ساعىمعا سىڭگەن سۋرەتشى

ءسوز باسى

بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تەڭدەسسىز تالانتتى ءھام تاعدىرلى تۇلعاسى مارعاسقا ماعاۋيانىڭ شىعارما­شىلىعىنا بويلاعان سايىن كوكىرەكتى مۇڭعا تولى وكىنىش كەرنەيتىنى نەگە ەكەن؟!. كارتينالارى تۇتاس گالەرەياعا, بىرەگەي ەكسپوزيتسيالار جيناعىنا سۇرانىپ تۇرعان, ەڭبەگى الەمدىك دەڭگەيدە مويىندالۋعا لايىق قىلقالام شەبەرىنىڭ تىلسىم تاعدىرى ءالى كۇنگە دەيىن كىم-كىمدى دە تولعانتپاي, ويلانتپاي قويمايدى سەبەبى...

ءيا, بەلگىلى سۋرەتشى, تەرەڭ ويلى, سۇڭعىلا تۇيسىكتى سيرەك تالانت ماعاۋيا امانجولوۆ – تاعدىرى جۇمباققا تولى جانداردىڭ ءبىرى. ونەرىمەن قالاي ءور كوڭىلدى ورەكپىتسە, ومىرىمەن (بالكي ولىمىمەن) ءدال سولاي وزەكتى ورتەپ, وكىنتەدى. شىعارماشىلىق قارىمى بابىنا كەلىپ, ناعىز كەمەلدەنگەن شاعىندا قۇپيا جاعدايدا جوق بولعان حاس تالانت, اتتەڭ, تاعدىرى باسقاشا ورىلگەندە تەرەڭ, تىڭ تاقىرىپتاعى نەبىر ويلى تۋىندىلارىمەن ۇلتتىق سۋرەت ونەرىمىزدى جاڭا بەلەسكە كوتەرەر مە ەدى؟!.. تاعدىردىڭ جازۋى شىعار, بابى كەلىسىپ, رۋحاني تولىسقان, بويىنداعى بارىن ەلىنە بەرەر ءومىرىنىڭ ەڭ ءبىر جەمىستى كەزىندە جوعالىپ كەتتى. بەينە ءبىر ساعىمعا سىڭگەندەي... سودان بەرى سۋرەتشىنى كورگەن ەشكىم جوق.

«جاسىل تۇما» 1994 جىل

تالانت تابيعاتى

ماعاۋيا امانجولوۆ ەسىمى وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىنان باستاپ دۇركىرەپ شىقتى. جاي شىققان جوق, جاي وتىنداي جارقىلداپ, جانارتاۋداي اتقىلاپ, ادۋىنداپ, ارقىراپ شىقتى. تاريحي ءھام ەپيكالىق سۋرەتتەردىڭ جۇيرىگى, قازاق سۋرەت جانە كەنەپ بەتىنە تۇسىرىلگەن كەسكىندەمە ونەرىنىڭ بارلىق نەگىزگى جانرىنىڭ (پەيزاج, پورترەت) حاس شەبەرى رەتىندە سول كەزدىڭ وزىندە سۋرەت الەمىندەگى قۇبىلىسقا اينالدى. بەرىسى قازاقتا, ارىسى الىس-جاقىن شەتەلدە ماعاۋيا امانجولوۆ ەسىمىن بىلمەيتىن جان كەمدە-كەم ەدى. اسىرەسە سۋرەت سىرىن ۇعاتىندار قىلقالام شەبەرىنىڭ قايتالانباس قولتاڭباسىنا كۇنى بۇگىنگە دەيىن تاڭداي قاعا تامسانادى. سەبەبى ساف تالانتتىڭ قولىنان شىققان تۇما تۋىندىلار تازالىعىمەن سۇيسىنتسە, وتكىرلىگىمەن وزىنە باس يگىزەدى. ونىڭ قيالىنا قانات بايلاعان «جايلاۋ», «دوسىمنىڭ پورترەتى», «اقشامداعى مايشام», «اقتابان شۇبىرىندى», «ۋاقىت ۇستەمدىگى», «اۋىلدا», «تاۋعا تويمايمىن», «قارقارالى», «قۇرىلتاي سەزىنىڭ دەلەگاتتارى ورىنبورعا بارار جول ۇستىندە», «قۇيىندى» سىندى سان سىرلى سيقىرعا تولى سۇلۋ دا وتكىر پولوتنولارى مەن ۇلتىمىزدىڭ ايماڭداي تۇلعالارى – اباي قۇنانباي ۇلى, شوقان ءۋاليحانوۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, ولجاس سۇلەيمەنوۆ, بيبىگۇل تولەگەنوۆا جانە تاعى دا باسقا تالانتتى پورترەتتەرى, شىن مانىندە, ونەردىڭ ۇلى جاڭالىعى ەكەنى داۋسىز. دارا تۇلعا تۋرالى كوزكورگەندەر تەبىرەنە تولعانادى.

– ماعاۋيا سيرەك تالانت ەدى. ول تۋرالى ماعان جازۋعا ىقپال ەتكەن – اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ. شەبەرحاناسىنا باردىم, جازعان شىعارمالارىن كوردىم. تۋىندىلارىن تامسانا قاراي ءجۇرىپ وزىمەن تىلدەستىم. ءبىلىمدار جىگىت ەكەنىنە كوزىم جەتتى. سويتسەم, ول ءار شىعارماسىنىڭ تاقىرىبىنا وراي قاتتى ىزدەنەدى ەكەن. كوركەم دۇنيەلەردى دە وقيدى, ءتىپتى ارحيۆكە دە باراتىنىن ءبىلدىم, – دەپ ەسكە الادى اقىن ءجۇرسىن ەرمان.

ەرميتاجداعى ەيفوريا

سۋرەتشىگە بوياۋ مەن قىلقالامدى ەركىن يگەرۋ از. كورىكتى ءھام كەمەل كارتيناعا سونىمەن قاتار سۇڭعىلا سەزىم مەن تەرەڭ ءبىلىم دە قاجەت. ىزدەنىسسىز ىستەن بەدەرلى ءىز تۋمايدى. بۇل تۇرعىدان ماعاۋيا امانجولوۆتىڭ ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل دەسەك, اسىرا ايتقاندىعىمىز ەمەس. تاسىن تۇرتسەڭ تاريحى سويلەي جونەلەتىن كيەلى دە كورىكتى مەكەن قارقارالى توپىراعىندا 1949 جىلدىڭ 20 تامىزىندا ومىرگە كەلگەن ونەرلى جاننىڭ كوزىن اشقاننان كورگەنى تۇمسا تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىبى بولعان سوڭ, ونى اسەمدىكتەن ادا الەم قىزىقتىرمادى... ماعاۋيانىڭ اكەسى مالشى ەدى. بالكىم, شەتسىز-شەكسىز ساعىمعا ورانعان دالاعا, كوگىلدىر اسپانعا, كوز ۇشىندا بۇلدىراعان تاۋلارعا عاشىق بولۋ, ونى ۇعىنۋ سول بالا كەزدەن, قوي سوڭىندا جۇرگەن تۇستا باستالعان شىعار... كورگەنىنىڭ بارلىعىن كوركەم قابىلدايتىن ورەلى جان وسىلايشا بوياۋ الەمىنىڭ بەدەرگە باي سيقىرىن ساناسىندا سايراعان سۇلۋلىقتى سويلەتۋگە ارنادى. ءتىپتى ەر جەتىپ, ەس توقتاتىپ, لەنينگرادقا (قازىرگى سانكت-پەتەربۋرگ) اسكەرگە اتتانعاندا دا سۋرەتكە دەگەن سەزىمىن ءبىر ءسات سۋىتپادى. قولى بوساي قالسا, الىپ-ۇشىپ ەرميتاجعا جەتەتىن. ونەر الەمىنىڭ شىن مانىندەگى تەرەڭ دە جۇمباق تىلسىمىنا ءدال وسى جەردە جاۋاپ تابارداي سەزىمتال جانى ەرەكشە ورەكپىگەن. سۇلۋ سىرلى سۋرەت الەمىنىڭ قاقپاسى دا بولاشاق سۋرەتشى ءۇشىن ەرميتاجدىڭ ەتجەڭدى ەسىكتەرىندەي ايرىقشا الەمىن ايقارا اشقان. اسەمدىككە اربالعان جاس جىگىت «سۋرەتشى بولامىن» دەپ نىق بەكىنگەن سوندا. ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن ماسكەۋدى باعىندىرۋعا بەل بايلادى. اسكەردە جۇرگەنىنە قاراماستان, قولى قالت ەتكەن ۋاقىتتى بوس جىبەرمەي, قىلقالامدى سەرىك ەتكەن جاس تالانت ءبىر توپ سۋرەتىن ماسكەۋدىڭ سۋرەتشىلەر دايارلايتىن وقۋ ورنىنا جىبەرەدى. جاۋاپ جىگىتتى كوپ كۇتتىرمەدى. «سەنى وقۋعا قابىلدايمىز» دەگەن اقجولتاي حات از ۋاقىتتا-اق امانجولوۆتىڭ قولىنا ءتيدى. بىراق ءدام-تۇز بۇيىرمادى ما, بۇل ماسكەۋگە ەمەس, الماتىعا اتتاندى. وسىندا ءجۇرىپ وقىدى, وتباسىلى بولدى. سۇيىكتى جارى گۇلبايراش مولداباەۆانى جولىقتىرىپ, قۇرالاي, ەڭلىك, ايگەرىم ەسىمدى سۇلۋلاردىڭ اكەسى اتاندى. بۇگىندە اكە جولىن قۋىپ, اتا-انا اماناتىن ابىرويمەن ارقالاپ كەلە جاتقان پاراساتتى پەرزەنتتەر الدەقاشان ونەر الەمىنىڭ مويىندالعان ءوز وكىلىنە اينالعان.

«اباي» 1994 جىل

تاۋعا تويمايتىن تالانت

الماتىعا كەلگەنىنەن-اق الاتاۋدىڭ اسقاقتىعى مەن اسەمدىگىنەن شابىت العان قارقارالىنىڭ قىراعى قيالدى قىرانى ونەر الەمىنە قاراي قاناتىن قۇلاشتاي قاقتى. وسىندا ءجۇرىپ رەسپۋبليكا تۇرماق, وداققا تانىلدى. قارىمدى سۋرەتشى ەكەنىن تانىتتى. مويىنداتتى. كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنا جاستاي قابىلدانىپ, ماسكەۋ كورمەلەرىنە بىرنەشە مارتە قاتىستى. جۇرەك بوياۋىن جۇمساپ, كوز مايىن تاۋىسقان تۋىندىلارىنىڭ قاي-قايسىسى دا جوعارى باعاعا لايىق ەدى سەبەبى.

«ول تاۋعا عاشىق بولدى. «تاۋعا تويمايمىن» دەگەن كەرەمەت كارتيناسى بار. مەنى ەرتىپ, قىزدارىن جەتەلەپ, ەرتەمەن تاۋعا شىعىپ كەتەتىن. كۇنى بويى سۋرەت سالادى. ىشىندەگىسىن بۇكپەسىز اقتاراتىن. ءيىسى قازاقتىڭ دانىشپانى ابايدى سالدى. جانە قالاي سالدى دەيسىز عوي. ەشكىمگە ۇقسامادى. شوقانعا دا جان ءبىتىردى. كوپ ىزدەنەتىن. شوقاننىڭ سۋرەتىن ءبىر مۇراعاتتان تاۋىپ اكەلىپتى. ءدال سونداي ەتىپ سالعان ەشكىم جوق. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «قيلى زامانىن» قايتا-قايتا وقىپ, تەڭسەلىپ ءجۇرىپ كەتەتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە اتاقتى «اقتابان شۇبىرىندى» كارتيناسى دۇنيەگە كەلدى. ماعاۋيانىڭ قاي كارتيناسىن ايتايىن؟ كوپ قوي.  امال قانشا, وسىنداي اسقان دارىن يەسى بارىندا باعالانبادى. قازىر دە ەسكە الىپ ايتىپ جۇرگەندەر شامالى» دەپ كۇرسىنگەن سۋرەتشىنىڭ جارى كۇلبايراش مولداباەۆانىڭ جان كۇڭىرەنىسىن اھ ۇرعان دەمىنەن-اق سەزۋگە بولاتىن ەدى.

