قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى حالىقارالىق تەاتر كۇنى مەرەكەسىنە وراي «قاللەكي تىنىسى» اتتى سپەكتاكلدەر شەرۋىن ۇيىمداستىرعان ەكەن. ەكى جىل بويى كورەرمەن كوزايىمىنا اينالعان قويىلىمدار قاتارىنا دراماتۋرگ قۋانىش جيەنبايدىڭ «پاتشا كوڭىلىم, نە دەيسىڭ؟» كومەدياسى دا قوسىلىپتى.
قويىلىم بۇگىنگى وتباسىنىڭ تالايلى تاعدىرى تۋرالى. اۋلەتتىڭ ۇلكەنى – ءابدىراسىلدىڭ قۇداي بەرگەن بەس بالاسى بار. ءبىر قىز, ءتورت ۇل. ءتورت ۇل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىن تىرەپ تۇرعانداي. قاتارلارىنان قالماي, بۇيىرعان نەسىبەلەرىن تەرىپ جەپ جۇرگەن ءارتۇرلى ماماندىق يەلەرى. الدەقاشان اۋىلدان قول ءۇزىپ, قالاعا كوشىپ كەتكەن. بۇكىل ءبىتىم-بولمىسىمەن قالالىق پسيحولوگياعا باۋىر باسىپ ۇلگەرگەن. كوپكە توپىراق شاشىپ قايتەمىز, دەسە دە بىتپەيتىن دە قويمايتىن قالانىڭ ابىر-سابىر حال-احۋالىمەن, بۇگىن انا شارۋانى تىندىرسام, كەلەسىدە انا جۇمىستى ءبىر ىڭعايلى قىلسام دەپ, ەرتەلى-كەش سۇرلىگىپ, اسىپ-ساسىپ, بىراق وسى ولەرمەندىگىنەن دە ويداعىداي ناتيجە شىعارا الماي, ىشتەي تىنىپ, ىشتەي بۋلىعىپ, وزىمەن ءوزى ارپالىسىپ جۇرەتىن جاندار از با؟ ءابدىراسىلدىڭ بالالارى – وسىعان ۇقساس ءتيپتىڭ ادامدارى. ولاردىڭ جادىنان كىندىك كەسكەن اتاجۇرت, اۋىلداعى اعايىن-تۋما, دوس-جاران, ءتىپتى اكە-شەشە دەيتىن قاسيەتتى ۇعىمدار الدەقاشان وشكەن. ولاردى ىزدەمەك, قۇرمەتتەمەك تۇگىلى, ولارعا دەگەن تيتىمدەي ساعىنىش سەزىمىن دە قولدان ء«ولتىرىپ» تىنعان. بالكىم ارا-تۇرا تەلەفونمەن عانا اماندىقتارىن ءبىلىپ تۇرار. بولدى, ءبىتتى. بىراق مۇنداي جاتباۋىرلىق ءابدىراسىل اقساقالعا ۇنامايدى. ءابدىراسىل (بورانباي مولداباەۆ) مەن كەمپىرى شامشاگۇل (مايرا ومار) بالالارىن ولگەنشە ساعىنادى.
ءابدىراسىلدىڭ بار ارمان-ماقساتى – بالالارىن كورىپ, ماۋقىن باسىپ, ءبىر جاساپ قالۋ. ءارى ويلاپ, بەرى ويلاپ, اقىرى اقساقال مىناداي بەرىك شەشىمگە بەل بۋادى. «اكەڭ ءولدى» دەپ كورشىسى قويلىبايعا بالالارىنا حابار بەرگىزەدى. سۋىت حابار قالالىقتاردىڭ قۇلاعىنا جەتىپ ۇلگەرەدى. «اكە كەرەك بولسا, ەندى ەلگە كەلمەي كورسىن!», دەيدى ءابدىراسىل. «سۋىت حاباردى» العاش ەستىگەن ۇلكەن ۇلى باقبەرگەن ىنىلەرىن قۇلاقتاندىرادى دا, ەرتەڭىندە ايەلدەرىن ەرتىپ, ءبىر كىسىدەي جينالىپ, جىلاپ-سىقتاپ اۋىلعا جەتىپ كەلەدى. ەسىكتەن اتتاماي جاتىپ «اكەم-اۋدىڭ» سۇيەكتى سىرقىراتار «جوقتاۋى» باستالادى.
ال شامشاگۇل شالىنىڭ «ولگەندىگىنەن» بەيحابار. وعان ءابدىراسىل الدىن-الا ەسكەرتپەگەن. ول بالالارىنىڭ كەلىندەرىمەن ءبىر كىسىدەي ءتىزىلىپ كەلگەندىگىنە ءماز. اناسىنىڭ بالالارىمەن ويدا-جوقتا كەزدەسۋى وتە اسەرلى. كۇلكىلى ەپيزود جەتىپ-ارتىلادى. بالالارىن كورگەن شامشاگۇلدىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. ول ءالى دە اكەسىن «جەرلەۋگە» جينالىپ كەلە قالعان ۇل-قىزىنىڭ بۇل باتىل ارەكەتىنە اڭ-تاڭ. قويلىبايعا «سەن مال تانيسىڭ عوي, قوراداعى جارامدى قويدى سويىپ, كورشى-كولەمگە حابار بەرىپ, قازان كوتەرۋ قامىنا كىرىس» دەپ «بۇيرىق» بەرەدى. جانە ازىردە «بەلىم, بەلىم» دەپ قاقساعان شالىنىڭ ء«ولىپ» قالعاندىعىمەن شارۋاسى شامالى, «بالالارى ءبىر كىسىدەي جينالىپ كەلگەندە ونىكى نە جاتىس؟» دەپ ۇرىسىپ قويۋدى دا ەستەن شىعارمايدى. وڭاشا قالعاندا كەلىندەرىنە: «مەن ەندى سەندەرمەن بىرگە قالاعا كەتەمىن, مال-مال دەپ ولۋگە كەلدىم, قورالى مالىمەن ۇشپاققا شىعار بولسا كورەرمىز, قالسىن وسىندا!» دەپ شالىنا قىر كورسەتكەندەي, توسىن مىنەز تانىتاتىنى جانە بار. كەلىندەرى ءبىر-ءبىرىن جەپ قوياتىنداي, الا كوزدەنىپ ىدىس-اياقتى قاتتىراق سىلدىرلاتادى. سونداعىسى – «كەمپىردى قولدارىنا كىم الادى, ۇلكەن كىسىنى كىم باعىپ-قاعادى؟» بالكىم, شامشاگۇل وسىنى كەلىندەرىن سىناۋ ءۇشىن ادەيى ايتقان بولار. ءتورت كەلىنى – ءباتيما (التىناي نوگەربەك), كوركەم (ايمان كارپسەيتوۆا), سارا (ديانا جولدىبەك), بوتاگوزدەردىڭ ء(اميرا وماروۆا) وبرازى بارىنشا شىنايى دارالانعان. ساحنادا ارقايسىسىنىڭ اتقاراتىن مىندەتتەرى بار جانە بىرىمەن-ءبىرىن شاتاستىرا المايسىڭ. باقبەرگەننىڭ ء«بارىن ءباتيما شەشەدى» دەيتىنى ءارى وسى سويلەمنىڭ سان مارتە قايتالاناتىنى ەشكىمدى جالىقتىرمايدى, كەرىسىنشە تاعى دا ايتىلا ما ەكەن دەپ ەلەڭدەپ وتىراسىڭ. وقيعالار سۇلباسىمەن جىمداسىپ كەتكەن.
ءابدىراسىل ء«ولدىم, ءولدىم» دەپ قاشانعى جاتسىن, ونىڭ ۇستىنە تۇزگە شىققىسى كەلەدى. «بۇل نە شۋ, بۇل نە ايقاي؟ بۇتىما سيگىزەتىن بولدىڭدار عوي, تۇگە!..» دەپ شىعا كەلەدى. كەنجە ۇلى كۇنبەرگەن (نۇرسۇلتان ەسەن) ءتىرى اكەسىن كورگەندە ءتىل-اۋزى بايلانىپ, تالىپ قالادى. وسى تۇستى رەجيسسەر ويناقى شەشىمدەرمەن ۇتقىر پايدالانا بىلگەن. ءيا, سازگەرگە كەرەگى – اۋەن, سۋرەتشىگە – بوياۋ, اقىنعا – ءسوز, ال رەجيسسەرگە نە ماڭىزدى؟ قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى رەجيسسەر نۇرلان جۇمانيازوۆتىڭ «پاتشا كوڭىلگە...» سىڭىرگەن ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. دراماتۋرگپەن سويلەسكەندە, بىلاي دەدى: «شىعارمانىڭ سۇيەگى – مەنىكى, ەتى – نۇرلاندىكى». وسى پىكىردىڭ ارعى استارىندا بۋىرقانعان شىندىق جاتىر. قويىلىمنىڭ سوڭىندا گۇلجاميلا مەن قويلىبايدىڭ ءبىر شەشىمگە كەلگەنى, قالعان ءومىردى بىرگە سۇرمەك بولعان پەيىلدەرى – ءسوز جوق, رەجيسسەردىڭ ۇلكەن ولجاسى.
ءابدىراسىلدىڭ «ولگەن» ارەكەتىنە بالالارى اقىرىندا رەنىش بىلدىرەدى. «قانشاما شارۋالارىم, لەكتسيالارىم وقىلماي قالدى...», دەيدى باقبەرگەن. «سىزدىكى بۇل نە ويىن؟ ەرىگىپ جۇرگەن كىم بار؟ ءبىز اسكەري ادامبىز, ەرتەڭ شىنىمەن جاعداي انانداي بولعاندا باسشىلاردان قايتىپ سۇرانامىن؟» اقبەرگەننىڭ قاباعىنان قار جاۋىپ تۇر. «تاكسيستەردىڭ اراسىندا بۇزىلماعان زاڭ بار, قازالى جەرگە قولدان كەلگەنشە قارجى جيناپ بەرەدى. كەشە ماعان دا «اكەڭە قۇران وقىتارسىڭ» دەپ كونۆەرت بەردى. الامىن با, المايمىن با, بىلمەيمىن؟..», دەپ شىمبەرگەن مۇرىن استىنان مىڭگىرلەيدى. «الا بەرسەڭشى, كەيىن كەرەك بولادى عوي...», دەپ اقىل قوسادى كۇنبەرگەن. كۇلمەي كورىڭىز!
«سەندەردىڭ ءوستىپ ايتاتىندارىڭدى بىلگەنمىن. ال اكە-شەشەلەرىڭىڭ تەرى سىڭگەن وسى شاڭىراقتا ەش جەردەن كەزىكتىرە المايتىن ءبىر عاجايىپ ءيىس بار. سەندەر ونى ۇمىتقالى قاشان. سول ءيىس سەندەردى بالە-جالادان قورعاپ جۇرەدى. مەن ولگەن كۇنى ول ءيىس تە اسپانعا ۇشىپ كەتەر. ء«ولىپ», سەندەردى شاقىرىپ العان سەبەبىم, اۋناپ-قۋناپ جاتىپ, سول ءيىستى ارمانسىز يىسكەسىن دەدىم. مەندە بوتەن وي جوق. پاتشا كوڭىلدىڭ ەندى نە قالايتىندىعىن كىم ءبىلسىن... ەكىنشى مارتە ءولۋ دەگەندى اتاماڭىز!..» ەگەر ءابدىراسىل ء«بىز قارتايدىق, اۋىلعا كەلىپ, قارا شاڭىراققا يە بولىڭدار» دەسە, وڭباي «ۇتىلار» ەدى. ول – ابدەن ايتىلا-ايتىلا اقجەم بولعان بايلام. جۇرتتىڭ ەلەڭدەي قويۋى قيىن....
گۇلبانۋ ءامىروۆا,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت