ماسكەۋ بيىگىنە كوتەرىلگەن «جىبەك ساتى»

مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى مەن رەسەيدەگى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ قول­داۋىمەن وتكەن گاسترولدىك سپەكتاكل­گە كورنەكتى مۋزىكا جانە قوعام قايراتكەر­لەرى, سونداي-اق ماسكەۋلىك شىعارماشىلىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى كەلدى.

– گاسترول – وتاندىق ونەردى شەتەل­دىك كوپشىلىككە تانىستىرۋدىڭ بىرەگەي مۇمكىندىگى. ارتىستەر, تەحنيكالىق ۇجىم, جالپى, قويىلىمنىڭ ءساتتى وتۋىنە تەر توككەننىڭ بارلىعى وسىناۋ كەشتى ايرىق­شا ەتۋ ءۇشىن تىنىمسىز ەڭبەك ەتتى. قويىلىمىمىز لايىقتى دەڭگەيدە ۇسىنىلدى دەپ ۇمىتتەنەمىز. «مۋزىكا­نى كورۋ» فەستيۆالىنە قاتىسقانىمىزعا قۋا­­نىشتىمىز. ايتۋلى ءىس-شارانىڭ ۇيىم­داستىرۋشىلارىنا ولاردىڭ الداعى جوبالا­رىنا تەك قانا ساتتىلىك تىلەيمىن. كلاسسيكالىق مۋزىكا سالتانات قۇرعان فەستيۆال ءاردايىم تىڭداۋشىسىنىڭ جۇرەگىنە جەتىپ, تولاسسىز قوشەمەت ءۇنى ۇزىلمەسىن, ۇجىمداردىڭ ونەر كورسەتۋلەرى جارقىن, تابىستى بولسىن دەگىمىز كەلەدى, – دەدى گاسترولدىك ساپاردان كەيىنگى اسەرىن ورتاعا سالعان «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ديرەكتورى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى عالىم احمەدياروۆ.

ماسكەۋلىك مۋزىكاسۇيەر قاۋىم نازارىنا ۇسىنىلعان يتاليالىق كومپوزيتور دجواككينو ءروسسينيدىڭ «جىبەك ساتى» كومەديالىق وپەراسىنىڭ «استانا وپەرا» تەاترىنداعى پرەمەراسى 2019 جىلى ءوتتى. سودان بەرى سپەكتاكل Piccolo تەاترى جوباسى اياسىندا كورەرمەنىن قۋانتىپ كەلەدى. ترۋپپا وسى قويىلىم­مەن ەلىمىزدەگى ءھام الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى قالالارعا ءجيى گاسترولگە شىعىپ ءجۇر. ارتىستەردىڭ جوعارى ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگى, ءساندى كوستيۋمدەر مەن ساحنالىق بەزەندىرۋدىڭ ارقاسىندا «جىبەك ساتى» كوپشىلىك كوڭىلىنەن شىققان ۇزدىك سپەكتاكلدەر قاتارىندا.

وقيعاعا قىسقاشا شولۋ جاساساق, باس كەيىپكەر دجۋليا ءوزىنىڭ عاشىعى دور­ۆيلگە جاسىرىن تۇردە تۇرمىسقا شىعادى. ال دورۆيل ءوز جۇبايىنىڭ بولمەسىنە تەرەزەدەن لاقتىرىلعان جىبەك ساتى ارقىلى كوتەرىلەدى. دجۋليانىڭ قامقورشىسى سانالاتىن كارى دورمونت بۇل نەكە تۋرالى بىلمەي, قىزدى ءدورۆيلدىڭ دوسى, ايەلدەردىڭ اۋزىنان تۇسپەيتىن بلانزاكقا كۇيەۋگە بەرمەكشى بولادى.

وسى ءبىر شىم-شىتىرىق وقيعانى جەتكىزۋدە ارتىستەردىڭ ساحنالىق شەبەر­لىگى مەن قويۋشى رەجيسسەر اللا ءسيمو­نيشۆيليدىڭ قىزىقتى شەشىمدەرى كومە­ديانىڭ كوركەم اتموسفەراسىن جەتكىزۋدە تابىستى قىزمەت ەتكەن. ال يتاليالىق سۋرەتشى مانانا گۋنيانىڭ دەل ارتە كومەدياسىنا سۇيەنىپ جاساعان ۇتىمدى ستسەنوگرافياسى مەن كوستيۋمدەرى وپەرا كەيىپكەرلەرىنىڭ كيىمدەرىندە ارلەكينا, كاپيتان فراكاسسا, دارىگەر چۋما سەكىلدى بەلگىلى يتاليالىق كەيىپكەرلەردى تانۋعا مۇمكىندىك بەردى.

وپەراداعى ءىس-ارەكەت تىڭدارمانداردى XVIII عاسىرعا جەتەلەيدى. مۇنى ساحنا سۋرەتشىسى مانانا گۋنيانىڭ ستسەنوگرا­فياسى مەن كوستيۋمدەرىنە قاراپ تانۋ قيىن ەمەس. XVIII عاسىر داۋىرىنە سايكەس ءستيلدى ۇتىمدى ساقتاعان ستسەنوگراف جۇمىسى, شىن مانىندە, كەزەڭدىك كوركەمدىكتى كەلىستى سويلەتە بىلگەن.

– بۇل فەستيۆالدا 40-قا جۋىق ءتۇر­لى مۋزىكالىق ۇجىم, ونىڭ ىشىندە قىر­عىز­­ستاننان, وزبەكستاننان كەلگەن ارىپ­تەس­تەرىمىز ونەر كورسەتتى. سوندىقتان ال­­بەت­تە, ءوزىمىزىڭ كاسىبي شەبەرلىگىمىزدى كور­­سەتىپ, ەلىمىزدىڭ ونەرىن ابىرويمەن تا­نىس­­تىرعىمىز كەلدى. ونەر كورسەتۋگە ءدال وسى سپەكتاكلدى تاڭداپ العانىمىز كەز­دەي­سوقتىق ەمەس, ول كوڭىلدى, قابىلداۋعا جەڭىل ءارى دج.ءروسسينيدىڭ جالىندى, جان سەرگىتەرلىك مۋزىكاسىمەن باۋراپ الادى. يتا­ليالىق كلاسسيكتىڭ ەرتەدە جازعان بۇل وپەراسى ونىڭ اتاعىنىڭ الەمگە جايى­لۋىنا نەگىز بولدى, – دەدى «استانا وپەرا» وپەرا ترۋپپاسىنىڭ ديرەكتورى, قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ازامات جىلتىركوزوۆ.

جالپى, تەاتر زاڭدىلىقتارىنا ساي جىكتەر بولساق, وزگە جانرلارعا قاراعاندا ساحنادا وپەرا-فارستى ورىنداۋ وڭاي ەمەس. ويتكەنى ول bel canto (ادەمى ورىنداۋ) تەحنيكاسىن ءمىنسىز مەڭگەرۋدى, سون­داي-اق تاماشا اكتەرلىك ويىندى تالاپ ەتەدى. «استانا وپەرا» سوليستەرى وسى بارلىق مىندەتتى كەرەمەت اتقارىپ, پار­تيالارعا قايتالانباس وزگەشەلىك قوس­تى. كەيىپكەرلەردىڭ مىنەزى سان قىرىنان بەدەرلەنىپ, كورەرمەندەر اۋديتوريا­سى­نىڭ جۇرەگىن جاۋلادى. ولاردىڭ داۋىس­تارى اۋەدە قالىقتاپ, ءتۇرلى سەزىمگە جە­تەلەدى. اتاپ ايتساق, باس كەيىپكەرلەر – ايزادا قاپونوۆا دجۋليانىڭ بەينەسىندە شەبەرلىگىمەن كوزگە تۇسسە, تەنور ءاليحان زەينوللا ءدورۆيلدىڭ پارتياسىن ەرەكشە تالعاممەن ورىندادى. تاپقىر دجەر­مانونىڭ بەينەسىن تەاتر ءسوليسى التىنبەك ءابىل­دا ءساتتى سومدادى. ال بلانزاكتىڭ پار­تيا­سىندا ساحناعا شىققان ەۆگەني چاي­نيكوۆ ءوزىنىڭ اشىق داۋسى مەن باي­سال­دىلىعىنىڭ ارقاسىندا كەيىپكەرىنىڭ بەينەسىن جارقىن ءارى ۇمىتىلماستاي ەتىپ كورسەتە ءبىلدى. تاتيانا ۆيتسينسكايا ليۋ­چيل­لانىڭ پارتياسىن جەڭىل ءارى ويناقى كەيىپ­تەسە, رامزات بالاكيشيەۆ دورمونتتى ءوز بەدەرىندە جەتكىزدى. ايتۋلى مۋزىكالىق سپەكتاكل قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى, ماەسترو ابزال ءمۇحيتديننىڭ جەتەكشىلىگىمەن ورىندالدى.

«الەمدىك ۇزدىك وپەرا ۇجىمدارىنىڭ قاتارىنا جاتاتىن «استانا وپەرا» تەاترى­نىڭ جەتكىزۋىندەگى ءروسسينيدىڭ وتە كۇردەلى ءارى سيرەك ورىندالاتىن وپەراسىمەن تانىسۋ – ۇلكەن باقىت. ونىڭ ۇستىنە بۇگىنگى تاڭدا «استانا وپەرا» – وتە سالماقتى مۋزىكانتتاردىڭ, وپەرا انشىلەرىنىڭ باسىن قوسقان بىرەگەي ونەر ورداسى. مادەنيەت حالىقتاردى بىرىكتىرەدى, وزگە ەلدىڭ جانىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن ونىڭ مادەنيەتىن سەزىنۋ قاجەت. بۇگىندە قازاقستاندىق مادەنيەت – جوعارى كاسىبي مادەنيەت ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون», دەدى رەسەي فەدەراتسياسى پرەزيدەنتىنىڭ حالىقارالىق مادەني ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ارنايى وكىلى ميحايل شۆىدكوي.

قازاقستاننان جەتكەن ونەر تارتۋىنا ماسكەۋلىك مۋزىكا ماماندارى مەن سىنشىلارى دا ءدان ريزا:

– العان اسەرىمىز كەرەمەت, تەاتر لا­يىقتى مۋزىكالىق-ۆوكالدىق دەڭگەيدى كور­­سەتتى. باستىسى ءروسسينيدىڭ مانەرى ساق­­­تالدى. ال مۇنداي پىكىر ءاردايىم بار­­لى­عىنا بىردەي ايتىلا بەرمەيدى, ماەسترو ابزال مۇحيتدين ءبارىن ۇتىمدى ۇيلەس­­تىرگەن, – دەپ ۇجىم ونەرىن جوعارى باعا­لاعان مۋزىكا سىنشىسى دميتري مورو­زوۆتىڭ پىكىرىن ءارى قاراي مۋزىكا شولۋشىسى ماريا بابالوۆا: – «جىبەك ساتىداي» ايرىقشا قويىلىمدى الىپ كەلگەندەرىڭىزگە راحمەت. بۇل – باتىل تاڭداۋ, شەبەر ورىنداۋدى تالاپ ەتەتىن تۋىندى. ونى ۇسىنۋعا تاي­سالماي, بىزگە جاقسى كو­ڭىل كۇي سىيلادىڭىزدار. كوبىمىز ءۇشىن ءروسسي­نيدىڭ شىعارماشىلىق بولمىسىنا قاي­تا ۇڭىلۋگە, ونىڭ كەمەڭگەرلىگىن تانۋعا جول اش­قان تاعى ءبىر ماڭىزدى وپەرانى قوس­تى­ڭىزدار, دەپ ۇجىم ونەرىنە العىسىن ءبىل­دىردى.

«مۋزىكانى كورۋ» فەستيۆالىنە «جى­بەك ساتىداي» قويىلىممەن قاتىسىپ, كلاس­سيكالىق تۋىندىنىڭ تابيعاتىنا تەرەڭنەن بويلاپ قانا قويماي, ونىڭ مۋزىكالىق بوياۋ ەرەكشەلىكتەرىن شەبەر ساراپتاي بىل­گەن «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ونەرى ماس­كەۋلىك كورەرمەندەر مەن تەاتر ماماندارى تاراپىنان جوعارى باعالاندى. ترۋپپانىڭ دارىن مەن قۇشتارلىققا تولى عاجايىپ ورىنداۋى ونەرسۇيەر قاۋىمنىڭ جۇرەگىندە ۇمىتىلماس اسەر قالدىردى.