ومىردەگى ءارتۇرلى وقيعالاردا ءوز قۇقىن لايىقتى دەڭگەيدە بىلمەگەن ازاماتتار كۇرمەۋى كوپ كۇردەلى ماسەلەگە تاپ بولىپ جاتادى. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ قۇربانىنا اينالعانداردىڭ باسىم بولىگى – ءوز قۇقىنان بەيحابار تۇتىنۋشىلار. ساتۋشى مەن تۇتىنۋشىنىڭ قارىم-قاتىناسى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا سايكەس, تاراپتاردىڭ مىندەتتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن جان-جاقتى سيپاتتايتىن نورماتيۆتىك قۇجاتقا سايكەس جۇزەگە اسۋىنا مۇقيات ءمان بەرىڭىز.
بيزنەس مەكەمەلەر مەن كاسىپورىندار وزدەرى ورناتقان قاعيدالاردى العا تارتا وتىرىپ, تۇتىنۋشىلار قۇقىن بۇزاتىن ساتتەر از ەمەس. ولار حالىقتىڭ زاڭنان حابارسىزدىعىن ءجيى پايدالانادى. ماسەلەن, جاڭا كولىك ساتىپ الدىڭىز دەلىك. ءسىز جۇگىنگەن اۆتوسالون ەگەر بەلگىلەنگەن مەرزىم كولەمىندە كولىكتىڭ ماي-سۋىن اۋىستىرۋ بارىسىندا ءدال وسى ورتالىققا كەلمەسەڭىز, كولىكتىڭ كەپىلدىك تالونى كۇيىپ كەتەتىنىن ايتاتىنى انىق. بۇل تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ تۋرالى زاڭعا قايشى ەكەنىن ءبىلىڭىز. كەلىسىمشارتقا قول قوياردا وسى تالاپقا ءجىتى ءمان بەرگەنىڭىز ابزال. قارسى تاراپ وعان كەلىسپەسە, ءسىز ءوز قۇقىعىڭىزدى زاڭمەن قورعاي الاسىز. «سول سەكىلدى, ساتۋشىنىڭ ساپاسىز ءونىمدى قايتىپ الماۋ ءۇشىن تۇبىرتەگىڭىزدى جوعالتىپ العانىڭىزدى العا تارتۋى زاڭدىق تۇرعىدان نەگىزسىز», دەيدى ماماندار.
«ساتۋشىلار تۇتىنۋشىلارعا تولىق قۇقىعى بار نارسەدەن ءجون-جوسىقسىز باس تارتادى. پوشتا ارقىلى تاپسىرىس بەرگەن تاۋاردىڭ ورنىنا باسقاسى كەلۋى, ءونىم ساپاسى جارناماداعىعا ساي بولماۋى – تۇتىنۋشىلار كوپ زارداپ شەگەتىن ماسەلە. تاۋارلاردى ونلاين ساتىپ الۋ كەزىندە دۇكەن تۋرالى اقپاراتتى مۇقيات زەرتتەڭىز. ەگەر ءىرى جانە تانىمال كومپانيانىڭ سايتىمەن تاپسىرىس بەرەتىن بولساڭىز, ءوز براۋزەرىڭىزدەن رەسۋرستىڭ مەكەنجايىن دۇرىس جازعانىڭىزعا كوز جەتكىزىڭىز. قاجەت بولعان جاعدايدا دۇكەن اكىمشىلەرىنەن زاڭدى تۇلعا تۋرالى اقپارات بەرۋدى, ونى سالىق ورگاندارىنىڭ جالپىعا قولجەتىمدى دەرەكقورلارى مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءتىزىلىمىن قولدانا وتىرىپ تەكسەرۋدى تالاپ ەتىڭىز. كەڭ تارالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تىزىمىنە قىزمەت كورسەتۋ, جۇمىستاردى ورىنداۋ جانە مەرزىمدەر تۋرالى شارتتىڭ ورىندالماۋى كىرىپ وتىر. مىسالى, تاپسىرىس بەرىلگەن جيھازدى ۋاقىتىندا بەرمەيدى نەمەسە جوندەۋ جۇمىستارىن اياقتامايدى. ەگەر تاپسىرىس بەرگەن جيھازدى ۋاقتىلى جەتكىزبەگەن بولسا, وندا جەتكىزۋ مەرزىمى اياقتالعان كەزدەن باستاپ تۇتىنۋشى تولەگەن قۇننان كەشىكتىرىلگەن ءار كۇن ءۇشىن 1 پايىز ءوسىمپۇل الا باستايدى. ەگەر ءبىر جىل بويى وسى جيھازدى جەتكىزبەسە, وندا ساتۋشى 300 پايىزدان اسا ءوسىمپۇل تولەۋى كەرەك جانە بۇل ونى كەلىسىلگەن كەزدەگى ونىڭ ساپاسى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنەن بوساتپايدى. سونداي-اق ۇيالى بايلانىس قىزمەتتەرىنە, ينتەرنەتتىڭ ساپاسىنا, وپەراتورلاردىڭ تاريفتەردى بىرجاقتى تۇردە وزگەرتەتىنىنە جانە وزدەرىنىڭ بۇل تۋرالى مۇلدەم حابارسىزدىعىنا, تۇتىنۋشىلارعا قاجەت ەمەس قىزمەتتەردى قويماي ۇسىناتىنىنا ءجيى شاعىم تۇسەدى. «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 24-بابى بويىنشا, بىزدە ءوز ەركىمىزبەن تاڭداۋ مۇمكىندىگى بار, ەشكىم بىزگە قاجەت ەمەس نارسەنى تاڭۋعا قۇقىلى ەمەس», دەيدى «ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى سۆەتلانا رومانوۆسكايا.
