حالىقارالىق تەاتر كۇنى قارساڭىندا ساحنا الەمىنىڭ ءبىر سىلكىنىپ الاتىنى راس. ويناپ-ك ۇلىپ, كوڭىل سەرگىتۋ عانا ەمەس, ءجۇرىپ وتكەن جولىنا ەسەپ بەرىپ, جەتكەن جەتىستىگى مەن كەتكەن كەمشىلىگىن سارالاۋعا باعىتتالىپ وتكىزىلەر ونەگەلى ءىس-شارالار دا مەيرامنىڭ كاسبي ماڭىزىن ارتتىرىپ, تەاتر تاعىلىمىن تەرەڭدەتە تۇسەتىندەي.
وسى ورايدا ەلوردامىزدىڭ تورىندەگى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنداعى ەكى جىلدا ءبىر رەت ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلە جاتقان «قاللەكي تىنىسى» سپەكتاكلدەر شەرۋى – قازاق تەاتر ونەرىنىڭ بۇگىنگى اياق الىسىن باعامداۋعا, سالماقتاپ سارالاۋعا تاماشا مۇمكىندىك سىيلاعانى ءسوزسىز. مۇنى ءتىپتى شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ىزدەنىستەرى مەن ىركىلىستەرىن باعامداۋ جولىندا جاسالعان ءساتتى قادامداردىڭ ءبىرى دەپ باعالاساق, ارتىق ەمەس.
ەلوردا كورەرمەندەرىن قاللەكي تەاترى ۇجىمىنىڭ ۇزدىك ويىن ۇلگىلەرىمەن تانىستىرۋ ماقساتىندا وتكەن ساحنا مەرەكەسىندە بيىل تەاتر ساراپشىلارى مەن كورەرمەن نازارىنا 2022 جىلدىڭ ناۋرىز ايى مەن 2024 جىلدىڭ ناۋرىزى ارالىعىندا جارىق كورگەن پرەمەرالار ۇسىنىلدى. اتاپ ايتقاندا, ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» (رەجيسسەرى – گۇلناز بالپەيىسوۆا), ە.ءشميدتىڭ «حات» (رەجيسسەرى – راچا ماحاتاەۆ), ق.جەتپىسباەۆتىڭ «بالا مەرگەن» (رەجيسسەرى – نۇرفات ۆاحيتوۆ), ە.جۋاسبەكتىڭ «ۇيلەنۋ» (رەجيسسەرى – نۇرلان جۇمانيازوۆ), س.بالعاباەۆتىڭ «قىز جيىرماعا تولعاندا» (رەجيسسەرى – داۋرەن سەرعازين), د.رامازاننىڭ «جوشى حان» (رەجيسسەرى – بولات ۇزاقوۆ), ج.شايحيسلام ۇلى مەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قىز جىبەك» (رەجيسسەرى – الىبەك ومىربەك ۇلى), ق.جيەنبايدىڭ «پاتشا كوڭىلىم, نە دەيسىڭ؟!» (رەجيسسەرى – نۇرلان جۇمانيازوۆ) جانە تەاتردىڭ شىعارماشىلىق زەرتحاناسى دايىنداعان «كەشكى...7» (رەجيسسەرى – ءبازىل سۇلتانعازى) قويىلىمدارى كورەرمەنىن قۋانتتى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنان بولەك, بيىل كورەرمەندەر دە جاۋاپتى ساتكە اتسالىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. تەاتر فويەسىندەگى ارنايى ساۋالنامانى تولتىرىپ داۋىس بەرۋ ارقىلى ولار دا ۇزدىكتەرگە قولداۋ ءبىلدىردى. وسىلايشا, كوكتەمدەگى كوبەسى سوگىلگەن قاسات قار سىندى ارتىستەر مەن كورەرمەن اراسىندا ناۋرىزدىڭ جايماشۋاق كۇندەرىندەي تاماشا ءبىر جىلىلىق ورناعانى انىق.
سونىمەن, «قاللەكي تىنىسى» اتتى سپەكتاكلدەر شەرۋىن تاماشالاۋ ارقىلى ق.قۋانىشباەۆ تەاترى ۇجىمىنىڭ شىعارماشىلىق قارىمىن, ارتىستىك الەۋەتىن تانىعانداي بولدىق. ەل ەگەمەندىگىمەن ەگىز جاساسقان ونەر ورداسىنداعى تاماشا مەكتەپتى تابىستى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان جالىندى جاستاردىڭ جاڭاشىل جۇمىستارىنا, سان الۋان جانردى ساحنادا ءساتتى سويلەتە بىلگەن رەجيسسەرلەردىڭ ىرگەلى ىزدەنىستەرى مەن تىڭ تاجىريبەلەرىنە كۋا بولدىق. دراما دا, كومەديا دا, تراگەديا دا, مەلودراما دا, بالالارعا ارنالعان ەرتەگى دە, تەاتر ىشىنەن اشىلعان شىعارماشىلىق زەرتحانانىڭ جەمىستى قادامدارى دا جارقىراي كورىندى.
دەسە دە, كوڭىلگە ۇمىتىلماس مەرەكە سىيلاپ, 10 مينۋتتاي وتە شىققان 10 كۇندىك سپەكتاكلدەر شەرۋىنىڭ ارتىندا قانشاما ماڭداي تەر مەن قاجىر-قايراتتىڭ جاتقانىن تەك سونى كوزىمەن كورىپ, جان-تانىمەن سەزىنگەن ماماندار عانا ءدال سۋرەتتەي الاتىن شىعار. ال ساحنانىڭ بەرگى جاعىندا سۇلۋ ونەرگە جان سۋارعان كورەرمەننىڭ ساحنالىق كوركەم شەشىمدەرگە كوڭىل سەمىرتىپ, رۋحاني تۇرعىدا شىن دەمالعانى انىق.
«قىز جيىرماعا تولعاندا»
سپەكتاكلدەر شەرۋىنىڭ شىمىلدىعىن تۇرگەن العاشقى قويىلىم – بەلگىلى تەاتر جانە كينو اكتەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى داۋرەن سەرعازيننىڭ رەجيسسەرلىگىمەن قويىلعان جازۋشى, دراماتۋرگ ءسۇلتانالى بالعاباەۆتىڭ «قىز جيىرماعا تولعاندا» مەلودراماسى. سپەكتاكلدىڭ كوركەمدىك دەڭگەيى ءھام تاقىرىپ وزەكتىلىگى تۋراسىندا ساراپشىلار القاسىنىڭ مۇشەسى, تەاترتانۋشى بالجان بەكماعامبەتوۆا: «بۇل – 40 جىلدان سوڭ قايتا تۇرلەنىپ, جاڭعىرىپ, زاماناۋي باعىتتا كورەرمەنمەن قايتا قاۋىشقان تۋىندى. پرەمەراسى انشلاگپەن ءوتىپ, ءدۇيىم جۇرتتىڭ بيلەت تابا الماي سابىلعانىنا دا كۋامىز. البەتتە, ماحاببات – ماڭگىلىك تاقىرىپ. ادامداردى ارمانداۋعا, ويلانۋعا, جاقسى كورۋگە, جاقسىلىققا سەنۋگە شاقىراتىن شىعارما. رەجيسسەر داۋرەن سەرعازين بۇگىنگى كۇننىڭ سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرە الاتىن تۋىندى شىعارا ءبىلدى. قيالشىل, ارمانشىل باس كەيىپكەر جىبەكتىڭ ىشكى كۇيىن ءدوپ باساتىن تەرەزەنىڭ ار جاعىنداعى ەرتەگىگە ۇقساس ءومىر ياكي جاپالاقتاپ جاۋعان قاردى بەينەلەگەن دەكوراتسيا, وقيعا جەلىسىن اشۋعا سەپ بولعان, ءساتتى تاڭدالعان «قيالىمداعى ەرتەگىم» ءانى دە ۇيلەسىم تاۋىپ, ىقشام, تۇسىنىكتى ءارى تارتىمدى سپەكتاكلگە ۇلاستى. 6 كەيىپكەردەن تۇراتىن اكتەرلىك ءانسامبلدىڭ شەبەرلىگى دە جوعارى. اسىرەسە ەپيزودتىق كەيىپكەر تاۋكەن رولىندەگى جانات وسپانوۆتىڭ وينىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. اكتەر كورەرمەندى ءبىر ءسات ەلەڭ ەتكىزىپ, ەرەكشە وبراز جاساي الدى», دەپ قويىلىمعا باعا بەردى.
