جاسامپازدىق جولداۋى
“جاڭا ونجىلدىق – جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋ – قازاقستاننىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى” دەپ اتالاتىن ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋى تاياۋ ونجىلدىققا, ياعني ەلىمىزدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى cتراتەگيالىق دامۋى مەن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, مادەني تۇرعىداعى ماڭىزدى باعدارلامالاردى ناقتىلاۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.
ءاسيا احمەتوۆا, “نۇر وتان” حدپ تالدىقورعان قالالىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى:
– ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋى ارقايسىمىزدىڭ ەلجاندىلىق سەزىمىمىزدىڭ وتىن ءۇرلەپ, جەلپىندىردى. “ەر ايتسا ەل ايتقانى, كوپتىڭ قامىن جەپ ايتقانى” دەگەن ءتامسىل ءسوز بار. پرەزيدەنتتىڭ جالپى جۇرتتىڭ قامى مەن باقىتتى ومىرىنە باعىتتالعان جولداۋى – بولاشاققا باعدار, ءىلگەرى باسۋىمىزدىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنى انىق. ماڭىزدى قۇجات – ىنتىماعى جاراسقان ەلىمىزدىڭ باعىن اسىراتىن, رۋح بەرەتىن, جۇرەگى ەلىم دەگەن قازاقستاندىقتارعا جول ءسىلتەپ, باعىت بەرەتىن باعدارشام دەسەك, قاتەلەسپەيتىنىمىز تاعى كۇمانسىز.
جولداۋ – ەلدىكتىڭ ءۇنى. بۇگىنگى تاڭدا ساياسي ساحنادا وزىندىك ورنى بار ناعىز حالىقتىق پارتيا – “نۇر وتان” جەر-جەردە 2020 باعدارلاماسىن ورىنداۋ جولىنداعى جۇمىستىڭ باستى وزەگىنە اينالۋى ءتيىس. ەشكىم سىرتتا تۇرماۋى كەرەك, ويتكەنى, تەك وسىلاي عانا ءبىز قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكالىق ورلەۋىن قامتاماسىز ەتەمىز.
ەڭ باستىسى – بۇكىل ازاماتتىق قوعامدى پارتيانىڭ ءتوڭىرەگىنە توپتاستىرۋ ارقىلى ۇلتتار اراسىنداعى كەلىسىم مەن ەتنوسارالىق دوستىقتى ساقتاپ, ەلدىكتى تۋ ەتىپ ۇستاعان ەلىمىزدىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋ. ءوزىم ۇيعىر قىزى بولعانىممەن, قازاقتىڭ كەلىنىمىن. ۇرپاق ءوسىرىپ, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋگە كۇش سالۋدامىن. پارتيانىڭ جانىنان جاس ساياساتكەرلەر كلۋبىن اشىپ, سوعان جەتەكشىلىك جاساپ, ۇرپاق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋدى العا قويدىم. وسىلايشا جولداۋدى قۋاتتاپ, وعان وزىندىك ۇلەسىمدى قوسۋدامىن.
سامات سۇلەيمەنوۆ, ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى گۋمانيتارلىق فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتى:
– “قازاقستان-2030” ستراتەگياسىندا ەلىمىزدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋ باعىتى, ماقساتى مەن باسىمدىقتارى بەلگىلەندى. سونىمەن قاتار العاشقى ونجىلدىقتا وسى باعىتتاعى جوسپارىمىز قيسىندى دامۋ جولىنا تۇسكەنى دە اتاپ ءوتىلدى. الەمدىك قارجى داعدارىسىنان الەۋمەتتىك اۋىرتپالىقسىز ءوتۋىمىز ەلباسى ۇستانعان ساياسي باعىتتىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەۋىمەن دە ەرەكشەلەندى.
جولداۋدا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىن دامىتۋدا مەملەكەت تاراپىنان اۋقىمدى شارالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى اتاپ كورسەتىلدى. بۇگىندە ەل دامۋىنىڭ بىردەن-ءبىر داڭعىل جولى ءبىلىم مەن عىلىمعا دەگەن قامقورلىقتى ناقتى شارالار مەن اتقارىلعان جۇمىستاردان انىق كورۋگە بولادى.
ەلباسى جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ستراتەگيالىق مىندەتتەرىن دە كورسەتىپ بەردى. استانا قالاسىندا سالىنىپ جاتقان جاڭا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ماۋسىم ايىندا اشىلاتىندىعى, ونىڭ دارىندى, تالانتتى جاستار ءۇشىن قولجەتىمدىلىگى ءبىزدى قۋانتادى. وبلىس ورتالىقتارىنداعى ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەردىڭ اشىلۋى ينتەللەكتۋالدى ۇلت قۇرۋعا باعىتتالعان شارا دەپ ويلايمىز.
جاستاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىم الۋى ەلباسى نازارىندا. ماسەلەن, شىلدە ايىندا كوتەرىلۋى ءتيىس بولعان شاكىرتاقىنىڭ, بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى جالاقىسىنىڭ ءساۋىر ايىنان 25 پايىزعا كوتەرىلۋى قۋانىشتى ءجايت.
مىنا جولداردى دا بەيجاي وقي المايسىڭ. وندا: ء“بىزدىڭ جاستارىمىز جاڭا اسۋلار مەن شىڭداردى باعىندىرۋدا, ماقساتىنا جەتەلەيتىن ەلەۋسىز, بىراق سەنىمدى سوقپاقتاردى ىزدەستىرۋدە تاباندى دا بىربەتكەي بولۋى ءتيىس”, دەلىنگەن. بۇدان كەيىن ءومىرىڭدى وزگەرتپەۋگە تىرىسپاي كور. تەك, ۋاقىتتان ۇتىلماي العا باسۋ, سەنىمدى سوقپاققا ءتۇسۋ قاجەت.
باعدات قاراساەۆ, الاكول اۋدانىنىڭ اكىمى:
– ءداستۇرلى جولداۋدى الاكول جۇرتشىلىعى ىستىق ىقىلاسپەن قابىلدادى. ويتكەنى, ەلباسىنىڭ وتكەن جىلعى جولداۋىندا داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋ اتقارۋشى ورگانداردىڭ باستى باعىتى بولدى. داعدارىسقا قارسى ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلىپ, “جول كارتاسى” باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلسا, 2010 جىلى “جول كارتاسى – 2009” جوسپارى بويىنشا باستالعان تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق نىساندارىن قايتا جاڭعىرتۋدى جالعاستىرۋ, ال 2011 جىلى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى ەڭ اۋقىمدى جاڭعىرتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جوسپارىن جاساۋ مىندەتى جۇكتەلىپ وتىر.
ەلىمىزدەگى داعدارىسقا قارسى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى “جول كارتاسى” باعدارلاماسى اياسىندا اۋدانعا بارلىعى 210 ملن. تەڭگە بولىنسە, ۇستىمىزدەگى جىلى 230 ملن. تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانعان. وتكەن جىل قۇرىلىس سالاسى ءۇشىن جەمىستى بولىپ, اۋدان بويىنشا 4097 شارشى مەتردى قۇرايتىن تۇرعىن ءۇي سالىندى. سونىمەن قاتار, ءۇشارال قالاسىندا 7 جالدىق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى اياقتالسا, بيىل دوستىق كەنتىندە 20 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلماقشى.
وڭىرلىك “اۋىز سۋ” باعدارلاماسىمەن قابانباي, اقجار اۋىلدارىنىڭ سۋ جۇيەلەرى جوندەۋدەن وتكىزىلسە, تەرەكتى اۋىلىندا سۋ جۇيەسىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. اتالعان شاراعا 30 ملن. تەڭگە قاراجات ءبولىندى. اۆتوموبيل جولدارىن كۇتىپ, جوندەۋگە 10 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ, 478 شاقىرىم جانە 1214,5 مىڭ شارشى مەتر جالپى پايدالانىمداعى جول ءجوندەلسە, ءۇشارال قالاسى مەن قابانباي اۋىلىندا كوشەلەردى اباتتاندىرۋ جانە “قابانباي-كوكتۇما” جولىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ەلباسى ۇكىمەتكە اكىمدەرمەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا-اق بالالاردى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى وقىتۋمەن جانە تاربيەمەن قامتاماسىز ەتۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان “بالاپان” ارنايى باعدارلاماسىن ءازىرلەپ, ىسكە اسىرۋدى تاپسىردى. ءبىلىم سالاسى بويىنشا مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەردىڭ جۇيەسى كەڭەيۋدە. وسى ماقساتتا دوستىق كەنتىندە 280 ورىندىق بالاباقشا قۇرىلىسى جۇرگىزىلسە, بيىل اۋدان ورتالىعى ءۇشارال قالاسىندا 100 ورىندىق جانە قابانباي اۋىلىندا 140 ورىندىق بالاباقشا سالۋ كوزدەلگەن. اتالعان بالاباقشالارعا 520 ءبۇلدىرشىن قامتىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
جازىپ العان كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.