ماسەلەن, وتكەن جىلدىڭ 9 ايىندا ەلىمىزدىڭ ون وڭىرىندە جوو بازاسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان «تۇتىنۋشىلاردىڭ ۇلتتىق ليگاسى» 9 954 ساتىپ الۋشىعا 2 ملرد 458 ملن تەڭگەنى قايتارۋعا كومەكتەسكەن. ال الماتىدا قۇقىعى بۇزىلعان تۇتىنۋشىلارعا شامامەن 190 ميلليون تەڭگە قايتارىلعان. ءوزىڭىزدى جوسىقسىز ساتۋشىلاردان قورعاۋ ءۇشىن كەلىسىمشارتتى دۇرىس جاساۋ وتە ماڭىزدى. مىسالى, ءونىم جاسالاتىن ماتەريالدىڭ ارتيكۋلىن جازىپ, ينتەرنەتتەگى پىكىرلەردى زەرتتەۋدىڭ ارتىقتىعى جوق.
الماتى قالاسى بويىنشا ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان ابديەۆ تۇتىنۋشىلاردان كەلگەن ءاربىر ءوتىنىش ءجىتى زەرتتەلىپ, مىندەتتى تۇردە كومەك كورسەتىلەتىنىن ايتادى. بيىلعى 10 ايدا ۆەدومستۆوعا 5 500-دەن استام ءوتىنىش تۇسكەن.
«دەپارتامەنتكە جىل وتكەن سايىن وتىنىشتەردىڭ كوپ ءتۇسۋى حالىقتىڭ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇتىنۋشىلارمەن تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقان اقپاراتتىق ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى. قازىرگى ۋاقىتتا ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جەلىسى بويىنشا زاڭ تالابىن ەسكەرمەگەن كاسىپكەرلەرگە قاتىستى 271 حاتتاما جاساۋ تۇرىندە اكىمشىلىك سيپاتتاعى شارالار قابىلداندى», دەيدى ول. تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاپ, ازاماتتاردى دۇرىس اقپاراتتاندىرۋدا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگىنىڭ «ساپالى ءونىم» الەۋمەتتىك جوباسى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتكەن.
ۇلتتىق تۇتىنۋشىلار ليگاسىنىڭ جەتەكشىسى ايتىپ وتكەندەي, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ تاريفتەردى نەگىزسىز وزگەرتۋى, بايلانىس ساپاسىنا سالعىرت قاراۋى دا تۇتىنۋشىلاردى اشىندىرعان ماسەلەنىڭ ءبىرى. الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدە ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى قىزمەتىنىڭ ساپاسىن تەكسەرە الاتىن تاۋەلسىز ساراپتاما قۇرىلۋى مۇمكىن. ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ ازاماتتارعا مورالدىق زيان كەلتىرگەنى سوتتا دالەلدەنسە, تۇتىنۋشىعا جۇمساعان قارجىسى قايتارىلۋعا ءتيىس. الايدا تۇتىنۋشىلار از سوما ءۇشىن مۇنداي قادامعا بارا بەرمەيدى. تاياۋ كۇندەرى كوپتەگەن ءىرى دۇكەندەردە جاپپاي ساتىلىم ناۋقانى باستالاتىنى ءمالىم. تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋشىلار ازاماتتاردى ءاربىر ساۋدا-ساتتىق كەلىسىمىندە مۇقيات بولۋعا شاقىرادى.
«تۇتىنۋشىلار تاۋاردى ساتىپ العاننان كەيىن ەكى اپتا ىشىندە ونى كەرى قايتارۋعا قالاي قۇقىلى بولسا, «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 14-بابى نەگىزىندە نەسيەدەن دە ەكى اپتا ىشىندە باس تارتۋعا قۇقىلى. مۇندايدا تەك وسى ەكى اپتا ىشىندەگى پايىزىن تولەيدى. ەگەر ادامداردىڭ نەسيەگە العان تاۋارى ۇناماسا, نەمەسە كوڭىلىنەن شىقپاي قالسا, وسىنى ەستەن شىعارماعاندارى دۇرىس. ەكىنشىدەن, تاۋاردى قايدان الىپ جاتقانىن تۇسىنگەنى دە وتە ماڭىزدى. سەبەبى الاياقتىق ارەكەتتەر ءجيى كەزدەسەدى. قازىردىڭ وزىندە دايىندالىپ, قاجەتتى زات نەمەسە قىزمەت قانشا تۇراتىنىن ءبىلىپ الۋ كەرەك. ونىڭ قازىر قانشا تۇراتىنىن جانە «جەڭىلدىكتەر جۇماسىندا» قانشاعا ساتاتىنىن بىلگەن ءجون», دەيدى س.رومانوۆسكايا.
الماتى