«ۇيلەنۋ»
ەركىن جۋاسبەكتىڭ «ۇيلەنۋ» كومەدياسى بىرنەشە جىل بۇرىن دا ءدال وسى تەاتر ساحناسىندا قويىلعان بولاتىن. بىراق جاڭا تەاتردا جارقىراي كورىنگەن جاڭا نۇسقاسىنا رەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرلان جۇمانيازوۆ ايتارلىقتاي وزگەرىس ەنگىزبەسە دە, قويىلىم اكتەرلىك قۇرام وينىمەن جانە سپەكتاكلگە ارناپ ارنايى مۋزىكا جازۋىمەن دە جاقسى اسەر سىيلادى. كومەديادا اۆتوردىڭ ۇتىمدى تابىلعان دراماتۋرگيالىق شەشىمىنىڭ ءبىرى – مۇنداعى كەيىپكەرلەردىڭ نىسپىسى ايگىلى «گوگولدىك سارىنمەن» ارنايى اللەگورياعا قۇرىلعان. كەرەك ايتەۋىر ۇلى مەن دەرەكگۇل ەرەكشەقىزى, بولەك, كومەك, زەرەك, تەرەك, مەرەك, ەرەك, جەلەك دەپ جالعاسىپ كەتە بەرەتىن تۇلعالار تىزبەگى قويىلىمنىڭ كوركەمدىك ءھام مازمۇندىق يدەياسىمەن ءساتتى قابىسىپ قانا قويماي, سونداي-اق بۇگىنگى قوعام كورىنىسىنىڭ مادەني موزايكاسىن تۇزۋگە دە تابىستى قىزمەت ەتكەن. دەسە دە, تەاتر ساحناسىندا قايتا تۇرلەنگەن كومەديانىڭ ءالى دە ءبىر قايناۋى ىشىندە كەتىپ, ويىمىزدى وقتىن-وقتىن كەرى شەگىندىرىپ, ون جىل بۇرىن ساحنا كورگەن العاشقى نۇسقاعا ورالتا بەردى. ونىڭ ۇستىنە مۋزىكالىق سپەكتاكل مەن وپەرەتتا جانرىنا ءجيى سوعىپ, جارقىن سپەكتاكل قويۋدا تاجىريبەسى مول رەجيسسەر نۇرلان جۇمانيازوۆتىڭ ساحنا بەزەندىرۋ مەن كومەديا اتموسفەراسىن بەرۋدەگى قولتاڭباسى كەيىنگى ۋاقىتتا ءبىر-بىرىنە تىم ۇقساپ كەتكەندەي اسەر قالدىرعانىن دا جاسىرمايمىز.
«پاتشا كوڭىلىم, نە دەيسىڭ؟!»