شىنىمەن دە شەبەردىڭ شەدەۆرلەرىنە قاراپ وتىرىپ, وزىندىك ءبىر تىلسىم الەمگە ەنگەندەي بولاسىڭ. اسىرەسە «تاۋعا تويمايمىن» كارتيناسى سۋرەتشىنىڭ بارلىق ىشكى الەمىنىڭ اۋەنىندەي سەزىلەتىنى دە راس. سەبەبى قارقارالىداي تابيعاتى كوركەم قاسيەتتى توپىراقتا ومىرگە كەلگەن تالانتتىڭ سۇلۋلىققا قۇشتارلىعىندا شەك جوق-تى. ولاي بولسا تۇمسا تابيعاتتان ءنار الىپ, تاۋعا قاراپ قول سوزعان ماعاۋيانىڭ بۋىرقانعان بوياۋ­لار بەدەرىندەگى سۋرەتكەرلىك كوزقاراسىنىڭ وزگەشە ورنەكتەلۋى, كەرىلگەن كەنەپتەگى كارتينالارىنىڭ باسقاشا مىنەز كورسەتۋى مۇمكىن دە ەمەس ەدى.

سول مىنەز سۋرەتشىنىڭ كەيىنگى كەمەلدەنگەن شاعىندا تۋعان تۋىندىلارىندا دا ايقىن كورىنىس تاپتى. ول ەلىن دە, جەرىن دە, قازاعىن دا شىنايى كوڭىلمەن سۇيە ءبىلدى. سول سەزىمىن اسىرە بوياۋ, وتىرىك ورنەكسىز تاپ-تازا, ءمولدىر قالپىندا اسقان شەبەرلىكپەن بەينەلەدى. ماسەلەن, «اۋىلدا» دەگەن جىپ-جىلى كارتيناسىنا كوز, كوز ەمەس-اۋ وي جۇگىرتىپ كورەيىكشى. وندا قىلقالامنان تامعان قاراپايىم بوياۋ ارقىلى اۋىل دەگەن تۇتاس ۇعىمنىڭ جەكەلەي ەرەكشەلىكتەرىنە ءداستۇر مەن ءدىل, تىنىشتىق پەن قايشىلىق, قاراپايىمدىلىق پەن ۇلىلىق شارپىسقان شۇعىلالى شۋاق جانىڭدى جىلىتادى, كوڭىلگە كەڭدىك, كەمەلدىك ۇيالاتادى. ال «اقتابان شۇبىرىندى» توپتاماسى حالىقتىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالعان اششى زار مەن اۋىر مۇڭدى تۋرا جەتكىزە ءبىلدى. ونەرتانۋشىلاردىڭ اي­تۋىنشا, سۋرەتشىنىڭ ءوز تۋىندىلارىندا قوڭىر ءتۇستى كوپ پايدالانۋى ونىڭ شىدامدى, بايسالدى جان ەكەنىن اڭ­عار­تادى. بۇل ءتۇس ونىڭ مىنەزىندەگى تۇراقتىلىقتىڭ, ەر­كىندىك پەن سابىرلىلىقتىڭ كورىنىسى ىسپەتتەس. ماعاۋيا امانجولوۆتىڭ تۋىندىلارى – تۇنىپ تۇرعان فيلوسوفيا.

«اۋىل» 1976 جىل

شەڭبەرگە سىيماعان شەبەر

ال پۋبليتسيست-جازۋشى تالعات ايتباي ۇلى بولسا ماعاۋيا مۇراسىنىڭ قۇندىلىعىن قۇبىلىسقا بالايدى. ويتكەنى ول شەڭبەرگە سىيماي تىرلىك كەشىپ, شەبەرلىگى ابدەن شىڭدالعان, قاي تاقىرىپقا دا يمەنبەي بارا الاتىن تاۋەلسىز شاعىندا تاڭعاجايىپ دۇنيەلەرىن كورسەتە الماي ارماندا كەتكەن ايبوز...

