بيىل 7 اقپاندا جاڭاقورعان اۋداندىق سوتى «جاڭاقورعان اۋدانىنىڭ ءبىلىم ءبولىمى» مم باسشىسى ب.يبراگيموۆكە, باس بۋحگالتەرى ك.ايازباەۆاعا جانە 24 مەكتەپتىڭ بۋحگالتەرىنە قاتىستى ۇكىم شىعاردى. ولار جالپى سوماسى 1 ملرد تەڭگەدەن اسا مولشەردە بيۋدجەت قاراجاتىن جىمقىرعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلدى.
انتيكوردىڭ حابارلاۋىنشا, سوت ۇكىمىمەن مەكەمەنىڭ باسشىسىنا جانە باس بۋحگالتەرىنە 8 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ, مەكتەپ بۋحگالتەرلەرىنىڭ بىرىنە – اسىراۋىندا جاس بالاسىنىڭ بولۋىنا بايلانىستى 5 جىل مەرزىمگە جازاسىن كەيىنگە قالدىرا وتىرىپ, 7 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى. سونىمەن قاتار سوتتالعاندار مەملەكەتتىك قىزمەتتە جانە وزگە دە ۇيىمداردا قىزمەت اتقارۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرىلدى. ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەن جوق.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىنە سىرتقى تالداۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان قاراجات جىمقىرۋمەن بايلانىستى تۇراقتى قىلمىستىق سحەمالاردى اشتى. سانامالايتىن بولساق, ولار قىزمەتكەرلەرگە جالاقىنى ءوزىنىڭ لاۋازىمىنان الدەقايدا كوپ اۋدارعان; ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە رەسمي تۇردە تىركەلمەگەن ادامدارعا جالاقى تولەگەن; قىزمەتكەردىڭ كارت-شوتتارىنا جالاقى ەسەپتەلىپ, ال تولەم قۇجاتتارىندا باسقا تۇلعانىڭ دەرەكتەرىن كورسەتكەن; ءبىر ادامعا اقشا اۋدارىمدارىن بىرنەشە رەت قايتالاعان; ء«ولى جاندارعا», ياعني تۋىستارى مەن جاقىندارىنا اقشا اۋدارعان.
بۋحگالتەرلەر مەكتەپتىڭ بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇيەلەرى, ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ بازاسى جانە «قازىناشىلىق-كليەنت» جۇيەسى اراسىنداعى ينتەگراتسيانىڭ جوقتىعىن پايدالانىپ, تولەم قۇجاتتارىنا قولمەن تۇزەتۋلەر ەنگىزىپ, بيۋدجەت اقشاسىن جىمقىرعان. جىل سايىنعى بيۋدجەتتىك وتىنىمدەردى قالىپتاستىرۋ كەزىندە جىمقىرىلاتىن قاراجاتتار بەلگىلەنگەن.
بىلتىر جىل باسىنان بەرى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت جالپى سانى 192 قىلمىستىق ءىس تىركەگەن. ولاردىڭ كەلتىرگەن زالالى 13 ملرد تەڭگەدەن اسىپ جىعىلادى. ەڭ ءىرى جەمقورلىق وقيعالارى تۇركىستان, جەتىسۋ, الماتى, قىزىلوردا, اقتوبە وبلىستارى مەن الماتى قالاسىندا انىقتالدى.
تۇركىستان وبلىسىنىڭ ەكى اۋدانىندا, اتاپ ايتقاندا, شاردارا مەن سارىاعاش ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇش جىل ىشىندە 3,7 ملرد تەڭگەنى جىمقىرعان. قازىرگى ۋاقىتتا تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتىر.
جەتىسۋ وبلىسىندا تالدىقورعان قالاسىنىڭ ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس بۋحگالتەرى باستاعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپقا قاتىستى تەرگەۋ اياقتالدى. قاراجات ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ىستەمەيتىن ادامداردىڭ شوتتارىنا اقشا اۋدارۋ ارقىلى جىمقىرىلعان. سونىمەن قاتار قۇرامىندا 3 ءبىلىم ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرى مەن 10 مەكتەپ بۋحگالتەرى بار قىلمىستىق توپتىڭ مۇشەلەرى وزدەرىنە جانە باسقا مەكتەپ قىزمەتكەرلەرىنە بەلگىلەنگەن جالاقىدان جوعارى جالاقى تولەگەن. ولارعا جالپى سوماسى 4,2 ملرد تەڭگەدەن استام شىعىن كەلتىرىلگەن. زالالدى وتەۋ ماقساتىندا جالپى قۇنى 3 ملرد تەڭگەگە تەڭ قاتىسۋشىلاردىڭ مۇلكى تاركىلەندى.
وتكەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا تالدىقورعان قالالىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باس مامانى د.تولەباي سوتتالدى. ول تالدىقورعان قالاسىنداعى ورتا مەكتەپتەردىڭ تاريفتىك تىزىمدەرىن جالاقىنىڭ جوعارى قاجەتتىلىگىمەن كەدەرگىسىز قاراعانى جانە كەلىسىپ, لاۋازىمدىق وكىلەتتىكتەرىن اسىرا پايدالانعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىلدى. تەرگەۋ بارىسىندا د.تولەباي جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىناسىن تولىق مويىنداپ, ءىس جۇرگىزۋ كەلىسىمىن جاساسۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىردى. سوت ۇكىمىمەن وعان مەملەكەتتىك قىزمەتتە قىزمەت ەتۋ قۇقىعىنان ءومىر بويىنا ايىرا وتىرىپ, 3 جىل 6 اي مەرزىمگە باس بوستاندىعىن شەكتەۋ تۇرىندەگى جازا تاعايىندالدى.
وسى سوت ۇكىمىمەن 2023 جىلعى شىلدەدە الماتى وبلىسى بويىنشا تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ مەملەكەتتىك اۋديتورى ب.بوتابەكوۆ كىنالى دەپ تانىلدى. ول تالدىقورعان قالاسىنداعى مەكتەپتەردىڭ بىرىندە اۋديتورلىق تەكسەرۋ بارىسىندا انىقتالعان جىمقىرۋ فاكتىلەرىن جاسىرعانى ءۇشىن 500 مىڭ تەڭگە كولەمىندە پارا الدى دەپ ايىپتالدى. قىلمىستىق ءىس كىنانى مويىنداۋىنا بايلانىستى جەدەلدەتىلگەن تارتىپپەن اياقتالدى. سوت شەشىمىمەن ب.بوتابەكوۆكە پارانىڭ 15 ەسەلەنگەن سوماسى, ياعني 7,5 ملن تەڭگە مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى.
سونىمەن قاتار تالدىقورعان قالاسىنىڭ ءبىلىم ءبولىمى باسشىسىنىڭ اسا اۋىر جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. ول انىقتالعان جىمقىرۋ فاكتىلەرىن جاسىرعانى ءۇشىن ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باس بۋحگالتەرىنەن 280 ملن تەڭگە كولەمىندە پارا الۋ بويىنشا ايىپتالدى. قازىرگى ۋاقىتتا ايىپتالۋشىعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس سوتتا قارالىپ جاتىر.
اقتوبە وبلىسىندا اقتوبە قالاسى ورتا مەكتەبىنىڭ باس بۋحگالتەرىنە قاتىستى قىلمىستىق ءىس قارالىپ جاتىر. تەرگەۋ مالىمەتتەرى بويىنشا 8 جىل بويى ول ءوزىنىڭ بانكتىك شوتىنا جالاقى تۇرىندە اقشا اۋدارعان. قىلمىستىق ءىس بويىنشا جالپى زالال 413 ملن تەڭگەدەن استى. تەك ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ول وزىنە 200 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات اۋدارعان, بۇل بۇكىل مەكتەپتىڭ جىلدىق ەڭبەكاقى قورىنىڭ 30 پايىزىن قۇرايدى.
سونىمەن قاتار اتالعان مەكتەپتىڭ ديرەكتورىنا قاتىستى قىلمىستىق ءىس سوتقا جىبەرىلدى. ول لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانىپ, باس بۋحگالتەرگە ءوز ەتسق كىلتىن بەرگەن. سونىڭ سالدارىنان جوعارىدا اتالعان جىمقىرۋ فاكتىسى جاسالعان. بۇعان قوسا, ول وسى جەردە ناقتى جۇمىس ىستەمەيتىن پەداگوگكە, سونداي-اق مەكتەپ قىزمەتكەرلەرىنە بەلگىلەنگەن جالاقىدان ارتىق جالاقى اۋدارۋ ارقىلى 6 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات جىمقىردى دەگەن كۇدىككە ءىلىنىپ وتىر.