سپەكتاكلدەر شەرۋىنە قاتىسقان نۇرلان جۇمانيازوۆتىڭ ەكىنشى قويىلىمى – «پاتشا كوڭىلىم, نە دەيسىڭ؟!» كومەدياسى. ءبىر جارىم ساعاتقا سوزىلعان قويىلىم ءازىل مەن قالجىڭعا, قايعى مەن مۇڭعا, ساعىنىشقا تولى. وندا باستى كەيىپكەرلەر اكە مەن اناسى قارتايعان شاعىندا بالالارى مەن نەمەرەلەرىنەن جىراقتا قالادى. وسىلايشا, كورەرمەنگە اتا-انانى ۇمىتپاۋ, قامقورلىق جاساۋ, تۋعان جەرگە ورالۋ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزەدى. جاڭا سپەكتاكلگە تانىمال تەاتر جانە كينو اكتەرلەرى – بورانباي مولداباەۆ, مايرا ومار, التىناي نوگەربەك, ەرلان مالاەۆ, داستان ءالىموۆ, سامات بايىروۆ جانە تەاتردىڭ جاس ارتىستەرى قاتىستى. جالپى, كومەديانىڭ تاقىرىپ ءھام مازمۇن تۇرعىسىنان ارقالاعان جۇگى اۋقىمدى. ايتسە دە, دراماتۋرگيانىڭ نەگىزى قايشىلىق ەكەنىن ەسكەرسەك, سول شىم-شىتىرىق ينتريگا مەن ءسوزىنىڭ ءىس-ارەكەتىنە اسەر ەتۋ ەكپىنى باسەڭ سەزىلدى. ءالى دە ەلەپ-ەكشەيتىن, ءتىپتى كەيبىر ساحنالارىن تۇبىرىمەن قىسقارتىپ تاستاسا دا, قويىلىمنىڭ كوركەمدىگى بۇزىلمايتىن باسى ارتىق ەپيزودتار كوپ. سونىڭ سالدارىنان اكتەرلەر وينى دا ديناميكاسىنان ايىرىلىپ, بىرسارىندىلىققا ۇرىنعان. كورەرمەندى كۇلدىرەمىز دەپ قينالا كۇلكى شاقىرۋ, جاراسپايتىن جاساندى ارەكەتتەرگە بارۋ, ورىنسىز ايقاي, قيسىنسىز قيمىل, دابىرا دابىل – ءبارى دە سپەكتاكلدىڭ ىشكى ءھام سىرتقى سەمانتيكاسىنا سالقىنىن تيگىزگەن.
«قىز جىبەك»
رەجيسسەر الىبەك ومىربەك ۇلىنىڭ «قىز جىبەك» درامالىق وپەراسى ساحنالانعالى بەرى دە قويىلىم توڭىرەگىنەن وربىگەن ءتۇرلى پىكىر تولاستاعان ەمەس. ءبىرى جاقتاسا, ەكىنشىسى داتتاپ تا ۇلگەردى. اسىرەسە سپەكتاكلدىڭ تىلىنە قاتىستى تۇيتكىلدى تۇستار وتە كوپ. قارابايىر كوشە ءتىلى مەن كالكا اۋدارمانىڭ قۇربانىنا اينالعان قازاقتىڭ ۇلتتىق جاۋھارىنىڭ جىلارمان كۇيى شىنىمەن جاندى جابىرقاتادى. اكتەرلىك ويىن دا ارتىستەر تاراپىنان جان-جاقتى اشىلا المادى دەپ سانايمىز. اتالعان سپەكتاكل تۋرالى گازەتىمىزدىڭ بەتىندە بۇعان دەيىن دە جان-جاقتى تالداپ, «قيلى-قيلى «قىز جىبەك» اتتى ماقالا بەرگەندىكتەن, پىكىرىمىزدى تاعى قايتالاۋدى ورىنسىز سانادىق.
«جوشى حان»
كەرىسىنشە, رەجيسسەر بولات ۇزاقوۆ قويعان دراماتۋرگ دۋمان رامازاننىڭ «جوشى حان» سپەكتاكلى كورەرمەن كوڭىلىنەن ورىن العان تۋىندى بولدى. تاريحقا دەگەن حالىقتىڭ قۇرمەتى ءھام قىزىعۋشىلىعى سپەكتاكل بويى زالدان سەزىلىپ تۇردى. سوندىقتان بولسا كەرەك, «جوشى حان» قويىلاتىن كۇنى زالدا ادەتتەگىدەي انشلاگ. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اسىلبەك قاپاەۆتىڭ سومداۋىنداعى ءتۇرلى بەينەنى كورىپ جۇرسەك تە, شىڭعىس حان سونىڭ ىشىندەگى ءبىر توبەسى بولىپتى. ءىرىلى-ۇساقتى رولدەر ىشىنەن جارقىراي كورىنگەن ءساتتى ىزدەنىس ەكەنىن دە باسا ايتقىمىز كەلەدى. جارتى الەمدى جاۋلاعان جاھان ءامىرشىسىن ادەتتە كورىپ جۇرگەنىمىزدەي قاھارلى, ادۋىندى حان بەينەسىندە ەمەس, كەرىسىنشە قاھاننىڭ ادامي قاسيەتتەرىنە, اكە رەتىندەگى سەزىم يىرىمدەرىنە بويلاۋعا ۇمتىلعان اكتەرلىك پاراساتى دا, پسيحولوگيالىق تەرەڭدىگى دە كوڭىلگە جىلىلىق سىيلادى. ونىڭ شىڭعىس حانى – الىس-ج ۇلىستان قاشىپ, بويىن پاراسات بيلەگەن, ۇلاعاتتى ويلار قوزعايتىن سالماقتى تۇلعا. سول سەكىلدى جوشى بەينەسىندەگى قايىرجان سادىقوۆتىڭ ەڭبەگى دە ەسكەرۋسىز ەمەس. جاس اكتەر بويىنان جاقسى ىزدەنىس ىزدەرى كورىندى.
