مايقايىڭداعى ويىققا قۇلاعان قۇتقارۋشىلاردى ىزدەۋ جۇمىستارىنىڭ سوڭى سۇيىلىپ بارادى. ارىستاي قوس ازاماتتىڭ تۋىستارى ىزدەۋ جۇمىستارىن توقتاتپاۋدى وتىنگەنىمەن, توتەنشە جاعداي قىزمەتىنىڭ ماماندارى بۇل ءىس-شارانىڭ ەندىگى تاعدىرىن التىن كەنىشىنىڭ باسشىلىعى شەشۋى كەرەك دەگەن بايلام جاسادى. ال «مايقايىڭالتىن» اق وكىلدەرى وڭىرلىك دەپارتامەنت, كەرىسىنشە, بار جاۋاپكەرشىلىكتى بىزگە ارتىپ وتىر دەگەن پىكىردە.
اكتسيونەرلىك قوعام اقپان ايىنىڭ سوڭىندا كەنىشتەگى ويىق استىنا ءتۇسىپ كەتكەن اۆتوبۋس پەن ونىڭ ىشىندەگى ەكى ازاماتتى ىزدەۋ جۇمىستارىن توقتاتىپ تاستاعانى تۋرالى حابارلاعان ەدىك. باس ديرەكتور قۋانىش ءبوتيننىڭ ايتۋىنشا, جەر قازۋ جۇمىستارى بارىسىندا قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ وتە قيىن. ال جوبانى ازىرلەۋشى كومپانيا جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاعىسى كەلمەيدى. سايكەسىنشە, كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى ىزدەۋدى ودان ءارى جالعاستىرا المادى.
اۆتوبۋستا قالعان ەكى ادامنىڭ بىرەۋى – كاسىبي اسكەريلەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ روش پاۆلودار فيليالى قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ جەدەل الدىن الۋ جۇمىستارى جونىندەگى ۆزۆود كومانديرىنىڭ ورىنباسارى ايدوس شايمەردەن. ەكىنشىسى – اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىسى ايىپ تىلەۋبەرگەنوۆ. ەكى ايدان استام ۋاقىت تابىلماي جاتقان قوس ازاماتتىڭ تۋىستارى ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارى تۇبەگەيلى توقتاپ قالا ما دەپ الاڭداپ وتىر.
نۇرسۇلۋ شايمەردەن جولداسى ايدوس جوعالعان كۇننەن-اق شىرىلداپ, قۇتقارۋ جۇمىستارىن توقتاتپاۋدى ءوتىنىپ سۇراپ ءجۇر. ونىڭ سوزىنشە, قازىر «مايقايىڭالتىن» اق مەن كاسىبي اسكەريلەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ روش پاۆلودار فيليالى اراسىندا ءبىر ەرەگىس پايدا بولعانداي.
– «مايقايىڭالتىن»-دا گەولوگيالىق سكانەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا جۇمىستى توقتاتۋعا قاتىستى «سويۋزگەومەح» جشس-نىڭ ۇسىنىمدارى عانا بار. بىراق ولارعا ىزدەۋ ءىس-شارالارىن جالعاستىرۋعا ەشكىم كەدەرگى بولىپ وتىرعان جوق. ال كاسىپورىن باسشىسى قۋانىش سوۆەت ۇلى «پروكۋراتۋرادان قوڭىراۋ شالىپ, جۇمىستى دوعارىڭدار دەگەن پارمەن بەرىلدى», دەيدى. مەنىڭ قولىمدا بار دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ينجەنەرلىك جوبا جاساپ بەرۋگە ءبىر فيرما كەلىسىپ, قىزمەتى ءۇشىن 140 ملن تەڭگە قاراجات سۇراعان. بىراق اكتسيونەرلىك قوعامنىڭ باس ديرەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى ورىنجان قابدولوۆ ودان ءۇزىلدى-كەسىلدى باس تارتقان. و.قابدولوۆ كاسىپورىنداعى بارلىق شارۋانى ءوزى جۇرگىزەدى, ارتىق قارجى شىعىنداعىسى جوق. ق.بوتين ونىڭ ايتقانىنان شىقپايتىن ادام, بۇل ماسەلەنى كەنتتىڭ بارلىق تۇرعىنى جاقسى بىلەدى. ونىڭ ۇستىنە بۇلار جولداسىم تابىلماي جاتقان ويىققا ەندى ادام تۇگىلى, تەحنيكالاردى اتتاپ باستىرمايمىز دەپ قورقىتىپ وتىر. كاسىبي اسكەريلەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ باسشىلىعى ساراپتاما جاساۋعا 4,5 ملن تەڭگە ءبولىپ وتىرعانىن ايتقان, الايدا وزگە بولىگىن «مايقايىڭالتىن» بەرگىسى كەلمەپتى. كەنىش تۇبىنە اۋىر تەحنيكا تۇسىرۋگە ارنالعان اپپارەل جولدىڭ 20 پايىزى عانا قالدى. سونى اياقتاسا, ارىستاي قوس ازاماتتى تەز قازىپ الار ەدى. جەبەسى 19 مەترلىك ەكسكاۆاتوردى دا ىزدەپ تاپتىق. بىزدىڭشە, بۇل جاعدايعا باعا بەرەتىن بىرنەشە زەرتتەۋ ۇيىمى تارتىلۋى كەرەك. حالىقارالىق قۇتقارۋ جۇيەلەرىنەن كومەك سۇراۋدى تالاپ ەتكەن ەدىك, ول دا سوزبۇيداعا سالىنىپ, ورىندالمادى. قۇزىرلى ورگاندار بارلىعىن جەكە مەنشىك يەسىنە سىلتەپ, ماسەلەگە كوز جۇما قاراپ وتىرعانى بايقالادى. ءبىزدىڭ وتىنىشتەرىمىزدىڭ بارلىعى اياقاستى ەتىلىپ جاتىر. ماسەلەنى ايتىپ, بارماعان جەرىمىز جوق. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە دە بولدىق. ەندى ارىز-شاعىمىمىزدى كىمگە ايتارىمىزدى بىلمەي, شاراسىز وتىرمىز, – دەپ مۇڭىن شاقتى ن.شايمەردەن.
