سىر بويىنداعى سەرپىندى جوبالار

«وسى جىلدىڭ 10 ايىندا وڭ­دەۋ ونەركاسىبى – 24 پايىزعا, اۋىل شارۋاشىلىعى – 2,6 پايىزعا, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى – 21,2 پايىزعا, تۇرعىن ءۇي – 16,7 پايىزعا, ساۋدا – 4,3 پايىزعا, كو­لىك جانە قويمالاۋ كولەمى – 8,8 پايىزعا, نەگىزگى كاپيتالعا تار­تىل­عان ينۆەستيتسيا 27,7 پايىزعا ارت­تى, جەكە ينۆەستيتسيالار 34,6 پا­يىزعا ءوستى», دەدى وبلىس اكىمى.

الداعى التى جىلدا بۇل جۇ­مىس­­تار جالعاسىن تاپپاق. ما­­سە­لەن, وڭىردە قۇنى 1,1 ترلن تەڭ­­گەنى قۇرايتىن 65 جوبا ىسكە قو­سى­لىپ, جوسپارعا سايكەس مۇندا 9 000-عا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشى­لادى. بيىلدىڭ وزىندە قۇنى 14 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 15 جوبا ىسكە قوسىلعان. قابىلدانعان شا­را­لار­دىڭ نەگىزىندە ونەر­كاسىپ قۇ­رىلىمىندا وڭدەۋ ونەر­كا­سى­بى­نىڭ ۇلەسى 30 پايىزعا ۇل­عايىپ­تى.

بىلتىر ىسكە قوسىلعان شىنى زاۋىتى تۇراقتى ءونىم شىعارىپ, ونىڭ 70 پايىزىن ىشكى نارىققا, 30 پايىزىن رەسەي, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇرىك­مەن­ستان ەلدەرىنە ەكسپورتتاپ جاتىر. زاۋىتتىڭ نەگىزگى قۋات­تى­لىعى 197,1 مىڭ توننا ەكەن. كا­سىپورىن ىسكە قوسىلعاننان بەرى جو­با­لىق قۋاتتىلىقتىڭ 85 پايى­زى يگەرىلىپ, 167 مىڭ توننا ءونىم شىعارىلعان.

«شىنى زاۋىتىنىڭ اياسىندا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ بەلدەۋىن دامىتۋعا مۇمكىندىك مول. زاۋىت جانىنان قۇنى 130 ملرد تەڭگەدەن اساتىن 8 ءتۇرلى شىنى بۇيىمدارىن شىعاراتىن 8 ىلەسپە كاسىپورىن قۇرىلادى. جىلىنا قوسىمشا 5 ملن شارشى مەتر ەنەرگيا ۇنەمدەيتىن شىنى ءوندىرىسى ىسكە قوسىلىپ, بو­تەل­كەلەر جانە العاشقى اينا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل ءۇش جوبانىڭ جالپى قۇنى – 32,3 ملرد تەڭگە. قۇنى 1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن اك جانە قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن شىعارۋ تسەحى ىسكە قوسىلادى», دەدى وبلىس اكىمى.

سونداي-اق 2024 جىلى ايماقتا قۇنى 27,1 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 10 جوبا جۇزەگە اسىرىلماق.

ەسەپتىك بريفينگ بارىسىندا اكىم وبلىستا سۋارمالى جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى جول كارتاسى ازىرلەنگەنىن دە مالىم­دە­دى. اگرارلىق ايماق سانالاتىن قىزىلوردا وبلىسى ءۇشىن سۋارمالى سۋ ماسەلەسى قاشاندا وزەكتى. سوندىقتان سۋ رەسۋرس­تارىن ءتيىمدى باسقارۋ ادىستەرى كە­­ڭىنەن قولدانىلىپ جاتىر دەي­دى. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىمەن بىرگە سۋارمالى جۇيەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جونىندەگى جول كارتاسى دايىندالعان. ونىڭ اياسىندا وبلىستا تاسقىن سۋلاردى جيناقتاۋ, سۋارمالى سۋدى ءبولۋ مەن ەسەپكە الۋ ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى يرريگاتسيالىق ينفرا­قۇ­رىلىمدى قايتا قۇرۋ مەن جاڭ­عىرتۋ باستامالارى قولعا الىن­عان.