«بالا مەرگەن»
سپەكتاكلدەر شەرۋىن جالعاستىرعان قويىلىمدار قاتارىندا ە.ءشميدتىڭ «حات» (رەجيسسەرى – راچا ماحاتاەۆ), ق.جەتپىسباەۆتىڭ «بالا مەرگەن» (رەجيسسەرى – نۇرفات ۆاحيتوۆ) جانە دە تەاتر اكتەرى ءبازىل سۇلتانعازيننىڭ «كەشكى...7» قويىلىمدارى دا جانرعا جارقىن كوزقاراسپەن كەلە بىلگەن جاڭاشىلدىعىمەن ەرەكشەلەندى. اسىرەسە كىشكەنتاي كورەرمەندەرگە ارنالعان قادىر جەتپىسباەۆتىڭ «بالا مەرگەن» ەرتەگىسى بالالار عانا ەمەس, ەرەسەكتەردىڭ ءوزىن ۇلتتىق قۇندىلىقتار قادىرىنە بويلاتىپ, تاڭعاجايىپ ەرتەگىلەر ەلىنە ۇمىتىلماس ساياحات جاساتتى. قويىلىم تۋرالى تاعى دا تەاترتانۋشى پىكىرىنە كەزەك بەرسەك. «ق.جەتپىسباەۆتىڭ «بالا مەرگەن» ەرتەگىسى – اق ولەڭمەن ورىلگەن, ۇلتتىق قۇندىلىقتى دارىپتەيتىن تاعىلىمى مول شىعارما. جاس كورەرمەنگە تاماشا تارتۋ بولىپتى. سپەكتاكل تاڭنىڭ اتىسى, كەشتىڭ باتىسى سمارتفوننان اجىراۋى قيىن قازىرگى بالالاردىڭ سانا-سەزىمىن وياتىپ, پاتريوتتىق سەزىمىن قالىپتاستىرۋعا, قيال كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە زور ۇلەس قوسپاق. ەرتەگىنىڭ نەگىزگى يدەياسى دوستىقتى قادىرلەۋگە, جاقسىدان ۇيرەنىپ, جاماننان جيرەنۋگە, ادامگەرشىلىككە باۋليدى. ەرتەگى رەجيسسەرى نۇرفات ۆاحيتوۆ كورەرمەن مەن اكتەرلەر اراسىندا ديالوگ ورناتۋ ارقىلى شىعارما جەلىسىن قىزىقتى ەتىپ, جاس كورەرمەننىڭ تالعامىنان شىعا بىلگەندىگى قۋانتادى», دەيدى بالجان بەكماعامبەتوۆا.