ول ءسوز سوڭىندا كۇيەۋىنىڭ ءتىرى ەكەنىنەن ەش ءۇمىتى جوق ەكەنىن, قۇتقارۋشىلار مۇردەسىن قازىپ بەرسە, ارۋلاپ جەر قوينىنا تاپسىرۋ سوڭعى تىلەگى ەكەنىن جەتكىزدى. ال جاعداي قازىرگىدەن دە كۇردەلەنە بەرسە, تۋىستارى «مايقايىڭالتىن»-دى ارەكەتسىزدىگى ءۇشىن سوتقا بەرۋگە دايىندالىپ جاتىر.
وڭىرلىك توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى جاسۇلان جۇماشەۆ «جۇمىستى قايتادان جالعاستىرۋ ءۇشىن زاڭعا سايكەس ساراپتاما تاعايىندالىپ, ويىق ءتۇبى زەرتتەلۋى كەرەك», دەيدى. گەومەحانيكالىق, گەورادارلىق, گەوفيزيكالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ, ونىڭ قورىتىندىسىنا ساي ينجەنەرلىك-گەولوگيالىق جوبا ازىرلەنەدى. ول قۇتقارۋ جۇمىستارىنا جۇمىلدىرىلاتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن 100 پايىزعا قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. بىراق ول كاسىپورىندا جوق كورىنەدى.
– ءبىزدىڭ بولجامىمىز بويىنشا, اپات بولعان كۇنى تابىلعان قوس قۇتقارۋشى (سارقىت بەردىقان, ولەگ تىشكەۆيچ) اۆتوبۋستىڭ ارتقى ەسىگىنەن قۇلاپ كەتكەن بولۋى ىقتيمال. ال جۇرگىزۋشى مەن تاعى ءبىر قۇتقارۋشى سالوندا قالعان بولۋى كەرەك. جەرگىلىكتى قۇتقارۋشىلار كاسىبي اسكەريلەندىرىلگەن اۆاريالىق-قۇتقارۋ قىزمەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە ءبىر اي بويى (4 قاڭتار – 4 اقپان ارالىعى) قۇتقارۋ جۇمىستارىن قارقىندى تۇردە جۇرگىزىپ كەلگەنى ءمالىم. الايدا جەر استىن رادارمەن بارلاعان «GRP-Ridder-Group» جشس ويىق ماڭايىنداعى توپىراقتاردىڭ بوساي باستاعانىن جانە جەراستى كەڭىستىكتەرىنىڭ جيىلەي تۇسكەنىن ەسكەرتىپ, جۇمىستاردى ودان ءارى جالعاستىرۋ ادامدار مەن تەحنيكا ءۇشىن وتە قاۋىپتى ەكەنىن حابارلادى. سوعان وراي ءبىز قۇتقارۋ جۇمىستارىن اقپان ايىنىڭ باسىندا دوعاردىق. دەيتۇرعانمەن «مايقايىڭالتىن» اۋىر تەحنيكانىڭ كومەگىمەن بۇيىرلىك ترانشەيالاردى كەڭەيتىپ, ويىقتىڭ تۇبىنە دەيىنگى اپپارەلىن تەرەڭدەتە باستاعان. الايدا ولار جۇمىستى سوڭىنا دەيىن جەتكىزبەدى. سەبەبى قولدارىندا ينجەنەرلىك-گەولوگيالىق جوبا جوق. ال ونداي جوبا بولماسا, ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرى تۇرماق, ءبىزدىڭ قۇتقارۋشىلار دا جۇمىسقا كىرىسە المايدى. ياعني ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن تولىقتاي ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە الاتىن ساراپتاما كەرەك. ءاۋ باستان-اق كاسىپورىن باسشىلىعىنا اۋەلى ويىق تۇبىندەگى جەر جىنىسىنا ساراپتاما جۇرگىزۋ كەرەكتىگى ەسكەرتىلگەن. بىراق ولار مۇنى ءالى كۇنگە جاساماي وتىر. ايتۋلارىنشا, كاسىپورىندا قاراجات جوق. ال جۇمىستاردى تۇبەگەيلى توقتاتۋ نەمەسە جالعاستىرۋ تۋرالى سوڭعى شەشىمدى كەنىش قوجايىندارى عانا ايتا الادى. زاڭدا تابيعات پايدالانۋشىنىڭ اۋماعىندا بولعان توتەنشە جاعدايعا سۋبەكتى ءوزى جاۋاپ بەرەتىنى كورسەتىلگەن, – دەدى دەپارتامەنت باستىعى.
