندە ەشكىم قولدان كىلەم توقىمايدى جانە ءبىر كەزدەرى قابىرعاعا ىلەتىن كىلەمدى بۇگىندە اياقتىڭ استىنا توسەيتىن بولدىق. بىراق, قانداي زامان وتسە دە, كىلەم ەشقاشان ساننەن, تۇرمىستان قالعان ەمەس. مىنە, جۋالى اۋدانىنىڭ قايرات اۋىلىندا تۇراتىن ەرلى-زايىپتى نۇرعالي مەن ءازيمانىڭ كىلەم توقۋدى قولعا الۋىنا وسى ماسەلە تۇرتكى بولسا كەرەك.
ارينە, بۇل انا ءۇيدىڭ, مىنا ءۇيدىڭ قىزدارىن شاقىرىپ, اسارلاتىپ توقىپ تاستايتىن اۋىلدىڭ باياعى كىلەمى ەمەس. بۇل وتباسى قولعا العان جۇمىستىڭ باستى ەرەكشەلىگى – شاعىن كىلەمگە كەز كەلگەن ادامنىڭ بەينەسىن ءدال تۇسىرەتىندىگىندە بولسا كەرەك. ءبىر جاعى تابىس تاۋىپ, ءبىر جاعى ۇلتتىق ونەردى جاڭعىرتىپ, ۇلىقتاپ جۇرگەن نۇرعالي مەن ءازيما وسى كاسىبىنىڭ ارقاسىندا بىرنەشە اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. قۇدايعا شۇكىر, داستارقانى دامگە, كەڭ دالاسى انگە تولى ەلىمىزدە كوپتەگەن تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارى اتالىپ وتىلۋدە. ودان بولەك جەكە ادامداردىڭ قۋانىشتارى قانشاما... سودان بولار جۋالىلىق كىلەم توقۋشىلار قول قۋسىرىپ, جۇمىسسىز وتىرعان ەمەس. سۇرانىس كوپ. ءجىپ ءيىرىپ, ادامنىڭ بەت-بەينەسىن كىلەمگە اينىتپاي سالۋ دا ۇلكەن ونەر. وعان دا قابىلەت كەرەك. ەندەشە, وسى ىسپەن اينالىسىپ جاتقان 8 كەلىنشەكتىڭ جۇمىسىن جۇيەلەپ, توقىلاتىن كىلەمدەردىڭ نەگىزىن سالىپ, باس-كوز بولىپ جۇرگەن ءازيمانىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى.
– ءالى ەسىمدە, اكەم قۋانتاي 25 جىل كەڭشار جىلقىسىن باقتى. سوندا جازدا جايلاۋعا, قىستا قىستاۋعا كوشىپ-قونعان كەزدە انام كيىز ۇيگە شي توقىپ ءىلىپ, الاشا توسەپ قوياتىن. انامنىڭ قولىنان شىققان شي مەن الاشا كوزدىڭ جاۋىن الارداي ادەمى بولۋشى ەدى. انامنىڭ وسى ىسمەرلىگى ماعان بۇيىردى. اعايىندى 10 ۇل-قىزدىڭ ىشىندە مەن عانا كىلەم توقۋدى كاسىپ ەتتىم. 1979 جىلى وسى جۋالىعا كەلىن بولىپ تۇسكەنىمدە كىلەم توقيتىن ارنايى فابريكا بولاتىن. سوندا جۇمىس ىستەدىم. بىراق 1996 جىلى جابىلىپ قالدى دا, جالاقىما فابريكاداعى 1 ستانوكتى ساتىپ الدىم. ءسويتىپ, كىلەمدى ءوزىم ۇيدە توقي باستادىم. بىرتىندەپ ءىسىم ونە كەلە قاسىما 4 قىزدى كومەكشىلىككە الدىم. الدىمەن ولارعا ءىستىڭ ءجونىن ۇيرەتتىم. كىلەم توقۋدا ءار ءجىپتى تەرىپ ءىلىپ, ءتۇسىن دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ وتە ۇساق شارۋا بولعاندىقتان, اسقان شىدامدىلىقتى تالاپ ەتەدى. تەك تابيعاتىنان سابىرلى ادام بولماسا كوبىسى شىدامايدى. ءوزىم ۇيرەتىپ, ىسكە ءبىراز توسەلىپ قالعان تالاي قىز-كەلىنشەكتەر ءتۇرلى سەبەپتەرمەن بۇل كاسىپتى تاستاپ كەتىپ قالدى. قازىر 2 ستانوگىمىز بار, ارقايسىسىندا 4 ادام جۇمىس ىستەيدى. كىلەمگە توقىلاتىن سۋرەتتى, بەينەنى اۋەلى توركوز پاراققا سىزىپ الامىز. ونداعى ءار توردىڭ سىزىعى كىلەمنىڭ ءبىر ءجىبى رەتىندە ەسەپتەلەدى. بۇل ىستە عاليا ەسىمدى سۋرەتشى كەلىنشەك پەن جولداسىم نۇرعالي كومەكتەسەدى, – دەيدى ءازيما بايسەيىتوۆا.
