جالپىحالىقتىق جيىن رەتىندەگى قۇرىلتايدىڭ كونەدەن دالا زاڭى مەن كوشپەلىلىك دەموكراتياسىن ساياسي, قوعامدىق ءومىردىڭ وزەگى رەتىندە ۇستانعان تۇركى جانە موڭعول حالىقتارىنىڭ تاريحي دامۋىنداعى ماڭىزى زور بولدى.
سوناۋ شىڭعىس حان, جوشى حان زاماندارىنداعى ۇلى قۇرىلتايلاردان باستاپ, قازاق حاندارىنىڭ جيناعان كۇلتوبە, بيتوبە, مايتوبە سەكىلدى ماڭىنداعى جيىن مەن بۇگىنگى تۇركىستان, ۇلىتاۋ, اتىراۋداعى ۇلتتىق قۇرىلتايلارعا دەيىنگى فورۋمداردا ەڭ وتكىر ءارى وزەكتى سىرتقى جانە ىشكى ماسەلەلەر قاراستىرىلعان. مۇنداي باسقوسۋلار شىن مانىندەگى بيلىك پەن ازاماتتىق قوعام اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتقان التىن كوپىر بولدى. قۇرىلتايعا حان, اسكەرباسى, عۇلاما بيلەر, اقىن-جىراۋلارمەن قاتار قاراپايىم حالىق وكىلدەرى دە قاتىستى.
«تۋعان جەرگە تۋىڭ تىك» دەيتىن قازاق حالقى ەجەلدەن اتاجۇرتتى, اتاقونىستى, اتامەكەندى جەرۇيىققا بالاپ, بارىنشا قادىر تۇتقان. سوندىقتان دەشتى قىپشاق, سارىارقا دالالارى مەن جەتىسۋ, تۇران ولكەلەرى, تۇركىستان مەن تاراز قالالارى, سىرداريا, شۋ مەن تالاس, ەدىل مەن جايىق, ەسىل مەن ەرتىس سۋلارى, الاكول مەن مارقاكول, بۋراباي مەن بالقاش كولدەرى, ءحانتاڭىرى شىڭىمەن اسقاقتاپ تۇرعان الاتاۋ مەن تۇركى جۇرتىنىڭ تالبەسىگى التاي, وتىكەن, قارت قاراتاۋ مەن كوكشەتاۋ, شىڭعىستاۋ مەن ۇلىتاۋ, ماڭعىستاۋ مەن وتپانتاۋ, ورال مەن تارباعاتاي تاۋلارى جەر مەن ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن تۋدىرادى. ورتاعاسىرلىق داۋىردە الەمدىك ارەنادا وراسان زور تاريحي ءارى ساياسي ءرول ويناعان تۇركى, وعىز, قىپشاق, التىن وردا يمپەريالارى مەن قازاق حاندىعىن قۇراعان رۋ-تايپالاردىڭ وتانى بولعان كيەلى جەرلەر. حالىقتىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان بۇل توپونيمدەر ەلىمىزدىڭ قازىرگى اكىمشىلىك بىرلىكتەرىنىڭ اتاۋىنا سۇرانىپ-اق تۇر. باتىس قازاقستان, شىعىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان دەگەن وبلىستار, اۋدان جانە ولاردىڭ ورتالىقتارىنىڭ اتاۋلارىن جالتاقتاماي وزگەرتەتىن ۋاقىت تا كەلگەن سياقتى.
ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بيىل ۇلتتىق قۇرىلتاي باتىس وڭىردە بۇرىننان كەڭ اتالىپ وتەتىن كورىسۋ كۇنىندە اتىراۋ قالاسىندا وتكىزىلدى. ارينە, مۇنىڭ تەرەڭ رامىزدىك استارى بار. كەلەسى قۇرىلتاي كوكشەتاۋ وڭىرىنە بەلگىلەندى. كەزىندە ساۋلەتتىلىگى ماسكەۋ قالاسىنا ۇلگى بولعان سارايشىققا زيارات جاساۋعا دا بولار ەدى. الايدا ونداعى تاريحي جادىگەرلەردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ مەن زاماناۋي ينفراقۇرىلىمنىڭ ماردىمسىزدىعى بۇعان بوگەت بولعان سەكىلدى. بۇل ماسەلە ساكرالدى قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن وڭىرىندە بار. مىسالى, شەجىرەلى سىر ءوڭىرى – قىزىلوردا وبلىسىندا قورقىت اتانىڭ مەموريالى جاقسى سالىنعانىمەن قازاقتىڭ قاھارلى حانى حاقنازاردىڭ رەزيدەنتسياسى بولعان سىعاناق قالاسىنىڭ قيراندىسى مۇشكىل حالدە.
مەملەكەت باسشىسى وتاندىق بيزنەس وكىلدەرىنە ورىندى سىن ايتتى. ولار جەرشىلدىك پەن رۋشىلدىققا بوي ۇرماي, ءدىني كيەلى نىساندارمەن بىرگە تاريحي ماڭىزدى ورىندارعا ينفراقۇرىلىم جۇرگىزىپ, زيارات ءتۋريزمىن دامىتۋعا كۇش سالسا ءجون بولار ەدى. قۇرىلتاي وتكىزىلەتىن مەكەن مەن ۋاقىتقا حالقىمىزعا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن قايراتكەرلەردىڭ مەرەيتويلارىن, سونداي-اق مادەنيەت پەن اقپارات مينيسترلىگىنىڭ جوسپارلى ءىس-شارالارىمەن, مىسالى ۇلتتىق ويىن, سپارتاكيادامەن ورايلاستىرسا ارتىق بولماس ەدى. بىراق پرەزيدەنت ەسكەرتكەندەي, ىسىراپ پەن داراقىلىققا جول بەرمەۋ كەرەك.
باقىتجان ساتەرشينوۆ,
فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور