كەرەكۋ سۋ ارناسىنىڭ وزەكتى ماسەلەسى

جەرگىلىكتى تۇتىنۋشىلار وزگەرىسكە ەشبىر نەگىز جوق دەگەن پىكىردە. سەبەبى وتكەن جىلدىڭ 1 قازانىندا عانا كومپانيا ورتالىقتاندىرىلعان سۋىق سۋدىڭ تەكشە مەترىن 96,52 تەڭگەدەن 155,96 تەڭگەگە كوتەرگەن. ارادا جارتى جىل وتپەستەن مونوپوليست حالىقتان ارتىق پايدا تابۋدىڭ امالىنا تاعى كىرىسكەندەي.

«پاۆلودار-ۆودوكانال» جشس ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى ۆا­لەري فيلياەۆ­تىڭ سوزىنشە, ءتاريفتى كوتەرۋگە ەلەكتر ەنەرگياسى مەن وتىن باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى سەبەپ بولعان. بۇعان قوسا الداعى ۋاقىتتا ابدەن توزعان سۋ قۇبىرلارىن اۋىس­تىرۋعا ارەكەتتەنىپ كورمەكشى.

– اۋىز سۋ ءتاريفىن – 25, تەحني­كالىق سۋدى شامامەن 62 پايىزعا ۇلعايتۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. ءبىز ءوتىنىمىمىزدى مونوپوليالاردى رەتتەۋ جونىندەگى وڭىرلىك دەپارتامەنتكە جولدادىق. قولدانىستاعى تاريفتەرىمىز كاسىپورىننىڭ كىدى­رىسسىز جۇمىس ىستەپ تۇرۋى ءۇشىن قاجەت ەكونو­ميكالىق شىعىنداردى جاپپايدى. قىزمەت تولەمدەرىنەن تۇسكەن قاراجاتتىڭ ناتي­جەسىندە 2025 جىلى سۋ كوتەرەتىن سورعى­لاردى جالعاستىراتىن نەگىزگى قۇبىردى جاڭارتىپ, نازارباەۆ كوشەسىندە كوللەكتور سالعىمىز كەلەدى. العاشقى جوبانىڭ قۇنى – 1,5 ملرد تەڭگە, ەكىنشىسىنە 100 ملن تەڭگەدەن اسا ينۆەستيتسيا قۇيامىز, – دەيدى اۋىز سۋ مەكەمەسىنىڭ وكىلى.

كاسىپورىننىڭ بۇل ۇسىنىس­تارى تۇتىنۋشىلارعا ۇناپ وتىر­عان جوق. «ادىلدىك جولى» رقب پاۆلودار وبلىستىق فيليا­لىنىڭ جەتەكشىسى نۇرگۇل قايىر­دەنوۆانىڭ دەرەگىنشە, سۋ ارناسى جەكە مەنشىك كومپانيا بولعانىنا قاراماستان مەملەكەت قازىناسىنان جىلما-جىل ميللياردتاعان تەڭگە تولەنىپ وتىرعان كورىنەدى. ماسەلەن, 2017-2023 جىلدار ارالىعىندا پاۆ­لودارداعى كارىز جۇيەسىن جاڭعىرتۋعا بيۋدجەتتەن 16 ملرد 79,8 ملن تەڭگە جۇمسالسا, اۋىزسۋ جۇيەسىن جاڭارتۋعا 2 ملرد 692 ملن تەڭگە باعىتتالعان.

– ەگەر كوممۋنالدىق جەلى­لەردى جاڭارتۋدى مەملەكەت ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە الىپ وتىرسا, ءتاريفتى كوتەرۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ بۇل كومپانياعا اۋديتورلىق جانە سالىق تەكسەرىستەرى جۇرگىزىلگەنى تۋرالى اقپارات تا جەتكىلىكسىز. ەگەر جەلىلەردىڭ بارلىعى مەم­لەكەتتىڭ ەسەبىندە تۇرسا, ءبىزدىڭ قالا بيلىگى تۇرعىندارعا اۋىزسۋ جەت­كىزۋ ءۇشىن نەگە «پاۆلودار-ۆودوكانال» جشس-مەن شارت جا­ساسىپ وتىر؟ مەملەكەتتىڭ قا­زىناسىنان ءبىر, حا­لىقتان ەكى اساپ وتىرعان ءمونو­پوليستىڭ بۇل ويلاعانى قيسىن­سىز. اۋىزسۋ ساتۋدى تابىس كوزىنە اينالدىرىپ, ال قىزمەت كورسەتۋ شىعىندارىن مەملەكەت پەن حالىقتىڭ موينىنا ارتىپ قويۋ جارامايدى, – دەيدى بەلسەندى.

نۇرگۇل امەنتايقىزىنىڭ پىكىرىنشە, مونوپوليست حالىقتىڭ اقشاسىنا جاڭادان سۋ قۇبىرى مەن كوللەكتور سالىپ, ونى ءوزىنىڭ مەنشىگى ەتىپ الماقشى. ودان دا جوسپارداعى جەلىلەردى بيۋدجەت قاراجاتىنا سالعان ءتيىمدى دەپ ەسەپتەيدى. ەسەسىنە ول نىساندار كوممۋنالدىق بالانستا قالادى ءارى تاريفتەر وسپەس ەدى.

نەگىزى ۇلكەن قالالارداعى اۋىز­­سۋ مەكەمەلەرى ەلىمىز تاۋەل­سىزدىك العالى ماڭىزى زور سترا­تەگيالىق نىسان سانالاتى­نى ءمالىم. وكىنىشكە قاراي, 2017 جىلى ۇكىمەتتىڭ №933 قاۋ­لى­سىمەن «ەرەكشە سترا­تە­گيالىق ماڭىزى بار, ونىڭ ىشىندە جالعا جانە سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرىلۋى مۇمكىن سۋ شارۋا­شى­لىعى قۇرىلىستارىنىڭ تىز­بەسى» بەكىتىلىپ, سالدارىنان پاۆ­­لو­دارداعى سۋمەن جاب­دىق­تاۋدى قامتاماسىز ەتەتiن سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارى (cۋ جيناعى قۇرىلىستارى, سورعى ستانسالارى, تازارتقىش سۋ قۇبىرى قۇرىلىستارى) سەنىمگەرلىك جال­عا بەرىلىپ كەتكەن. بۇل نىسانداردى پايدالانعانى ءۇشىن «پاۆ­لودار-ۆودوكانال» بيۋدجەتكە اي سايىن نەبارى 96 ملن تەڭگە ارەندالىق اقى تولەيدى. تۇتىنۋشىلاردان تۇسەتىن وزگە قاراجات ءمونوپوليستىڭ قالتاسىنا قۇيىلادى.

– بىلۋىمشە, ەلىمىز بويىنشا مۇنداي سەنىمگەرلىك باسقارۋ پاۆلودار مەن شىمكەنت قالالا­رىندا عانا ساقتالىپ تۇر. مونو­پوليستەردىڭ ويىنىن تىيۋدىڭ ۋاقىتى جەتتى. سۋ كودەكسىنىڭ 25-بابىندا سۋ قۇرىلىستارى مەملەكەت قاراۋىندا بولۋعا ءتيىس ەكەنى انىق جازىلعان. الايدا ءبىزدىڭ وبلىس تالاپتى ورىنداماي وتىر. بۇعان قوسا «پاۆلودار-ۆودوكانال» قىزمەتكەرلەرى توزعان جەلىلەردىڭ ورنىنا پوليەتيلەن قۇبىرلارىن سالىپ جاتىر. پو­ليەتيلەن قۇ­بىرلار, ارينە, ار­زانعا تۇسەدى. بىراق زاقىم كەلسە, ونى جوندەۋ مۇمكىن ەمەس, تەك اۋىستىرۋ كەرەك. وركەنيەتتى مەملەكەتتەر الگىندەي قۇبىردى قابىلدامايدى. ولاردا شويىن جانە قورعانىش قاباتى بار بولات قۇبىرلار كەڭىنەن پايدالانىلادى, – دەيدى ن.قايىردەنوۆا.

اتاپ وتەرلىگى, اۋىزسۋ كاسىپ­ورنىنىڭ قۇرىلتايشىسى گەورگ شپەيزەردىڭ ءوزى – بۇگىندە گەرمانيا ەلىنىڭ ازاماتى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ول قازاق جە­رىندەگى بيزنەسىن جەرگىلىكتى قالتالى ازاماتتار تارتىپ الايىن دەپ جاتىر دەپ شۋ كوتەرگەن. سودان بەرى مونوپوليستەن جوعارىدا اتالعان سۋ قۇرىلىستارىن مەملەكەت يەلىگىنە قايتار دەپ تالاپ ەتۋگە ەشكىم باتا الماي وتىرعان ءتارىزدى.

پاۆلودار