ۆالمونتون قالاسىندا (يتاليا) ريم قۇقىعى بويىنشا 1-ءشى ەۋرازيالىق كونگرەسكە دايىندالۋ اياسىندا ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە وسى سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا قولقابىس ەتۋ تاقىرىبىندا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
ەۋروپانىڭ, ازيانىڭ جانە لاتىن امەريكاسىنىڭ بىرقاتار ەلدەرىنىڭ دەلەگاتسيالارىن جيناعان يتاليانىڭ ۇلتتىق عىلىمي زەرتتەۋلەر كەڭەسىنىڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنتسيانىڭ جۇمىسىنا قر ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل اسقار شاكىروۆ قاتىسىپ بايانداما جاسادى.
ومبۋدسمەن كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردى قازاقستانداعى قۇقىقتىق ساياسات پەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا مەملەكەتتىڭ قۇقىق قولدانۋ ءتاجىريبەسىن جەتىلدىرۋدەگى قىزمەتىنىڭ باسىم باعىتتارىمەن تانىستىردى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن جانە وسى سالاداعى جالپىعا تانىمال نورمالار مەن ستاندارتتاردىڭ قولدانىلۋىن باقىلاۋ سالاسىندا ۇلتتىق قۇقىقتىق قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىل جاساۋ قاجەتتىگى تۋرالى ورتاق پىكىر ايتىلدى, دەپ حابارلادى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل اپپاراتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ۇشجىلدىق باعدارلاماعا قول قويدى
ماۋسىمنىڭ 15-ىندە جەنەۆا قالاسىندا قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك ارىپتەستىگىنىڭ ءۇش تاراپتى وكىلدەرى حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىمەن لايىقتى ەڭبەك جونىندەگى ۇشجىلدىق باعدارلاماعا قول قويدى. اتاپ ايتقاندا, باعدارلاماعا قر ۇكىمەتى تاراپىنان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى گ. ابدىقالىقوۆا, حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى تاراپىنان س. حوففمانن جانە جۇمىس بەرۋشىلەر مەن كاسىپوداقتاردىڭ رەسپۋبليكالىق بىرلەستىگى تاراپىنان ءوز وكىلدەرى قول قويدى.
اتالعان باعدارلاما وسىنىڭ الدىنداعى الەمدىك قارجىلىق جانە ەكونوميكالىق داعدارىس اسەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلعان الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنىڭ جالعاسى بولىپ تابىلادى. بۇرىنعى باعدارلاما مىڭجىلدىقتار دامۋ ماقساتتارى مەن بۇۇ دامۋ ماقساتىنداعى كومەكتەر كورسەتۋ جونىندەگى نەگىزگى باعدارلامالار ەرەجەلەرىن باسشىلىققا الاتىن.
باعدارلاما 2030 جىلعا دەيىنگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دامۋ ستراتەگياسىندا ايقىندالعان ۇلتتىق باسىمدىقتارعا, سونداي-اق 2024 جىلعا دەيىنگى قازاقستاننىڭ ورنىقتى دامۋعا كوشۋ تۇجىرىمداماسى, 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارى سەكىلدى ورتا جانە ۇزاق مەرزىمدى ۇكىمەتتىك ستراتەگيالارعا نەگىزدەلەدى. ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارى نەگىزىندە حەۇ جۇمىس ورىندارى تۋرالى جاھاندىق پاكتىسىنىڭ قاعيداتتارىن ۇستانۋعا نازار اۋدارىلادى, دەپ حابارلادى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
قاداعالاۋ قارىمى
كەشە باس پروكۋراتۋرانىڭ كەزەكتى القا ءماجىلىسى ءوتىپ, وندا قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ قىلمىستىق پروتسەستە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ قورعالۋى, سونداي-اق وسى باعىتتاعى پروكۋرورلىق قاداعالاۋدىڭ جاي-كۇيى ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى, دەپ حابارلادى باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
القا جۇمىسىنا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى, ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, ەكونوميكالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى بەكىتكەن قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا ادامدار مەن ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتىلىگى ەرەكشە اتاپ كورسەتىلگەن. وسىعان بايلانىستى, اسىرەسە, قىلمىستىق پروتسەسس اياسىندا ولاردى ءمۇلتىكسىز ورىنداۋ پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ ۇدايى باقىلاۋىندا تۇر.
القاعا قاتىسۋشىلار قاراستىرىلىپ وتىرعان ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن جانە قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرۋشى لاۋازىمدى تۇلعالار تاراپىنان بولاتىن زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ جولىن كەسۋ بويىنشا قابىلدانىپ وتىرعان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ودان ءارى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. تۇتاستاي العاندا, وسى سالاداعى قۇزىرەتتى ورگانداردىڭ جۇمىس دەڭگەيى قاناعاتتانارلىق دەپ تانىلدى. سونىمەن قاتار, كۇدىكتى ادامداردى ۇستاۋ بارىسىندا جىبەرىلەتىن زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جانە كەيبىر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ىشكى قاۋىپسىزدىك قىزمەتتەرىنىڭ جۇمىستارىنداعى جەكەلەگەن كەمشىلىكتەرگە نازار اۋدارىلدى.
تالقىلاۋ ناتيجەسى بويىنشا القا قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىن جەتىلدىرۋگە, جەدەل-ىزدەستىرۋ جانە ءىس جۇرگىزۋ ءىس-شارالارىنداعى زاڭدىلىقتىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋگە, وسى ماسەلە بويىنشا پروكۋرورلىق قاداعالاۋدى جانە ۆەدومستۆولىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان شەشىم قابىلدادى.
پارتياارالىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسى
“قازاقستان – 2030” ستراتەگياسىنا سايكەس ەلىمىزدى دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى ەكولوگيالىق ورتانى جاقسارتۋ بولىپ تابىلادى. قازاقستان 2030 جىلى تازا جانە جاسىل, تازا اۋالى جانە ءمولدىر سۋلى ەلگە اينالۋى كەرەكتىگى اتاپ وتىلگەن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ “جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا ءمۇمكىندىكتەرى” اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا 2020 جىلعا دەيىن قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاسىن 72-گە دەيىن ۇزارتۋ مىندەتى قويىلعان.
ارال تەڭىزىنىڭ كەبۋىن بۇۇ عالامدىق ەكولوگيالىق اپات دەپ تانىدى. تەڭىزدىڭ كەۋىپ كەتكەن قاباتىنان جىلىنا اۋاعا 6 ملن. توننا تۇز شىعادى. سول تۇزدىڭ قۇرامى سولتۇستىك پوليۋستە دە تابىلعان. ارال تەڭىزىنىڭ تاعدىرىن بالقاش كولى دە قايتالاۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار, سەمەي پوليگونىندا جاسالعان يادرولىق سىناقتاردىڭ سالدارى ءالى كوپ جىلدار بويى سەزىلەتىن بولادى. بۇگىندە وسى جانە باسقا دا ماسەلەلەر الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر.
وسىعان وراي, استانا قالاسىندا “ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك – قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ اجىراماس قۇرامداسى رەتىندە” ماسەلەسىن تالقىلاۋعا ارنالعان پارتياارالىق كەڭەستىڭ ح وتىرىسى بولىپ ءوتتى. پارتياارالىق كەڭەستى وتكىزۋدىڭ ماقساتى – 2003 جىلى بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى تۇجىرىمداماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن تالقىلاۋ.
وتىرىسقا ساياسي پارتيالاردىڭ باسشىلارى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, باس پروكۋراتۋرانىڭ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, ساراپتاۋ قاۋىمداستىعىنىڭ جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
پارتياارالىق كەڭەستىڭ جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا ءتيىستى شەشىم قابىلداندى.
ءلايلا ەدىلقىزى.