جۋالىلىق كىلەم توقۋشىلار جۇمىستارىن جانداندىرۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن ارنايى وكىلدەر ۇستاپ, سايتتارىندا ءار تۋىندىلارىنىڭ سۋرەتتەرىن, وزدەرى جايلى مالىمەتتەردى, جاڭالىقتارىن جاريالاپ وتىرادى. ءبىر كىشىگىرىم پورترەت كىلەمدى 5-6 كۇن, ال, ۇلكەن كىلەمدەردى 15-20 كۇن توقيدى ەكەن. بۇگىنگە دەيىن تولە بي, اباي قۇنانباەۆ, جامبىل جاباەۆ, باۋىرجان مومىش ۇلى سەكىلدى بەلگىلى تۇلعالاردىڭ بەينەلەرىن, ءتىپتى ارنايى تاپسىرىسپەن ەلباسىنىڭ بەينەسىن دە توقىپتى. ودان بولەك تارازدىڭ – 2000, تۇركىستاننىڭ 1500 جىلدىعىندا, سەمەيدە اباي قۇنانباەۆتىڭ, پەتروپاۆلدا ۇكىلى ىبىرايدىڭ, اقتوبەدە ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ, شىمكەنتتە ءشامشى قالداياقوۆتىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان ەڭبەكتەرى بار. سونداي-اق, «تەڭىزشەۆرويل» كومپانياسى بۇلاردىڭ كىلەمدەرىن ۇناتىپ, شەتەلدىكتەرگە ەستەلىك سىي جاساۋعا ۇنەمى تاپسىرىس بەرىپ كەلەدى. ياعني, ءازيما باستاعان جۋالىلىق كەلىنشەكتەردىڭ قولىنان شىققان كىلەمدەر شەتەلگە دە جول تارتتى دەگەن ءسوز.
– بۇل كاسىپتى زاڭدى تۇردە 2003 جىلى اشتىق. راسىندا دا بۇل تەك كاسىپ ەمەس, ۇلتتىق ونەر عوي. سول جىلدارى العاش رەت شىمكەنتتىك اعايىنداردان ءشامشىنىڭ 50 دانا پورترەتىن جاساۋعا ۇلكەن تاپسىرىس الدىق. ولار 1 ايدا اياقتاۋدى ءوتىندى. كۇندىز جۇمىسشى كەلىنشەكتەر توقىسا, كەشكىسىن ۇيلەرىنە قايتقان سوڭ تۇنىمەن ءوزىمىز 4 بالامىزبەن جابىلا توقىدىق. سول جۇمىسىمىز ءۇشىن 200 مىڭ تەڭگە العانىمىز ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى. «اشتىقتا جەگەن قۇيقانىڭ ءدامى اۋزىڭنان كەتپەس» دەگەن, ودان بەرى دە قانشاما ۇلكەن تاپسىرىستار بولعانىمەن العاشقى قوماقتى تابىسىمىز, العاشقى سىناق, العاشقى قۋانىش ەشقاشان ۇمىتىلمايدى ەكەن. داۋلەت, دياس, نۇرداۋلەت ەسىمدى ءۇش ۇل, ايدا ەسىمدى ءبىر قىزدى تاربيەلەپ, وسىردىك. قىزىمىزدى قۇتتى ورنىنا قوندىردىق. ەندى يبالى كەلىن ءتۇسىرۋدىڭ قامىندا ءجۇرمىز. ارمانىم – وسى كاسىبىمىزدى بالالارىمىز جالعاستىرسا ەكەن. ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ايتار العىسىمىز زور, وتباسىلىق بيزنەسكە زور قولداۋ كورسەتۋدە. وسى ماقساتقا بەرىلەتىن گرانتقا قولىمىز جەتسە, كوزدەگەن جوسپارىمىز كوپ. ءبىز قازىر بىشكەكتەن ماقتانىڭ جىڭىشكە ءجىبىن ساتىپ الىپ, ونىڭ بىرنەشە تالىن بىرىكتىرىپ, يىرەمىز. ەگەر گرانت الساق, قويدىڭ ءجۇنىن جۋىپ, تازالاپ, ءوزىمىز ءتۇتىپ, يىرەر ەدىك. ءوزىمىز بوياپ, ونىمگە قاجەتتى شيكىزاتتى تابيعي تۇردە ازىرلەسەك, ءبارى تازا وتاندىق ءونىم بولار ەدى. شىعىن دا ازايادى, جۇمىس ورنى دا كوبەيەر ەدى – دەيدى نۇرعالي راحمانقۇل ۇلى.
ارينە, كىلەمنەن كىرىس كىرگىزىپ, تابىس تاۋىپ وتىرعان جۋالىلىق كاسىپكەردىڭ تىرلىگىمىزدى ورىستەتسەك, دامىتساق دەگەن ويلارى قاي جاعىنان السا دا قولداۋعا تۇرارلىق. ويتكەنى, نۇرعالي مەن ءازيما ءوز ىستەرىنىڭ ناعىز ماماندارى, وسى كاسىپتەرىن بەس ساۋساعىنداي بىلەدى. سودان شىعار سۇرانىس تا كوپ. ال, سۇرانىس بولعان جەردە بيزنەستىڭ دە تاسى ورگە دومالاي بەرەتىنى تاعى اقيقات.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى,
جۋالى اۋدانى.
سۋرەتتى تۇسىرگەن
التىنبەك قارتاباي.