ۇلتتىق ويىندارىمىزدى ۇلىقتايىق
سوڭعى كەزدەرى ومىرشەڭ سالت-داستۇرىمىزگە كوبىرەك نازار اۋدارىلىپ, سونىڭ ارقاسىندا ولاردىڭ اياسى كەڭەيە ءتۇستى. كۇنى كەشە عانا ەل بولىپ تويلاپ وتكەن ۇلىق مەرەكە – ءاز ناۋرىزدا بۇعان كوزىمىز انىق جەتتى. ون كۇن بويى جەر-جەردە ءتۇرلى اتاۋمەن اسپەتتەلىپ, حالقىمىزدىڭ دارقاندىعى مەن دانالىعىنداي بولىپ, الۋان-الۋان تالىمدىك, تاربيەلىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. ارينە, مۇنىڭ ءبارىنىڭ كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتارى ءسوزسىز.
ايتايىن دەگەنىمىز دە وسىعان بايلانىستى جايلار ەدى. جاستاۋ كەزىمىزدە ءبىز دە باسقالار سياقتى اسىق ويناپ, لاڭگى تەپتىك. ال قىزدار بولسا شەكەمتاس, حان تالاپاي, حان الشى سەكىلدى ويىنداردى ۇيدە وتىرىپ وينايتىن. بايقاپ قاراساق, بۇگىندەرى وسى ۇلتتىق ويىنداردىڭ ءتىنى ءۇزىلىپ بارا جاتقان سياقتى اسەر قالدىرادى. ويتكەنى قالا تۇگىلى اۋىلدا دا بۇل كورىنىستى وتە سيرەك كەزدەستىرەتىنىمىز جاسىرىن ەمەس. ونىڭ ەسەسىنە, قالتا تەلەفونىنا ءۇڭىلىپ, ۇيدە وتىرعان جاستاردى كوبىرەك كورەسىز. وتە وكىنىشتى جايت, ارينە.
قازىرگى كەزدەرى ۇلتتىق ويىندارىمىز ناۋرىز مەيرامى سەكىلدى ايتۋلى مەرەكەلەردە عانا ەسكە تۇسەتىندەي كورىنەدى. الايدا وسىنداي ەكەن دەپ اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋگە دە بولماس. ارا-تۇرا «كوك جاشىكتەن» اسىق ويناپ, لاڭگى تەۋىپ جاتقان جەتكىنشەكتەرىمىزدى كوزىمىز شالىپ قالاتىنى بار. وكىنىشكە قاراي, بۇل ءۇردىس جاپپاي ۇلتتىق سيپات الىپ وتىر دەپ ايتا الماساق كەرەك. باسقا ۇلتتىق ويىن تۇرلەرى تۋرالى دا وسىنى ايتۋعا بولادى. ال مۇنى دۇرىس جولعا قويۋعا, بىزدىڭشە, تەك قانا ىنتا مەن ىقىلاس بولسا جەتكىلىكتى ەكەنى انىق. مۇمكىن, ءجيى-ءجيى جارىستار وتكىزىپ تۇرۋ كەرەك شىعار.
قالاي دەسەك تە, ۇلتتىق ويىندارىمىزدى ۇلىقتاۋ بارشانىڭ مىندەتى بولۋعا ءتيىس.
كارىباي امزە ۇلى,
زەينەتكەر
تۇركىستان وبلىسى
جاناشىرلىققا مۇقتاج سالالار بار
قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى اتالىپ وتەر قارساڭدا وبلىس ورتالىعىندا «كونە تاراز» مۋزەيى بوي كوتەرگەنى بەلگىلى. ءوڭىر تاريحىن تانىتۋدا نەگىزگى سالماق تۇسەتىن عيمارات رەتىندە قاراستىرىلعان نىسان قازىرگى كەزدە كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن جاعدايدا دەپ ايتا المايمىز. كونە جادىگەرلەردىڭ ورداسى اتانادى دەگەن مۋزەي قۇرىلىسى ساپاسىز جۇرگىزىلگەندىكتەن شاتىرىنان سۋ سورعالاپ, جەرتولەسى دە جارامسىز كۇيگە تۇسكەن. ال ونى سالعاندار مەن قابىلداپ العاندار تۇك بولماعانداي الشاڭ باسىپ ءجۇر. بىزدىڭشە, كىم-كىم دە ءوز ىسىنە جاۋاپ بەرۋى كەرەك. سوندا عانا قاي سالادا دا ءتارتىپ ورنايدى. ەندى جەتى جىلدان بەرى ءوز ماقساتىنا پايدالانىلماي تۇرعان عيماراتتى قوسىمشا قارجى ءبولۋ ارقىلى قالپىنا كەلتىرىپ, جۇرتشىلىق يگىلىگىنە جاراتاتىنداي ەتۋ كەرەك دەگەن پىكىردەمىز.
