اتىراۋداعى تامىرى تەرەڭ قىلمىستىڭ ءبىرى – براكونەرلىك. جىل سايىن كوكتەمدە جانە كۇزدە «بەكىرە» جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شاراسى وتكىزىلگەنىمەن, باعالى بەكىرە تۇقىمداس بالىقتارعا قىرعيداي تيەتىن براكونەرلەر قاتارى ازايار ەمەس.
ماسەلەن, بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتى بالىق رەسۋرستارىن قورعاۋ جانە بالىق اۋلاۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەراسىل سۋىقباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ شەكارا قىزمەتىمەن جايىق-كاسپي سۋ ايدىندارىندا 1 ساۋىردەن 31 مامىرعا دەيىن بىرلەسە وتكىزىلگەن اكتسيانىڭ ماقساتى – بەكىرە جانە باسقا دا بالىق تۇرلەرىن ساقتاۋ, ۋىلدىرىق شاشۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ. كوكتەمگى اكتسيا كەزىندە جايىق-كاسپي وبلىسارالىق باسسەيندىك بالىق شارۋاشىلىعى ينسپەكتسياسىنىڭ ينسپەكتورلارى تابيعات زاڭناماسىن بۇزۋدىڭ 972 دەرەگىن انىقتادى. زاڭ تالابىن بۇزعان 669 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
«براكونەرلىككە, سيرەك كەزدەسەتىن جانە جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن بالىق تۇرلەرىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قاتىستى 36 قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. وسىعان بايلانىستى قۇقىق بۇزۋشىلارعا 15,5 ملن تەڭگەدەن استام ايىپپۇل سالىندى. زاڭسىز اينالىمنان 68 توننا 300 كەلى بالىق, ونىڭ ىشىندە 1001 كگ بەكىرە تۇقىمداس باعالى بالىق تۇرلەرى الىندى. بەكىرەنىڭ 29 كگ قارا ۋىلدىرىعى تاركىلەندى. 295 بالىق قۇرالى, 76 سۋ كولىگى مەن 13 اۆتوماشينا تاركىلەندى», دەدى ە.سۋىقباەۆ.
سول كەزدە جايىق وزەنىنىڭ ارناسى مەن كاسپي تەڭىزىنىڭ اكۆاتورياسى تازارتىلىپ, سۋ ايدىندارىنان ۇزىندىعى 74 شاقىرىمنان اساتىن 743 زاڭسىز بالىق اۋلاۋ قۇرالى تابىلعان. قۇقىق جانە تابيعات قورعاۋ ورگاندارى اسىرەسە اتىراۋ وبلىسىنىڭ يساتاي, جىلىوي, قۇرمانعازى اۋداندارىنداعى, دامبى باعىتى مەن «اقجايىق» مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتى سەكىلدى كريمينوگەندىك ايماقتارعا باسا نازار اۋدارعان.
اتالعان اكتسيانىڭ كۇزگى كەزەڭى 10 قىركۇيەك پەن 31 قازان ارالىعىندا ءوتتى. بۇل كەزەڭدە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ «قورجىنى» بوس بولمادى. ماسەلەن, پوليتسيا دەپارتامەنتى ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى 17 قازاندا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتى زاڭسىز ساتىپ, تاسىمالدادى دەگەن كۇدىكپەن 48 جاستاعى تۇرعىندى ۇستادى. تەكسەرۋ كەزىندە كۇدىكتىنىڭ دامبى اۋىلىنداعى تۇرعىلىقتى مەكەنجايىنان سالماعى 96,3 كگ قۇرايتىن 27 بەكىرە تۇقىمداس بالىق تاركىلەندى.
قۇرمانعازى اۋدانىنداعى شارون وزەنىندە «بۋداركا» قايىعىن توقتاتىلعان. تەكسەرۋ كەزىندە قايىقتان 18,5 كگ بەكىرە تۇقىمداس, 8,5 كگ قارا بالىق, 2 اڭشىلىق قارۋ تابىلدى. قايىقتا قۇرمانعازى اۋدانىنىڭ 1965 جانە 1968 جىلعى تۇرعىندارى بولعان. ال 8 قاراشادا تاعى ءبىر كۇدىكتىنىڭ ۇيىنەن 282,5 كگ قۇرايتىن بەكىرە تۇقىمداس بالىقتىڭ 76 داناسى تابىلدى. كۇدىككە ىلىنگەن اتىراۋ قالاسىنىڭ 26 جاستاعى تۇرعىنى تابيعاتتىڭ باعالى بايلىعىن ساتىپ, زاڭسىز پايدا تاپپاق بولعانى انىقتالىپ وتىر. بىراق بۇل ارەكەتىن ىسكە اسىرا المادى.
بەكىرە تۇقىمداس باعالى بالىقتىڭ قورىنا زاڭسىز قول سۇعۋ دەرەگى ماحامبەت اۋدانىندا دا تىركەلدى. مۇندا 30 جاستاعى جۇرگىزۋشىنىڭ «Lada Kalina» كولىگىنەن 56,6 كگ بەكىرە تاركىلەندى. ول باعالى بالىقتى زاڭسىز ساتپاق بولعان.
جايىق-كاسپي وبلىسارالىق بالىق شارۋاشىلىعى باسسەيندىك ينسپەكتسياسىنان ءمالىم ەتكەندەي, ينسپەكتورلار رەيدتىك ءىس-شارا كەزىندە جايىق وزەنىنىڭ قىزىلبالىق اۋىلى ماڭىندا «بايدا» جۇردەك قايىعىن قۋىپ جەتكەن. الايدا قايىقتاعىلار زاڭسىز اۋلانعان بالىقتار سالىنعان ەكى قاپتى سۋعا لاقتىرىپ كەتكەن. ەكى قاپتىڭ بىرىنەن ۇزىندىعى 90 مەتر كاپرون تورى, ەكىنشىسىنەن 12 كگ 100 گرامم بەكىرە بالىعى تابىلعان.
مىنە, وسىنداي دەرەكتەر براكونەرلىكتىڭ تامىرىنا وڭايلىقپەن بالتا شابۋ وڭاي ەمەسىن بايقاتىپ وتىر. ويتكەنى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تالابىنا باعىنباي, زاڭسىز بەكىرە اۋلايتىن» براكونەرلەر ايىلىن جيماي ءجۇر.
اتىراۋ وبلىسى