* * *
اتالعان سپەكتاكلدەر ىشىنەن ۇزدىك شىققان جۇمىستاردى تەاتر ماماندارىنان قۇرالعان ساراپشىلار القاسى انىقتادى. ساراپشىلار شەشىمىمەن «ۇزدىك اكتەر» – اسىلبەك قاپاەۆ (شىڭعىس حان ءرولى ءۇشىن); «ۇزدىك اكتريسا» – اينۇر جەتپىسباەۆا (كۇنىكەي ءرولى ءۇشىن); «ەكىنشى پلانداعى ۇزدىك اكتەر» – نۇرسۇلتان ەسەن (تورتقۇلاق حان ءرولى ءۇشىن); «ەكىنشى پلانداعى ۇزدىك اكتريسا» – بەگىمنۇر قاليلا (تاڭسىق ءرولى ءۇشىن) ماراپاتتالدى. بۇدان وزگە كورەرمەندەردىڭ ارنايى داۋىس بەرۋىمەن دە ۇزدىكتەر انىقتالدى. ون كۇنگە سوزىلعان شەرۋدە سىنعا تۇسكەن قويىلىم جانە ارتىستەردى باعالاپ, ارنايى داۋىس بەرۋ ارقىلى ءوز فاۆوريتتەرىن قولداعان كورەرمەندەر پىكىرى دە قالىس قالمادى. تەاترسۇيەر قاۋىمنىڭ داۋىس بەرۋ ناتيجەسىندە «ۇزدىك قويىلىم» اتالىمىنداعى جۇلدە «جوشى حان» سپەكتاكلىنە بەرىلسە, «ۇزدىك اكتەر» – قايىرجان سادىقوۆ, «ۇزدىك اكتريسا» – اقمارال تاناباەۆا بولدى.
ال «قاللەكي تىنىسى» سپەكتاكلدەر شەرۋىنىڭ باستى جۇلدەسى – «ۇزدىك سپەكتاكل» اتالىمىنداعى باس جۇلدە ساراپشىلاردىڭ ءبىراۋىزدان قولداۋىمەن ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» تراگەدياسىنا بەرىلدى. قويىلىم رەجيسسەرى – گۇلناز بالپەيىسوۆا. «ۇزدىك سپەكتاكل» اتانعان قويىلىمنىڭ قانداي تالاپتار نەگىزىندە تاڭدالىپ الىنعانىن ساراپشىلار القاسىنىڭ قۇرامىندا بولعان تەاترتانۋشىلاردان سۇراپ كورگەن ەدىك.
كونە ەپوستىڭ تىڭ شەشىمى
«قاللەكي تىنىسى» سپەكتاكلدەر شەرۋى – ەكى جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلىپ, داستۇرگە اينالىپ كەلە جاتقان يگى شارا. بۇل – شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ ىزدەنىستەرى مەن ىركىلىستەرىن باعامداۋ جولىندا جاسالعان ءساتتى قادامداردىڭ ءبىرى. ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» تراگەدياسى رەجيسسەر گ.بالپەيىسوۆانىڭ رەجيسسۋراسىمەن زاماناۋي ۇلگىدە جارىق كوردى. رەجيسسەر كونە ەپوستى عاجايىپ قيالمەن ۇشتاستىرىپ, ونى كوركەمدىك تۇرعىدا كورەرمەنگە جەتكىزۋدە تىڭ باعىت تاپقان. ستسەنوگرافيا, جارىق, ساحنانى يگەرۋ سىندى سۋرەتكەرلىك تالعامى جاقسى كورىنگەن. ادامزات پەن تابيعات مىڭداعان جىل وتسە دە وزەگىن جوعالتپاعان, ءبىر-بىرىنەن اجىراعىسىز ەگىز ۇعىم ەكەنىن ەسكەرسەك, تراگەدياعا اعاش قىز كەيىپكەرىن ەنگىزۋىنەن گۇلناز بالپەيىسوۆانىڭ فيلوسوفيالىق, سيمۆوليكالىق ويلارى وقىلىپ وتىردى. بۇل – ءبىر عانا مىسال. راسىندا, ماحابباتتىڭ الدىندا ءبارى دارمەنسىز. كلاسسيكالىق تۋىندىداعى بايان سۇلۋ اتاۋىن قوزى كورپەشتەن الدىڭعى پلانعا شىعارۋدان-اق رەجيسسەردىڭ قازىرگى قوعامداعى ايەل تاقىرىبىنا تەرەڭىرەك ءۇڭىلۋدى كوزدەگەنىن اڭعارۋعا بولادى. قىز بالاسىنىڭ تاربيەسى ونىڭ وسكەن ورتاسىنا بايلانىستى. اتا-انا جاۋاپكەرشىلىگى, وتباسىنداعى وتاناسىنىڭ ءرولى بايان مەن كۇنىكەي بەينەسىنەن كورىنەدى. كەيىپكەرلەردىڭ ىشىنەن كۇنىكەي بەينەسىمەن اكتريسا اينۇر جەتپىسباەۆا دارالانىپ تۇردى. سپەكتاكلگە حالىق ءانى «اق بايان» لەيتموتيۆ رەتىندە الىنىپ, قويىلىمنىڭ نەگىزگى يدەياسىن اشا تۇسۋگە سەپ بولعان.