«سۋدى ءبولۋ مەن ەسەپكە الۋ­دىڭ زامانعا ساي جۇيەلەرىن ەنگىزۋ ءۇشىن حالىقارالىق كومپانيالاردى تارتىپ جاتىرمىز. سىرداريا وزەنى مەن ارال تەڭىزىنە قاتىستى جاعداي ءاردايىم وزەكتى. سوڭعى 12 جىلدا سولتۇستىك ارال تەڭىزىنىڭ سۋى 6,8 ملرد تەكشە مەترگە ازايدى. وتكەن جىلدان باستاپ 4,6 ملرد تەڭگەگە «كوكارال بوگەتىن ساقتاپ قالۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر», دەدى ءوڭىر باسشىسى.

بۇل جوبانىڭ كەلەر جىلى ءتامام بولۋىمەن زاقىمدالعان بوگەتتى قالپىنا كەلتىرىپ, تەڭىزدە سۋ اينالىمىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى تىرشىلىك ءنارىنىڭ تۇزدى­لى­عىن تومەندەتۋ جوسپارى كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىر.

ءوڭىر ەكونوميكاسى دامۋىنا ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان نەگىز­گى سالالاردىڭ ءبىرى – اۋىل شار­ۋاشىلىعى. ايماقتىڭ تابي­عي-كليماتتىق جانە توپىراق ەرەك­شەلىكتەرىنە سايكەس اۋىل شارۋا­شى­لىعى تولىعىمەن سۋارمالى ەگىنشىلىككە, ونىڭ ىشىندە كۇرىش ەگىسىنە بەيىمدەلگەن. بيىلعى ەگىن ناۋقانى كەزىندە ءار گەكتار­دان 56,5 تسەنتنەر ءونىم الىنىپ, قامباعا 503 مىڭ توننا كۇرىش جينالىپتى. سالاعا وسى جىلى 9,4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان.

«سۋ تاپشىلىعىنا قاراماس­تان كۇرىش ونىمدىلىگى وتكەن جىلمەن بىردەي بولدى. وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى ارتىپ, وتكىزۋ نارىعى كەڭەيۋدە. سوڭعى ەكى جىلدا قۇنى 84 ملن دوللاردى قۇرايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتتالدى. ەكسپورتتالعان ءونىم­نىڭ 96 پايىزى – وڭدەلگەن ءونىم. سۋدى ۇنەمدى پايدالانۋ ءۇشىن تامشىلاتىپ, جاڭبىرلاتىپ سۋا­رۋ ادىستەرىنىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرىلىپ جاتىر», دەدى اكىم.

2023 جىلى سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن پايدالانۋ ارقىلى 872 گەكتارعا اۋىل شارۋاشىلىعى دا­قىلدارى تاستالعان. وبلىس باس­شىلىعى بۇل يگى ءۇردىستى جىل سايىن ارتتىرا تۇسەمىز دەپ وتىر. سونىمەن قاتار جاڭا اگرو­­­تەح­­نولوگيالار دا نازاردان تىس قال­مايدى. ايماقتا كۇرىش­تىڭ, وزگە دە داقىلداردىڭ جاڭا سورت­تارىن شىعارىپ, ءونىم ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ىبىراي جاقاەۆ اتىنداعى قازاق كۇرىش شارۋاشىلىعى عى­لىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ قىز­مەتىمەن بىرلەسىپ جۇمىس اتقا­­رۋ كوزدەلگەن. جاقىندا اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم اكا­­­دەمياسىمەن اگروونەر­كا­سىپ­تىك كە­شەندى عىلىمي جانە يننو­ۆا­­تسيا­لىق دامىتۋ سالاسىن­داعى ىن­تى­­ماقتاستىق كەلىسىمىنە قول قو­يىلدى.