«ماعاۋيانى ويلاعاندا سانانى سىلكىنتەتىن دارالىق – ول ارىپتەستەرىنىڭ ەشقايسىسىنىڭ ءداتى جەتىپ بارا بەرمەيتىن تاقىرىپقا باتىل باردى. توتاليتارلىق جۇيەنىڭ دەگەنى بولىپ, حالىقتىڭ كەشەگى باستان كەشكەن اۋىر تاعدىرىن ايتتىرماي, اۋىزدىقتاپ وتىرعان جەتپىسىنشى جىلداردىڭ وزىندە «اقتابان شۇبىرىندى» تسيكلىنە ۇندەستىرىپ, قازاعىمنىڭ كەلەشەگى قالاي بولادى دەپ اسقان كۇيزەلىسپەن عۇمىر كەشكەن اياۋلى ارىستارىمىز تۋرالى «قۇرىلتاي سەزىنىڭ دەلەگاتتارى ورىنبورعا بارار جول ۇستىندە» دەگەن پولوتنو جازۋى, ونى 1986 جىل­دىڭ جەلتوقسان كوتەرىلىسى قاسىرەتىنە ۇلاستىرىپ «قۇيىندى» قيۋلاستىرۋى, سولارداعى دىتتەگەن ويىن اسقان نازىكتىكپەن استارلاي جەتكىزىپ, كوركەمدىك كەڭەس پەن تى­مىس­كىلەگىش تۇرتپەكشىلەردىڭ اۋىر تەزىنەن ورايىن تا­ۋىپ وتكىزە ءبىلۋى عاجاپ ەمەس پە؟!» دەپ تولعانادى قالامگەر.

ال كوزكورگەن زامانداستارىنىڭ سوزىنشە, ماعاۋيا اقىن جۇرەكتى ازامات بولىپتى. «كەرىلگەن كەنەپ­تەگى سۋرەتتەرى قالاي سويلەسە, ءتىلى دە ءدال سولاي كۇمبىر­لەيتىن», دەيدى دوستارى. اينالاسىنا, جولداستارى مەن جاقىندارىنا رەنجىگەندە:

«شەكسىز كەڭىستىك, شەتسىز كەڭىستىك,

 بىلە تۇرا تالاي ۇرىسىپ, تالاي كەرىستىك.

مەن دە سەندەردەي اقىماق ەكەم عوي,

مۇنىمىز ەندى ۇلى كەمىستىك», دەپ جىر شۋماق­تارى­مەن توگىپ-توگىپ جىبەرەتىن سۋرەتشىنىڭ ىشكى تەمپەرا­مەنتى دە ءدال قىلقالامىنان تۋعان كارتينالارىنداي بۋىرقانىپ, ەرنەۋىنەن اسقان اساۋ تولقىنداي اتقاقتاپ جاتاتىن. ەندى بىردە ول كۇندەلىككە اينالعان كوك داپتەرىنە: «كوڭىلدى شايتان قىلدى-اۋ, شايتان ءومىر...» دەپ تۇرتسە, تاعى ءبىر جولى:

«مىسىق قاشسا تىرناعىنا سەنىپ,

جوعارى شىعار يت جەتپەيدى دەپ.

مەن نەگە جوعارىعا سەكىرمەيمىن,

بالاعىمنان تىستەر يتتەردى كورىپ...» دەپ كۇيىنىپتى. وسى جولدار سەزىمتال سۋرەتشى جانىنىڭ شىتىناعان شاقتارى مەن كۇڭىرەنگەن كوڭىل كۇيزەلىستەرىنەن حابار بەرەتىندەي. ءومىرىنىڭ قيلى كەزەڭىن وتكەرىپ جاتقان تالانتتىڭ اھ ۇرعان ىشكى ءۇنى وسىلاي سۋرەتتەلگەن شىعار بالكىم. كىم ءبىلسىن...

قيانات

بىلاي دەپ بولجام جاساۋىمىزعا سەبەپ كوپ. قانشا جەردەن «ولەڭ, شىركىن, وسەكشى...» دەپ ورەكپىگەنىمىزبەن, كۇندەلىككە تۇسكەن ءار تارماق جان الەمىمىزدىڭ حال-كۇيىنەن حابار بەرەتىنى حاق. ماعاۋيانى مۇڭعا باتىرعان شۋماقتاردىڭ شيىرلانعان شتريحتارىندا دا نوقتاعا باسى سىيماي, شىنجىرعا شىرمالعان شىرماۋىق-تاعدىردىڭ شىرقىراعان شىندىعى جاتقانداي سەزىلەدى. سەبەبى سۋرەت الەمىندەگى العاشقى ادىمدارىنان-اق ايرىقشا قولتاڭبا, تەرەڭ پاراساتىمەن دارالانعان سۋرەتشىنىڭ ەرەكشە دارىنىنا قاراپايىم حالىق قانا ەمەس, بەينەلەۋ ونەرىنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن شىن شەبەرلەردىڭ وزدەرى باس ءيدى. بەينەلىلىك بەدەرىندە باياندالعان بوياۋلار پاليتراسىنا, ونداعى ايتىلار تەرەڭ ويلارعا تامسانىپ, تاڭداي قاقپاعان جان سيرەك. ايتسە دە تەڭدەسسىز تالانتىمەن تورتكۇل دۇنيەنى مويىنداتقان ماعاۋيانىڭ رەسمي باعالانۋىنا كەلگەندە قانداي دا ءبىر تىلسىم كۇش كەسە-كولدەنەڭ شىعىپ, تالانتتىڭ جولىن كەسە بەردى. سۋرەتشى ءبىر ەمەس, بىرنەشە مارتە مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى سىيلىققا ۇسىنىلعانىمەن, وزىپ تۇرىپ, وپات بولعان قۇلاگەردىڭ كۇيىن كەشتى. سونىڭ ىشىندەگى ەلەۋلىسى ءھام سوڭعىسى – مەملەكەتتىك سىيلىق. دارىننىڭ «دالا ديدارى» اتتى ۇشتاعانى الامان بايگەدە شاپپاي الاتىن داۋسىز دۇنيە ەدى. كوپشىلىك تالاسسىز تۋىندىعا تازا جەڭىس بۇيىرادى دەپ كامىل سەنگەنىمەن, توقەتەرىندە ماعاۋيانىڭ مەسەلى قايتىپ, رۋحى مايىرىلدى. كەزىندە قۇلاگەرگە سىلتەنگەن ايبالتا بۇل جولى اينا-قاتەسىز قايتالانىپ, نوقتاعا باسى سىيماي كوكجال مىنەز كورسەتكەن سۋرەتشىنىڭ دە قاق ماڭدايىن قانسىراتىپ تىندى. مارەگە جەتۋگە مينۋتتار قالعاندا ماعاۋيانىڭ رۋحىن جىققان ادىلەتسىزدىك نازىك جانىن كۇيزەلتپەدى دەيسىز بە؟! كۇيزەلتپەك بىلاي تۇرسىن, دوس كورىپ, جاقىن تارتقان جانداردىڭ ساتقىندىعى ساناسىن سانسىراتتى, جۇرەگىنە وشپەس جارا سالدى. قانسىراعان جانىنا ءدارۋ ىزدەپ سەندەلگەن ساتتە «تۇركياعا اپارىپ كورمە وتكىزەمىز» دەگەندەردىڭ ۇسىنىسى تۇنەكتەن شىققان ساۋلەدەي كوكىرەگىنە نۇر قۇيعان, الداعى اتار تاڭدارىنا ايرىقشا ءۇمىت سىيلاعان. بىراق ول دا الدامشى ەكەن. تۇركيا اسقان تۋىندىلارىنان سول كۇيى حابار بولمادى. وسىلايشا, جيىرماعا جۋىق كارتيناسىن جىمقىرىپ كەتكەن الاياقتاردىڭ ايار پيعىلى ماعاۋيانىڭ ونسىز دا مۇڭلى كۇيىن ودان سايىن كۇيرەتىپ كەتتى. قانشا ۋاقىتىن سارپ ەتىپ, جۇيكەسىن جەپ, اق تەر, كوك تەر بوپ سالعان ءبىر توپ تۋىندىسىنان ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ايىرىلىپ قالعانى سۋرەتشىگە ۇلكەن سوققى بولدى. تاعى بىردە سالىپ قويعان كارتينالارىن قاساقانا تىلگىلەپ كەتكەن قاسكويلىكتى كورگەندە ماعاۋيا ەندى قايتىپ تۇرا الماستاي مورت سىندى. جۇيكەسى سىر بەرىپ, جۇرەگى قان جىلادى. ىشتەگى زاپىراندى سىرتقا توگۋ ءۇشىن امالسىز اششى سۋمەن دوس بولدى. سىرىن بىلمەيتىن كوپشىلىك سۋرەتشىنى ء«ىشىپ كەتتى» دەپ سوكتى. بىراق سەڭ سوققان بالىقتاي سەندەلگەن تالانتتىڭ تاۋقىمەتتى تاعدىرىنا ەشكىم تەرەڭنەن ءۇڭىلىپ كورۋگە تالپىنبادى. توعىشارلىقتىڭ تۇنەگىندە تۇنشىققان سۋرەتشى تەنتىرەپ ءجۇرىپ, ءبىر كۇنى عايىپقا ءسىڭىپ جوق بولدى. تىلسىم جايدى تۇسىنبەگەن بىرەۋلەر: «ول – ءتىرى», دەدى سەنىممەن. «جوق, ول كوككە ۇشىپ كەتكەن شىعار», دەيدى ەكىنشىسى سەنىمسىزدەۋ عانا. ويتكەنى اردا ازاماتتىڭ ولگەنىن كورگەن ەشكىم جوق.

تىلسىم

...1995 جىلدىڭ 15 تامىزىنداعى تىلسىمعا تولى توسىن جاي تالايدى ەسەڭگىرەتىپ كەتتى... پەشەنەگە جازعانى سول بولدى ما, قايتالانبايتىن مونۋمەنتالدى پولوتنولارىمەن جارق ەتىپ, قازاق بەينەلەۋ ونەرىندە جارىلىس جاساعان دارىندى سۋرەتشى ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا, ادەتتەگىدەي ۇيىنەن شىعىپ, شەبەرحاناسىنا كەتەدى... كەتەدى, سول كۇيى ورالمايدى. سودان بەرى ونى كورگەن جان بالاسى جوق. ۇلكەن تالانت يەسىنىڭ ويدا-جوقتا جوعالۋىنا كىم كىنالى, نە اسەر ەتتى؟ سول ءتۇنى نە بولدى؟ قىلقالام كەمەڭگەرىنە قيانات جاساعان كىم؟ اتتاي 30 جىلعا سوزىلعان ۇنسىزدىك... قالاي دەسەك تە, سۋرەتشى وزىمەن بىرگە تالاي سىردى دا قارا تۇنگە ءسىڭىرىپ الىپ كەتكەنى انىق...

P.S: ماعاۋيا امانجولوۆتاي قازاقتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتى, تالانتتى تۇلعاسىنىڭ تاعىلىمدى دا تاۋقىمەتتى تاعدىرىنا ۇڭىلگەن سايىن قۇلاگەر اقىن ءىلياس جانسۇگىر ۇلىنىڭ ء«وز ۇلىن, ءوز ەرلەرىن ەسكەرمەسە, ەل تەگى قايدان السىن كەمەڭگەردى؟!» دەگەن ايگىلى ءسوزى ورالا بەرگەنى راس. قاسيەتتى قارقارالىداي كيەلى توپىراقتا تۋىپ, قازاق اتىن الەمگە تانىتقان سۇڭعىلا سۋرەتكەردى ەسكە الىپ, ەسىمىن ۇلىقتاۋ ءھام قىلقالامىنان تۋعان تۋىندىلارىنىڭ تاعدىرىن ماڭگىلىك ەتۋ – ەڭ اۋەلى ءوز تۋعان جەرىنەن باستالسا قانداي جاراسار ەدى! بۇل ماقالامىزعا جەرگىلىكتى بيلىك بەيجاي قاراماي, قىلقالام شەبەرىنىڭ 75 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا تۋعان جەرى قايناربۇلاقتاعى نەمەسە اۋدان ورتالىعىنداعى ونەر نىساندارىنىڭ بىرىنە تالانتتى پەرزەنتىنىڭ اتىن بەرىپ اسقاقتاتسا, ونەرگە ءومىرىن ارناعان تۇلعا تاعىلىمىنىڭ ماڭگىلىككە بەت بۇرعانى ەمەس پە؟! سەبەبى سۋرەت الەمىندە عانا ەمەس, ساناعا سىلكىنىس جاساعان مارعاسقا ماعاۋياسىن قازاق استە ۇمىتپاۋعا ءتيىس!