بالجان بەكماعامبەتوۆا,
تەاترتانۋشى
ءداستۇرلى ەمەس شەشىم ءھام قالىپقا باعىنباعان ويىن
ساراپشىلار قۇرامى انىقتاعان ۇزدىك قويىلىمنىڭ «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» بولۋى – كەزدەيسوق شەشىم ەمەس. اتالعان قويىلىم تۋرالى ازدى-كوپتى اقپارات بەرە كەتسەك, سپەكتاكل 2022 جىلى ساحنالاندى. قويۋشى رەجيسسەرى – ب.ششۋكين اتىنداعى تەاتر ۋچيليششەسىن بىتىرگەن گۇلناز بالپەيىسوۆا. رەجيسسەر قازاق تەاترىندا العاش رەت قاراعاندىنىڭ س.سەيفۋللين اتىنداعى وبلىستىق اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىنداعى «قاراگوز» قويىلىمىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ونىڭ بۇل قويىلىمى كوپشىلىك اراسىندا ۇلكەن شۋ تۋدىرعان ەدى. گ.بالپەيىسوۆا – ايگىلى تەاتر رەجيسسەرى ر.ۆ.تۋميناستىڭ شاكىرتى, قازىرگى كۇنى ماسكەۋ قالاسى ە.ۆاحتانگوۆ اتىنداعى تەاتردىڭ رەجيسسەرى. سپەكتاكلدەر شەرۋىنە قاتىسقان «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» قويىلىمى ساحنالانعانىنا ەكى جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە, ءالى كۇنگە دەيىن داۋلى قويىلىمداردىڭ ءبىرى بولىپ كەلەدى. كوپتىڭ قىتىعىنا تيگەن ماسەلە – ليرو-ەپوستى اسىرەزاماناۋيلاندىرىپ, ۇلتتىق ەرەكشەلىككە كەرەعار شەشىمدەر قولدانۋىندا بولدى. تاريحتا «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» اتىمەن قالعان جىردىڭ گ.بالپەيىسوۆا تراكتوۆكاسىندا قوزى كورپەشتىڭ الدىنا باياننىڭ شىعۋى, ياعني «بايان سۇلۋ – قوزى كورپەش» اتالۋى دا كوپشىلىك ويىندا سان ساۋال تۋدىردى. دەگەنمەن ۋاقىت وتە كەلە بۇل قويىلىم باسقا قىرىنان اشىلىپ, بۇگىندە سپەكتاكلدىڭ داتتاۋشىسىنان جاقتاۋشىسى كوبەيىپ كەلەدى. ساراپشىلار قۇرامىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولۋىنا دا رەجيسسۋراداعى ء«داستۇرلى ەمەس» شەشىمدەر مەن اكتەرلەردىڭ باسقا قالىپتاعى ساحنالىق وبرازداردى ءساتتى يەگەرۋى سىندى بىرقاتار كريتەري ءوز اسەرىن تيگىزدى. باستىسى, بۇگىنگى تەاتر كوشىنەن قالماي, ەلوردالىق تەاترلاردىڭ الدىڭعى بۋىنى بولىپ جۇرگەن قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى كەزەكتى تەاتر تويىن ءسان-سالتاناتىمەن قارسى الىپ, تەاترىشىلىك فەستيۆالمەن وسىلايشا كورەرمەن الدىندا جەمىستى ەسەپ بەردى.
رۋحيا باقىتبەك,
قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى