بۇگىندە شىمكەنت قالاسىنىڭ ونەركاسىپ پەن يننوۆاتسيالىق دامۋى 7 ينديكاتور بويىنشا جۇزەگە اسىپ جاتىر. شاھاردىڭ الەۋمەتتىك وركەندەۋىن قامتاماسىز ەتەتىن باسقا دا ينديكاتورلار بار. ونىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى – وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋ. جوسپارعا سايكەس بيىل ونەركاسىپ سالاسىندا 1 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا ءونىم شىعارۋ كوزدەلىپ وتىر. ادەپكى ءۇش ايدىڭ وزىندە 200 ملرد تەڭگەدەن استام ءونىم ءوندىرىلدى. جالپى, مەگاپوليستە 885 كاسىپورىن بار, ونىڭ 20-سى ءىرى سانالادى. ەلۋگە جۋىق كاسىپورىن ورتا ساناتقا جاتسا, قالعانى – كىشى ءوندىرىس ورىندارى.
نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيانى بيىل 275%-عا ارتتىرۋ جوسپاردا بار. 2016 جىلدان باستاپ مەگاپوليستە ءدارى-دارمەك, مەديتسينالىق بۇيىمدار ءوندىرىسى قارقىن العان. ەڭ ءىرى «حيمفارم» زاۋىتىنان بولەك «تاسساي» يندۋستريالدى ايماعىندا مەديتسينالىق زاتتار شىعاراتىن كاسىپورىندار اشىلعان. «ەكوفارم ينتەرنەشنل» كومپانياسى دا قازىر وسى سالاداعى ءىرى كاسىپورىن قاتارىنا كىرەدى. سونىمەن بىرگە, وزبەكستاندىق ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن اشىلعان «دەنتا فيل» ءوندىرىس ورنى دا ءوز اۋقىمىن كەڭەيتىپ جاتىر. كومپانيا بيىل ەكىنشى جوباسىن ىسكە اسىرماق. جۋىردا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وزبەكستانعا رەسمي ساپارمەن بارىپ, بىرنەشە ماڭىزدى كەلىسىمگە قول جەتكىزگەنى بەلگىلى. وسى ورايدا قازاق-وزبەك بىرلەسكەن جوبالارى قاناتىن كەڭگە جايادى دەگەن ءۇمىت بار. «دەنتا فيل» كومپانياسى سونىڭ جارقىن مىسالى.
جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ ەندىگى مىندەتى – ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسىن 10%-دان اسىرۋ. بىلتىر ونەركاسىپ سالاسىندا 1 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. بيىل كورسەتكىشتى 1,1 ترلن تەڭگەگە جەتكىزۋ ماقساتى تۇر. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى – 825 ملرد تەڭگە.
سوڭعى 5 جىلدا مەگاپوليس ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي ينۆەستيتسيا تارتىلدى. شىمكەنت رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالا مارتەبەسىن العالى ينۆەستيتسيا قۇيۋ كورسەتكىشى 3 ەسە ارتقان. ماسەلەن, 2019 جىلى مەگاپوليستىڭ ينۆەستيتسيالىق دامۋ كورسەتكىشى 195 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, بىلتىر 700 ملرد تەڭگەنىڭ ۇستىندە ينۆەستيتسيا جۇمسالدى. بيىلعى مەجە – 900 ملرد تەڭگەدەن اسىرۋ. وسى جىلدىڭ 3 ايىنىڭ وزىندە 100 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تارتىلىپ ۇلگەردى. ينۆەستيتسيالىق قاراجاتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك, سونىمەن بىرگە, يندۋستريالدى ايماقتارداعى جوبالار. سونىمەن قاتار ينۆەستيتسيا تۋريزم, كولىك, ءبىلىم سالالارىنا دا باعىتتالىپ جاتىر.
قالالىق ونەركاسىپ جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان ينۆەستيتسيالىق پۋلدى قالىپتاستىردى. وعان جالپى قۇنى 1,7 ترلن تەڭگەگە تەڭ 219 ينۆەستيتسيالىق جوبا كىردى. سونىڭ اياسىندا 31 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان. بيىل ينۆەستيتسيالىق پۋل شەڭبەرىندە 260 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قۇرايتىن 64 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ءوز كەزەگىندە ينۆەستيتسيا ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق, كولىك سەكىلدى سالالارعا باعىتتالادى.
وڭدەۋ ونەركاسىبىنە قاتىستى جالپى سوماسى 500 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 114 جوبا ىسكە قوسىلماق. وسىنىڭ اياسىندا ماشينا قۇراستىرۋ, جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋ شارالارى قولعا الىنباق. ايتا كەتۋ كەرەك, جەڭىل وناركاسىپ بويىنشا قالادا ارنايى ەكونوميكالىق ايماق بار. قازىر ونىڭ تولىمدىلىعى 85-90%-عا جەتتى. وڭدەۋ وناركاسىبىنە ارنالعان جوبالار ىشىنەن 16 كاسىپورىن اشۋ ماقساتى قويىلىپ وتىر.
شىمكەنتتە قىتايلىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ اتقارىلىپ جاتقان جوبانىڭ ءبىرى – كەراميكالىق تاقتا ءوندىرىسى. كاسىپورىن عيماراتىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى بىتۋگە تاياپ قالدى. جىل سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسۋ ءۇشىن «جۇلدىز» يندۋستريالدى ايماعىنان جەر ۋچاسكەسى ءبولىنىپ, ءتيىستى ينفراقۇرىلىم تارتىلدى.
وسى جىلى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا شىمكەنتتە «فيۋستي» الكوگولسىز سۋسىنىن شىعاراتىن كاسىپورىن ىسكە كىرىسەدى. ماۋسىم ايىندا وسى ءوندىرىس ورنىنان «كوكا-كولا» سۋسىنى شىعارىلادى. كولىك-لوگيستيكالىق ايماعىندا ورنالاسقان بۇل كاسىپورىن ترانسۇلتتىق كومپانيا قولداۋمەن اشىلماق. مۇندا نەگىزگى ينۆەستورلار – تۇرىك اعايىندار. بىلتىر ناۋرىزدا باستالعان قۇرىلىس جۇمىسى ءبىر جىلدان استام ۋاقىتقا سوزىلىپ, قازىر سوڭعى كەزەڭگە جەتتى.
سونداي-اق «جۇلدىز» يندۋستريالدى ايماعىندا رەسەيلىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس كومبيناتى بوي كوتەرىپ جاتىر. قۇرىلىس جۇمىستارى 50%-عا ءتامام بولدى. كەلەشەكتە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس كومبيناتى ءۇي قۇرىلىسىنا قاجەتتى پانەلدەر شىعارادى. ونىڭ كومەگىمەن 1 كۇندە 3 قاباتتى تۇرعىن ءۇيدى سالۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
ال ش ۇلىق وندىرەتىن «الەم-بت» كومپانياسى ءونىم اسسورتيمەنتىن كوبەيتۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيا تارتىپ, ەكىنشى جوبانى ىسكە اسىرماقشى. وسى ورايدا جاڭا ءوندىرىس وشاعىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, جىل اياعىنا دەيىن اياقتالادى دەگەن جوسپار بار. ەكىنشى جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قۇيىلعان ينۆەستيتسيا 6,5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇدان وزگە گازوبلوك, تەمىر-بەتون ونىمدەرى مەن حيميا سالاسىندا سۋتەگى پەروكسيدى وندىرىسىنە ينۆەستيتسيا سالىنىپ جاتىر.
ونەركاسىپ جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك تۇرمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 2028 جىلعا قاراي تۇرىك ينۆەستورلارىمەن بىرلەسىپ اۋماعى 500 گەكتار, جالپى سوماسى 300 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ەڭ ءىرى ونەركاسىپتىك جىلىجاي قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپاردا تۇر. ول ينۆەستورلار بيىلدىڭ وزىندە 100 گەكتار جەرگە جىلىجاي سالىپ, قۇرىلىسىن وسى جىلدان قالدىرماي اياقتاۋدى كوزدەپ وتىر. وسى ماقساتقا وراي قالالىق اكىمدىك «بوزارىق» يندۋستريالدى ايماعىنان 200 گەكتاردان استام جەر ۋچاسكەسىن ۇسىنعان.
شىمكەنت