ساراپشىلار التىن كەنىشى ماڭىندا پايدا بولعان ويىق جاقىن ماڭدا ورنالاسقان جەر ۇيلەرگە قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەسكەرتكەن. سوعان وراي 1 ناۋرىزدان باستاپ كەنتتە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعداي جاريالانىپ, قازىر ماماندار كەنتتە تەكسەرۋ, بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر.
وكىنىشكە قاراي, «مايقايىڭالتىن» اق-تىڭ باسشىلىعى جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاعىسى كەلمەي وتىرعانعا ۇقسايدى. قۋانىش بوتين سوڭعى شەشىمدى ءبىز ەمەس, توتەنشە جاعدايلار ورگاندارى ايتۋى كەرەك دەگەن پىكىردە.
«توتەنشە جاعدايلارعا قاتىستى قاعيدالار مەن ەرەجەلەردى قاراپ شىقتىم. وندا اپات ورىن العان جەردى قورشاۋ مەن كۇزەتۋ – كاسىپ يەسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە دەپ قانا كورسەتىلگەن. ءبىز اۋماقتى قورشاپ, باسىنا كۇزەت قويدىق. ينجەنەرلىك جوبانى ازىرلەۋگە مىندەتتى ەمەسپىز. وڭىرلىك توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى بارلىق كىنا مەن جاۋاپكەرشىلىكتى بىزگە ارتىپ قويعىسى كەلەتىنى بايقالادى. كاسىپورىن باسشىلىعى جۇمىستاردى توقتاتۋ تۋرالى شەشىم شىعارا المايدى, سەبەبى ول ءبىزدىڭ قۇزىرىمىزعا ەنبەيدى. مەنىڭ ويىمشا, قۇتقارۋشىلار قولدارىنان ەشتەڭە كەلمەيتىنىن ءبىلىپ, سىرعىپ كەتتى. ولارعا بۇل جۇمىستاردى جالعاستىرا بەرۋگە بولاتىن ەدى. بىزدە اۆاريالىق-قۇتقارۋ شارالارىمەن اينالىساتىن كاسىبي ءارى بىلىكتى ماماندار جوق. قانداي جۇمىستار جۇرگىزۋ كەرەكتىگىن دە بىلمەيمىز. بۇعان دەيىن اپپارەل جولدى تۋىستارىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا سالعان ەدىك. بىراق ءارى قاراي جالعاستىرا المايمىز, سەبەبى بىزگە ەشكىم رۇقسات بەرمەيدى», دەيدى ول.
بۇعان دەيىن جازعانىمىزداي, قوناەۆ اتىنداعى تاۋ-كەن ءىسى ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى كەنىش شاحتالارىنا ءتۇسىپ, ولاردىڭ شاحتەرلەر ءۇشىن قانشالىقتى قاۋىپسىز ەكەنىن تەكسەرىپ جاتىر. ماماندار وڭ شەشىم شىعارسا, ءساۋىر ايىندا كەنىش قايتادان جۇمىسىن جالعاستىرۋى مۇمكىن. كەنىش باسشىلىعى ەگەر شاحتا قايتا ىسكە قوسىلاتىن بولسا, قۇتقارۋ-ىزدەستىرۋ جۇمىستارىنا ەشقانداي كەدەرگى بولمايتىنىن ناقتىلادى. سەبەبى كەن قازىلاتىن شاحتا زابويلارى وزگە بولىگىندە ورنالاسقان. سوندىقتان التىن وندىرەتىن كومپانيا وڭ شەشىم قابىلداسا, توپىراق استىندا جاتقان قۇتقارۋشىلاردىڭ مۇردەسىن جوعارىعا الىپ شىعۋعا ابدەن بولادى.
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى,
مايقايىڭ كەنتى