ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” اتتى 2010 جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا قويعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ “سالاماتتى قازاقستان” 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى.
پرەمەر-مينيستر ك.ءماسىموۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, اتالعان باعدارلاما جوباسى جۇرتشىلىقتىڭ كەڭ تالقىلاۋىنا ۇسىنىلىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتىمنىڭ ازاماتى رەتىندە مەن دە وسى ماسەلەگە بايلانىستى ءوز پايىمداۋىمدى ايتقىم كەلدى, سەبەبى زەينەتكەر بولسام دا, بۇل سالانىڭ تاعدىرى ماعان ءبارىبىر ەمەس.
ءبىز, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ارداگەرلەرى, كوپتەگەن رەفورمالار مەن وزگەرىستەردى باستان ءوتكىزدىك. ولاردىڭ بارلىعى مەديتسينالىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا ارنالدى. كەيبىر پوزيتسيالار بويىنشا بەلگىلى جەتىستىكتەرگە دە جەتتىك. بىراق ءومىر ءارقاشان ءوز تۇزەتۋلەرىن ەنگىزۋدە. ويعا العان كوپتەگەن جاعدايلار ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جوعالتىپ, شەشىلمەي قالدى.
بۇل باعدارلاما باسىمدى مەملەكەتتىك جوبالارعا جاتادى, ونىڭ ماقساتى – ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جۇيەلى وزگەرىستەر جۇرگىزۋ بولىپ تابىلادى.
مەديتسينا سالاسىنىڭ تاباندى جانە بىرىككەن جۇمىسى ارقاسىندا تۋدىڭ 1,5 ەسە وسۋىنە, ءسابي جانە انا ءولىم-ءجىتىمىنىڭ ەكى ەسەگە قىسقارۋىنا قول جەتكىزىلدى. ءومىر ۇزاقتىعىنىڭ ورتاشا كورسەتكىشى ارتتى. بارلىق وڭىرلەردە جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى, ارتەريالدىق گيپەرتونيا ناۋقاستارىنا شۇعىل كومەك كورسەتۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتى ەنگىزىلدى. كارديوحيرۋرگيالىق جانە ينتەرۆەنتسيالىق ارالاسۋلاردىڭ بارلىق مەديتسينالىق كومەك تۇرلەرى كەڭىنەن قولدانىلۋدا. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءجۇيەسىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەمنىڭ دامىعان ەلدەرى ۇلگىسى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بيۋدجەتتىك مودەلىنىڭ ۇزدىك ستاندارتتارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ جۇزەگە اسىرىلۋدا. ەلىمىزدە تەلەمەديتسينا دامىپ كەلەدى دەسەم, بيىلعى جىلى دارىگەر مەن مەديتسينالىق ۇيىمدى ەركىن تاڭداۋعا باعىتتالعان بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى.
ارينە, بۇل سالادا ءالى كۇنگە دەيىن شەشىلمەگەن ماسەلەلەر بار. ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرى كىدىرتپەي شەشۋدى تالاپ ەتەدى. مىسالى, امورتيزاتسيانى قوسپاعان تاريفتەردى قۇراستىرۋدىڭ وبەكتيۆتى ەمەس جۇيەسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەملەكەتتىك ۇيىمدارى دەربەستىگىنىڭ ءتومەن بولۋى, جاس ماماندار بىلىكتىلىگىنىڭ تومەن بولۋى, ءىرى ستاتسيونارلاردىڭ كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن تومەن جابدىقتالۋى (60 توسەككە 1 كومپيۋتەر) جاڭارتۋ ۇدەرىسىن ايتارلىقتاي تەجەيدى. مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ 1-كەزەڭىندە وسى ماسەلەلەردى شەشۋ جۇيەنى تولىعىمەن جاقسارتۋدى ءبىرشاما تەزدەتەر ەدى.
باعدارلاما جوباسىن قاراپ وتىرىپ, وسى قۇجاتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ بارلىق تۇستارى قامتىلعانىنا مەنىڭ كوزىم جەتتى. جەتىستىكتەر دە, كەمشىلىكتەر دە, ولاردى شەشۋ جولدارى دا كورسەتىلگەن. ايتالىق, “دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ” 4.2.3-تارماعىنا كوڭىل اۋدارعىم كەلەدى, مۇندا كەڭىنەن مەملەكەتتىك-جەكە ارىپتەستىكتى قولدانۋ كورسەتىلگەن. يدەياسى جاقسى. بىراق ىسكە اسىرۋ باعىتتارىندا وبەكتىلەردى جەكەشەلەندىرۋ, نەگىزگى قۇرالداردى (عيماراتتار, جابدىقتار) جەكە ادامدارعا بەرۋ ۇسىنىلادى. وسى كۇنگە دەيىن سوناۋ كەزەڭدەگى جالپى جەكەشەلەندىرۋدىڭ زارداپتارىنان ءالى ارىلا الماي ءجۇرمىز. بۇگىنگى تاڭدا بالاباقشالارعا دەگەن سۇرانىستى قاناعاتتاندىرا الماي وتىرمىز. قىزىلوردادا جەكەشەلەندىرۋ ناتيجەسىندە قالاداعى جالعىز قالالىق اۋرۋحانانى جوعالتىپ الدىق. ازەر دەگەندە قايتارىپ العاندا, تەك جالاڭ قابىرعالار عانا قالعان, كوممۋنيكاتسيالىق ءجۇيەلەر دە بولمادى. وسىنداي مىسالداردى ءبىراز كەلتىرۋگە بولادى. ەندەشە, مۇنداي ولقىلىقتارعا جول بەرمەۋدىڭ جولىن ىزدەستىرگەن ءجون.
تۇتاس العاندا, اتالعان جوبا ناقتىلى, دالەلدى جانە وقىرمانعا قولجەتىمدى ەكەنى بايقالادى دەي وتىرىپ, ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى جونىندە تىنىمسىز قامقورلىعى ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى.
س.ىبىراەۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى.
قىزىلوردا.