ەلەكتروندى جۇيەنىڭ ەرەكشەلىگى مول
قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شولپانقۇلوۆپەن اڭگىمە
تەندەرلىك ساتىپ الۋ ءادىسىنىڭ ورنىنا بۇگىندە ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ەنگىزىلگەندىگى بەلگىلى. جاڭا جۇيەنىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى بۇرىن دا گازەتىمىزدە جاريالانعان بولاتىن. سونىڭ ناتيجەسىندە قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار مەن ونى قولدانۋشىلار سانى ارتىپ كەلە جاتقاندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى تاعى دا كەڭىرەك اقپارات بەرە كەتۋدى ءجون كوردىك. قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك شولپانقۇلوۆ تومەندە وسى ماسەلەلەر جونىندە اڭگىمەلەيدى.
– بەرىك شولپانقۇل ۇلى, العاشقى سۇراعىمىز ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى ەنگىزۋ نە بەرگەندىگىنە بايلانىستى بولماق؟
– بۇگىندە ەلەكتروندى ساتىپ الۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىندار كوبەيۋ ۇستىندە, سونداي-اق وعان قاتىسۋشىلار قاتارى دا ۋاقىت وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. وسى ورايدا جاڭا ساتىپ الۋ جۇيەسى قانداي پايدا اكەلدى نەمەسە نە بەردى دەگەنگە كەلسەك, ءتىل ۇشىنا الدىمەن ورالاتىن جاۋاپ – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن وڭايلاتۋدىڭ ارقاسىندا وعان قاتىسۋشىلار ءۇشىن اكىمشىلىك توسقاۋىلداردىڭ ايتارلىقتاي كەمىگەندىگى. ال مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭناما نورمالارىنىڭ جەمقورلىق جاساۋعا جول اشاتىن, وعان بەيىم جاقتارى مەيلىنشە ازايتىلدى. مىسالى, جاڭا “مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى” زاڭىنا سايكەس بيىلعى جىلدان باستاپ باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ ءتاسىلىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن ساتىپ الۋلاردى ەلەكتروندى پىشىمگە مىندەتتى كوشىرۋ كوزدەلگەن. بۇل رەتتە زاڭمەن باعا ۇسىنىستارىن سۇراتۋ تاسىلىمەن تاۋارلاردى, جۇمىستاردى, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردى ساتىپ العان, ساتىپ الۋدى ۆەب-پورتال ارقىلى جۇزەگە اسىرعان جاعدايدا شەكتى باعا ۇسىنىستارى (400 اەك) الىپ تاستالادى. تاعى ءبىر پايداسى – زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ناتيجەسىندە قاعازباستىلىقتى ازايتىپ, مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قارجىسىن ەلەۋلى تۇردە ۇنەمدەۋگە قول جەتىپ وتىرعاندىعىن باسا اتاپ وتكىم كەلەدى.
– مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى سوڭعى اقپاراتتاردى قايدان الۋعا بولادى؟ سوڭعى تاپسىرىستار مالىمەتى مەن ساتىپ الۋ, باسقاشا ايتساق, قالاي جۇرگىزىلەدى؟
– بۇل ءۇشىن بىزدە ارنايى ۆەب-پورتال ۇيىمداستىرىلعان بولاتىن. سايتتىڭ تولىق اتاۋى – www.goszakup.gov.kz. بۇل ۆەب-پورتالدى قارجى مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا “زەردە” حولدينگىنە كىرەتىن ەلەكتروندى كوممەرتسيا ورتالىعى ازىرلەپ شىقتى. 2008 جىلدىڭ ساۋىرىندە تاجىريبەلىك پايدالانۋعا ەنگىزىلىپ, جاڭا اقپاراتتىق جۇيەدە تاپسىرىس بەرۋشىلەر مەن ءونىم وندىرۋشىلەر, ءونىم جەتكىزۋشىلەردىڭ مۇقتاجدارىن بىرىكتىرۋگە بەيىمدەلگەن “ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ” جالپى ءتۇپ قازىعىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلادى. ۆەب-پورتال ء“بىر تەرەزە” قاعيداتى بويىنشا ىسكە اسىرىلادى. مۇندا بىرىنشىدەن, تاپسىرىس بەرۋشىلەر الداعى ساتىپ الۋلار تۋرالى حابارلاندىرۋلاردى, جىلدىق جوسپارلاردى جانە وتكىزىلگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ قورىتىندىلارىن ورنالاستىرسا, ەكىنشى جاعىنان, الەۋەتتى ءونىم بەرۋشىلەرگە بۇكىل ەلىمىزدە بولاتىن الداعى ساتىپ الۋلار بويىنشا بارىنشا تولىق اقپاراتتى الۋعا, كەز كەلگەن ساتتە قاتىسۋ ءۇشىن ءوتىنىش بەرۋگە, قاجەت بولعان جاعدايدا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ وتكىزىلگەننەن كەيىن ولاردىڭ قورىتىندىلارىن كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيەدە وتكىزىلەتىن ءىس-قيمىلداردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ايقىندىعى ەلەكتروندى-ساندىق قول قويۋدى پايدالانۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلدى. سايت قولدانۋشىسىندا وسىنداي قول قويۋ بولعان جاعدايدا جۇيە ونى اۆتوماتتى تۇردە تانيدى جانە ولارعا جاڭا ساتىپ الۋلارعا قولجەتىمدىلىك بەرەدى. بۇل فۋنكتسيا ۇلتتىق راستاۋ ورتالىعىمەن بىرىگۋ ارقىلى ىسكە اسىرىلعان.
– ۆەب-پورتال تۋرالى جەتكىلىكتى ءتۇسىندىرىپ ءوتتىڭىز. ال ەندى ونى قولدانۋشىلاردىڭ كورسەتكىشى تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟
– بۇگىنگى تاڭدا پورتال ەڭ كوپ قولدانىلاتىن قازاقستاندىق ينتەرنەت-رەسۋرستاردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. وندا 2010 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنداعى كورسەتكىشكە جۇگىنسەك 48 160 ادام, ياعني قاتىسۋشى تىركەلگەن كورىنەدى. ونىڭ 19 955-ءى ءونىم بەرۋشى بولىپ وتىر.
– بەرىك شولپانقۇل ۇلى, ۆەب-پورتالدى پايدالانۋدى كوپشىلىك بىلە بەرمەسى انىق. نەمەسە ەلەكتروندى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى تۇسىنبەي جۇرگەندەرگە ۇيرەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە مە؟ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىمەن تانىستىرىپ وتسەڭىز.
– دۇرىس ايتاسىز. كەيبىر ىنتالى, الەۋەتتى تاپسىرىس بەرۋشىلەر نەمەسە ءونىم وندىرۋشىلەر, جەتكىزۋشىلەر اراسىندا قالاي تىركەلۋدى بىلمەيتىندەر بولمايدى ەمەس, كەزدەسىپ جاتادى. اسىرەسە, جەرگىلىكتى جەرلەردە, اۋدانداردا وندايلار كوبىرەك. قارجى مينيسترلىگى ساتىپ الۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋ بارىسىندا باستان-اياق, تۇراقتى تۇردە وڭىرلەرگە شىعىپ ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى مەن سەمينارلار وتكىزىپ كەلە جاتىر. وعان قوسا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۆەب-پورتالىنداعى بارلىق قولدانۋشىلار ينتەرنەت جەلىسى ارقىلى قاتىسۋشىلاردى قالاي تىركەۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىقتارمەن, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى ءونىم جەتكىزۋشىلەر مەن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ جۇمىستارىمەن تانىسا الادى. ۆەب-پورتالدىڭ جەمىستى جۇمىس جاساۋى ءۇشىن جانە ونىڭ ىڭعايلىلىعىن ودان ءارى ارتتىرۋ ماقساتىندا تەحنيكالىق قولداۋ قىزمەتى اشىلدى. پورتال قولدانۋشىلارى ول ارقىلى تاڭعى 09:00-دەن باستاپ كەشكى 19:00-گە دەيىن وزدەرىن قىزىقتىرعان سۇراقتارعا جاۋاپ الا الادى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن ۆەنەرا تۇگەلباي.
يندۋستريالاندىرۋدىڭ ۇدەمەلى ۇلگىسى
قوعام دامۋىنىڭ ەرتەڭىن ايقىنداعان ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنداعى “2020 ستراتەگيالىق جوسپارى – كوشباسشىلىققا قازاقستاندىق جول” باعىتىمەن وڭىردە جۇزەگە اسىرىلاتىن “بيزنەستىڭ جول كارتاسى” باعدارلاماسىمەن ەلدى يندۋستريالاندىرۋداعى جۇمىس جۇيەلەنگەن. اتالعان سالا بويىنشا وبلىستا جالپى سوماسى 60,3 ملرد. تەڭگەلىك 14 ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىنسا, ونىڭ 303 ملرد. تەڭگە بولاتىن 2 جوباسى رەسپۋبليكالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلماقشى. ال, ءوڭىردى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا 12 ينۆەستيتسيالىق جوبا قوسىلىپ, جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا 57,0 ملرد. تەڭگە قاراجات جۇمسالاتىندىعى ايقىندالىپتى. ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ەسەبىنەن ەكونوميكانىڭ تۇراقتى وسۋىنە قول جەتكىزۋ ماقساتىنداعى ۇدەمەلى دامۋ باعىتىنداعى جوبالاردىڭ التاۋى بيىلعى جارتىجىلدىقتا تولىققاندى ىسكە اسىرىلۋى ءتيىس. دەمەك, اعىمداعى جىلى پايدالانىلاتىن جوبالار تىزىمىنە جالپى قۇنى 15,3 ملرد. تەڭگە بولاتىن سەگىز جوبا ەنگىزىلسە, وتكەن مەرزىمدە اتالعان جوبالارعا ءتيىستى قارجىنىڭ 8,4 ملرد. تەڭگەسى يگەرىلىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمدەگى قولعا الىنعان جۇمىستاردىڭ تياناعى كەلتىرىلگەنىن ايتۋعا بولادى.
جۇمىس اۋقىمى ءتيىمدى جالعاسقان جاعدايدا ءبىرىنشى شىلدەگە دەيىن التى جوبا تولىققاندى ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلماقشى. ولاردىڭ قاتارىندا الماتى شاھارىنىڭ اينالاسىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋعا قاتىستى تەكەلىدەگى كولەمى 3,65 گەكتار “Green House – زەلەنىي دوم” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ جىلىجاي قۇرىلىسى بار. مۇندا قۇرىلىس جۇرگىزۋ مەن قۇراستىرۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, قاجەتتى جابدىقتار تولىق جەتكىزىلىپ, جۇمىستى باستاۋ ءۇشىن ءبارى دايىن. وسىعان قوسىمشا مايبۇرشاقتان ماي شىعاراتىن زاۋىتتى پايدالانۋعا بەرۋ باعىتىنداعى سوڭعى جۇمىستار اياقتالىپ, بالپىق بي كەنتىندەگى ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ, العاشقى ءونىم تۇتىنۋشىعا جول تارتتى. ال, ءسۇت ونىمدەرى ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋ جۇمىستارى تولىق ءبىتىپ, جۇمىسشىلار سوڭعى سىناقتان وتكىزۋ, تۇتىنۋشىنى ەكولوگيالىق جاعىنان تازا ءسۇت ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ جاقىن كۇندەرى جالعاستىرىلماقشى. جۇمىسشىلار ارنايى دايىندىقتان ءوتىپ, زاۋىت ونىمىنە دەگەن سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋعا كۇش-مۇمكىندىكتى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن قاربالاس تىرلىك كەشۋدە.
ەل يگىلىگىنە ۇسىنىلاتىن جوبالاردىڭ قاتارىندا جامبىل اۋدانى, قوپا ستانساسىنداعى تابيعي تاستاردى وڭدەيتىن “TASKOM KZ” زاۋىت قۇرىلىسى بار. نىسان تەحنيكالىق جاعىنان ساۋاتتى جاسالىپ, جۇمىسىن باستاۋعا ازىرلىگىن كورسەتسە, مۇندا شيكىزات كوزى جەتكىلىكتى. اتالعان جوبالارداعى قۇرىلىس عيماراتتارىنىڭ اينالاسىن كورىكتەندىرۋ, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى دا جالعاستىرىلۋدا.
جەتىسۋ جەرىندەگى ەكونوميكالىق دامۋعا وزىندىك ۇلەسى بار ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى ينفۋزيوندى ەرىتىندىلەرگە ارنالعان ءبىر رەتتىك جۇيە وندىرىسىندەگى قۇراستىرۋ جۇمىستارى ءتامامدالسا, قاراتال وزەنىندەگى سۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى شىلدە ايىندا ءتامامدالىپ, تۇتىنۋشى يگىلىگىنە ۇسىنۋعا كۇش-مۇمكىندىك جۇمىلدىرىلعان. ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا ەرەكشە ورنى بار اتالعان جوبالار بويىنشا جۇزدەگەن جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنا وڭ ىقپال ەتەتىندىگىمەن ەرەكشەلەنەتىنىن ايتقان ءجون.
قۇندى جوبالاردىڭ قاتارى مۇنىمەن شەكتەلمەي, تالعار اۋدانىندا “يۋسكو لوگيستيكس ينتەرنەشنل” كوپ سالالى لوگيستيكالىق كەشەنى مەن “يلنو گرۋپپ” يىلگەن بولات پروفيلدەر ءوندىرىسى زاۋىتتارىن ەكىنشى جارتىجىلدىقتا پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن جۇمىس جالعاسىپ, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتۋ جايى دا قاتار اتقارىلۋدا.
حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ مەن الەۋمەتتىك جاعدايلارىن جاقسارتۋ ماقساتىنداعى رەسپۋبليكالىق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اۋقىمىندا 8 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋدا دا جوسپارلى جۇمىستار جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ونىڭ تورتەۋى بىرەر جىل بۇرىن باستالسا, قازىرگى كەزدە “قورعاس” شەكارا ماڭى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق ورتالىعى, بالقاش اۋدانىنداعى “وتەس بيو ازيا” جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ مال بورداقىلاۋ الاڭى مەن قورعاس-جەتىگەن تەمىر جول جەلىسىن ايتۋعا بولادى.
ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىنداعى بالقاش جىلۋ, مويناق سۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن الماتى-قورعاس اۆتوجولى, “الما” 500 كۆ قوسالقى ستانسا جۇمىستارى ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن ەل ەكونوميكاسىنىڭ كەشەندى دامۋىنداعى ماڭىزدى نىساندار ەكەنى داۋسىز. بالقاش جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى بيىل باستالاتىنىن ەسكەرسەك, جەتىسۋ جەرىندەگى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنداعى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ تيىمدىلىگىن كورۋگە بولادى. اتالعان نىساندار بويىنشا جوبالاردىڭ ورىندالۋى تۇراقتى باقىلاۋعا الىنىپ, جۇرتشىلىق وعان سەنىممەن قاراۋدا. دەمەك, “جول كارتاسى” باعدارلاماسى ەلدىڭ يندۋستريالىق دامۋىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزىپ وتىرعانىن كورەمىز.
كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.