«ونىمدىلىگى جوعارى, ءوسۋ مەر­زىمى قىسقا كۇرىشتىڭ جاڭا سۇ­رىپ­تارىن وندىرىسكە ەنگىزۋ­دە­مىز. عالىمدار بىرنەشە جاڭا سۇرىپتى سىناقتان وتكىزۋگە كىرىستى. بيىلعى ناتيجە جاقسى. قاناتقاقتى جوبا­داعى سۇرىپتار 10 تسەنتنەردەن جوعارى ءونىم بەرىپ, 10-15 كۇن ەرتە ءپىستى. كەلەسى جىلى دا وسى وڭ كورسەتكىش ساقتالسا, 2025 جىل­دان باستاپ جاڭا سۇرىپتار قول­دانىسقا ەنەدى», دەدى وبلىس اكىمى.

ەگىس القابىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇ­مىستارى دا جوسپارعا ساي جۇرۋدە. 2025 جىلعا قاراي كۇرىش القابى بولىنگەن سۋ كولەمىنە قاراي ازايتىلىپ, ونىڭ ورنىنا سۋدى از قاجەت ەتەتىن دا­قىل­داردىڭ ەگىس كولەمى 8,7 مىڭ گەكتارعا ارتپاق. مايلى دا­قىل­دار القابى – 13 پايىزعا, مال ازىقتىق داقىلدار القابى – 8 پا­يىزعا, كارتوپ, كوكونىس, باقشا داقىلدار القابى – 0,5 پايىزعا, باسقا ءداندى داقىلدار ەگىسى 21 پايىزعا ۇلعايادى.

اكىم ىستىق سۋ ماسەلەسىنىڭ الداعى ءۇش جىلدا شەشىلەتىنىن ايتتى. ءتيىستى جوبانى ىسكە اسى­رۋعا 1,1 ترلن تەڭگە قاجەت.

ال 2025 جىلى قىزىلوردا قالاسىندا جاڭا جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى قولدانىسقا بەرىلمەك.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلى­مىز­دەگى جىلۋ-ەلەكتر ورتالىق­تا­رىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ تاپسىرماسىنا سايكەس ايماقتا ءىرى جوبا جۇزەگە اسۋدا. ەگەمەندىك جىلدارىنداعى ينۆەستورلاردىڭ قارجىسىنا سالىناتىن ەڭ اۋقىم­دى, تەڭدەسسىز جوبا – جىلۋ ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى ءبىزدىڭ ايماقتا بوي كوتەرۋدە. قۇنى 215 ملرد تەڭگە بولاتىن جوبا 2025 جىلى ىسكە قوسىلادى», دەدى.

ءوڭىر باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا, وسى جوبانىڭ جۇزەگە اسۋى­نىڭ ارقاسىندا ەلەكتر ەنەر­گياسىن سىرتتان تاسىمالداۋ توق­تا­تىلادى. تيىسىنشە, وندى­رىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ءبىر بولىگىن ايماقتان تىس جەرلەرگە ساتۋ مۇمكىندىگى تۋادى. اكىم سوزىنشە, قازىر وبلىستاعى جىلۋ بەرۋ ماۋ­سىمى تۇراقتى سيپاتقا يە. اي­ماقتاعى 1 067 الەۋمەتتىك نىسان مەن 855 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي تولىقتاي جىلۋ جۇيەسىنە قو­سىل­عان.

كوگىلدىر وتىنمەن قامتۋ شارۋاسى دا تالاپقا ساي اتقارىلىپ جاتىر دەيدى ول. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستاعى بارلىق اۋدان ورتا­لىعى مەن 4 قالا, 19 ەلدى مەكەن تابيعي گازعا كوشىرىلگەن.

«وبلىسىمىزداعى بارلىق اۋدان ورتالىعى مەن 4 قالا (ارال, قىزىلوردا, بايقوڭىر, قازالى), 19 ەلدى مەكەنىمىز تابيعي گازدىڭ يگىلىگىن پايدالانۋدا. بيىل 12 اۋىلدىق ەلدى مەكەنىمىزگە گاز كىر­گىزىلىپ جاتىر. وسىلايشا, وڭى­رى­مىزدە تۇرعىنداردى گازبەن قامتۋ كورسەتكىشى 75 پا­يىزعا جەتەدى. كەلەر جىلعا جوس­پارلانعان 4 ملرد تەڭگەگە 12 ەلدى مەكەن كوگىلدىر وتىنمەن قام­تاماسىز ەتىلەدى. 2024 جىلدىڭ سوڭىندا گازداندىرىلۋ دەڭگەيى 78 پايىزعا جەتەدى. سونداي-اق وبلىس حالقىنىڭ 98,1 پايىزى ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتىلعان. 2024 جىلى 4 ملرد تەڭگەگە اۋقىمدى 4 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. نا­تي­جەسىندە, 2025 جىلى وبلىستا ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتۋ ماسەلەسى تۇبەگەيلى شە­شى­لەدى», دەدى ءباسپاسوز ءماسلي­حا­تىندا.

بيىل قىزىلوردا وبلىسىندا 671 شاقىرىم جول جوندەۋدەن وتكەن. ناتيجەسىندە, وبلىستاعى جاقسى جاعدايداعى جول ۇلەسى 87,5 پايىزعا جەتىپتى.

«قوعامدا ءجيى قوزعالعان «قى­زى­ل­وردا – جەزقازعان» اۆ­تو­جولى پرەزي­دەنتتىڭ تىكە­لەي تاپسىر­ماسىمەن قايتا جاڭعىرتىلىپ جاتىر. جوبا قۇنى – 108 ملرد 500 ملن تەڭگە. وبلىس اۋماعىنا تيەسىلى 216 شاقىرىم جولدىڭ 104 شاقىرىمى اياقتالدى. جال­پى, بيىل رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن بار­لى­عى 38,5 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ۇزىن­دىعى 671 شاقىرىمدى قۇ­رايتىن جول جوندەۋدەن ءوتتى. نا­تيجەسىندە, وبلىستاعى جاقسى جاع­دايداعى جولدىڭ ۇلەسى 87,5 پا­يىزعا جەتتى. ال 2024 جىلى سا­پالى جولداردىڭ ۇلەسى 92 پا­يىزعا جەتەدى», دەدى وبلىس باسشىسى.

اكىمنىڭ ايتۋىنشا, «قى­زىل­ور­دا – جەز­­قازعان» جولىن جاڭ­عىر­تۋ جو­با­­سى 2025 جىلعا دەيىن جوس­­پار­لان­عان.

«شىنىندا دا بۇل وتە وزەكتى ما­سەلە بولىپ كەلدى. قىزىل­وردا­دان شىققان ازاماتتارىمىز ساپاسىز جولمەن استاناعا ءبىر تاۋلىك بويى ءجۇرىپ باراتىن. كەلەسى جىلى بۇل جۇمىستار جالعاسادى. مۇمكىندىگىنشە كەلەسى جىلى اياق­تايمىز دەپ ۇمىتتەنەمىز. وسى جول­دى جاڭعىرتۋ اياقتالسا, استا­نا­عا جەتۋ ۋاقىتى 11 ساعاتقا دەيىن قىسقارادى. سوندا تەك قى­زىلوردالىقتار عانا ەمەس, تۇر­كىستان وبلىسى, شىمكەنت قالاسى, اقتوبەلىكتەر دە استانا مەن سولتۇستىك وڭىرلەرگە وسى جول­­مەن قاتىنايتىن بولادى. بۇل وڭىرلەر اراسىنداعى باي­لا­نىستىڭ نىعايۋىنا ۇلكەن سەپ­­تىگىن تيگىزەدى جانە ءبىزدىڭ قا­تاڭ باقىلاۋىمىزدا», دەدى ءوڭىر باسشىسى.