كەلەسى كەزەكتە مىنا ماسەلە تۋرالى دا ايتا كەتسەك دەيمىز. باس گازەتتە بۇعان دەيىن دە جازىلعانىنداي, وبلىس ورتالىعىندا ءبىر عانا تەاتر عيماراتى بار. ال وسىنداعى ەكى ۇجىم ا.توقپانوۆ اتىنداعى وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىن كەزەكپە-كەزەك ءبولىسىپ پايدالانىپ ءجۇر. ءوڭىر تەاترلارىنا بولەك عيمارات قاجەت ەكەنى تۋرالى تالاي مارتە ايتىلسا دا شەشىمىن تابار ءتۇرى كورىنبەيدى. وسىندايدا شىمكەنتتە 7-8 تەاتر بار ەكەنىن كورگەندە, كوڭىلىمىزدىڭ ايتارلىقتاي ءتۇسىپ قالاتىنىن نەسىنە جاسىرايىق. سوندىقتان قالادا وبلىستىق قازاق دراما تەاترى سالىنسا دەگەن ۇسىنىس-تىلەگىمىز بار.
ءسوز رەتىندە تارازدا ءدال قازىر مادەنيەت سالاسى ماماندارىن دايارلايتىن كوللەدج نەمەسە ينستيتۋت جوق ەكەنىن دە قاپەرگە سالا كەتسەك دەيمىز. مادەنيەت جانە ونەر كوللەدجى اشىلعان. بىراق نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ەكى جىل وتپەي جاتىپ جابىلىپ قالدى. ءبىز مۇنى وبلىستىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ تامىرىنا بالتا شابۋمەن بىردەي ارەكەت دەپ سانايمىز. 440 مىڭعا جۋىق حالقى بار وبلىستىڭ كونە دە جاڭا باس شاھارىندا مادەنيەت پەن ونەرگە جەتكىلىكتى دەڭگەيدە كوڭىل بولىنبەۋى مۇلدەم تۇسىنىكسىز جايت ءارى ەش نارسەمەن دە اقتاپ الۋعا بولمايتىن شالاعايلىق دەسەك, اسىرا ايتقاندىق ەمەس. وسى سەبەپتى قالا باسشىلىعى مەن اتالعان سالالارعا جاۋاپتى ادامدار ويلانار, وزدەرىنىڭ قاتەلىكتەرىن ءتۇسىنىپ, تاياۋ بولاشاقتا دۇرىس شەشىم قابىلدار دەگەن ۇمىتتەمىز.
ساعىن بولاتبەكوۆ,
ماكەن ساياقوۆ,
قالا تۇرعىندارى
تاراز
ەڭبەگىمەن ەلەنگەن ازامات
حايروللا يسماعۇلوۆتى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ بيسەن اۋىلى تۇرعىندارى قايىرىمدى, ەلگە جاناشىر ازامات رەتىندە بىلەدى. ول 2014 جىلى اتالعان ەلدى مەكەنگە ءوز قارجىسىنا تۇرعىندار دەمالاتىن مىرزاش اتىنداعى دەمالىس ساياباعىن سالىپ بەردى. بۇگىندە اۋىلدىڭ جاسى دا, كارىسى دە سول ساياباقتا سەرۋەندەپ, دەمالادى. جاسىل جەلەكپەن كومكەرىلگەن ساياباقتىڭ ماڭى اسىرەسە جاز ايلارىندا قۇلپىرىپ كەتەدى. ونىڭ سونداي-اق اۋىلداعى زيرات اۋماعىن ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن قورشاتىپ, مەشىت تۇرعىزعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. ول 1970 جىلى اۋىلدا زووتەحنيك بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە قي وياتىن قۇرىلعى ويلاپ تاۋىپ, ۇكىمەتتەن سىياقىعا «جيگۋلي» جەڭىل كولىگىن العان ەدى.
حايرەكەڭ ءومىر بويى باسشىلىق جۇمىستاردا بولدى. كەيىنگى كەزدەردەگى جۇمىس ورىندارىنا توقتالاتىن بولساق, 2002 – 2005 جىلدارى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىندە, 2005 جىلدان 2012 جىلعا دەيىن تابيعات قورعاۋ مينيسترلىگىندە جاۋاپتى قىزمەتتەر اتقارىپ, زەينەتكە شىقتى. ونىڭ ونەرتاپقىشتىعى دا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق. ەرتەرەكتەگى قي وياتىن قۇرىلعىسىنا قوسا, سوڭعى جىلدارى جىلجىمالى قالدىقسىز قاساپحانا, شاعىن سۋ ەلەكتر ستانساسىن ويلاپ تاپتى. سونداي-اق شىعارماشىلىق جۇمىستار دا جانىنا تىم جاقىن دەۋىمىز كەرەك. ء«ومىر – كۇرەس», ء«ومىرىمنىڭ اق قۇستارى», ء«ومىر – ماحاببات» دەگەن كىتاپتارى جەرگىلىكتى وقىرماندارعا جاقسى تانىس.
ونىڭ شىعارمالارى اتا ءداستۇردى ارداقتاۋعا شاقىرىپ, ەلدى, تۋعان جەردى سۇيۋگە ۇندەيدى. «اتا زاڭىم – ايبىنىم», «كوگىڭدە كۇنىڭ سونبەسىن», «نارىنىم – جيەكقۇمىم», «نارىن – قازاعىمنىڭ ءبىر بولىگى», «ناعىز ماحاببات ادامدا», «ماحابباتتىڭ ءتىلى», «ماحابباتتىڭ گ ۇلى», تاعى باسقا شىعارمالارىن اۋىل ادامدارى ۇزبەي وقىپ جۇرەتىنى ءوز الدىنا, ەلگە جاناشىر ازامات رەتىندە ءار كەز ماقتان تۇتادى.
قايروللا سابىروۆ,
بوكەي ورداسى اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
باتىس قازاقستان وبلىسى