ەلىمىزدە جول ەرەجەسىن ساقتاۋ بويىنشا شارالار قابىلدانىپ, زاڭدار قاتايتىلىپ, جول بويىنا كامەرالار ورناتىلعانىنا قاراماستان, جول اپاتى مەن سونىڭ سالدارىنان بولعان ادام شىعىنى ازايماي تۇر. باس پروكۋراتۋرا جاريالاعان جول-كولىك وقيعالارى دەرەكتەرى جول ۇستىندە قازا تاۋىپ جاتقاندار قاتارى ءالى دە كوپ ەكەنىن كورسەتەدى.
بيىلعى 9 ايدا ەلىمىزدە 9,8 مىڭنان استام جول-كولىك وقيعاسى تىركەلگەن. سالدارىنان 14 مىڭ ادام زارداپ شەككەن. ال 1,6 مىڭ ادام قازا تاۋىپتى. ياعني شامامەن ءاربىر التىنشى اپات ادام ولىمىنە اكەپ سوقتىرعان. قايتىس بولعانداردىڭ ىشىندە 210 كامەلەتكە تولماعان بالا, 488 ايەل بار. باسىم بولىگى ەر ادامدار. اجالى جول ۇستىندە كەلگەندەردىڭ 447-ءسى كولىك جۇرگىزۋشىسى بولسا, 660 ادام – كولىكتە بولعان جولاۋشى. سونىمەن بىرگە 485 جاياۋ جۇرگىنشى بار.
جالپى, جول اپاتتارىنىڭ سانىن ايماقتارعا بولسەك, الماتى قالاسى بارىنەن «وزا شاۋىپ» تۇر. جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى مەگاپوليسىندە 2 556 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلىپتى. ەكىنشى ورىندا – الماتى وبلىسى (961 وقيعا), ءۇشىنشى ورىندا جامبىل وبلىسى (695) تۇر. تۇركىستان وبلىسى 616 وقيعامەن ءتورتىنشى ورىننان كورىنسە, ەلوردامىز 5-ورىندا (570).
جول اپاتتارىنىڭ سەبەپتەرى دە ءارتۇرلى. ەڭ كوپ وقيعا جىلدامدىقتى اسىرۋ سالدارىنان بولسا, ودان كەيىن جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە جول بەرمەۋ, جول بەلگىلەرىن ساقتاماۋ جانە وزگە دە سەبەپتەر بار. جول-كولىك وقيعالارىنىڭ 88 پايىزى جۇرگىزۋشىلەردىڭ كىناسىنەن بولسا, ولاردىڭ 305-ءى الكوگولگە نەمەسە ەسىرتكىگە ماس كۇيدە رولگە وتىرعانى انىقتالعان.
باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنشە, وكىنىشكە قاراي, زارداپ شەككەندەر اراسىندا 17-21 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتاردىڭ سانى باسىم. بۇل وقيعالاردىڭ كوپ بولىگى, ياعني 7380 جول-كولىك وقيعاسى ەلدى مەكەندەردىڭ ىشىندە بولعان. 1 703 وقيعا حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تراسسالاردا, 789-ى وبلىستىق, اۋداندىق ماڭىزى بار جولداردا تىركەلگەن. سونداي-اق جول اپاتتارى نەگىزىنەن كۇندىزگى ۋاقىتتا (6 120 وقيعا) تىركەلسە, تۇندە تەك 1140 وقيعا بولعان.
كۇز باستالىپ, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك ايماقتارىندا مۇز قاتۋ مەن قاردىڭ ەرتە تۇسۋىنە بايلانىستى جولدا ءجۇرۋ قولايسىز بولا تۇسەتىنى بەلگىلى. سالدارىنان اپات قاۋپى دە ارتادى. وسىعان وراي اۆتوكولىكتىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستەندىرۋ, ۋاقتىلى قىسقى دوڭگەلەك سالۋ, بەلگىلەنگەن جىلدامدىق رەجىمىن ساقتاۋ, جولداردا وتە مۇقيات بولۋ, جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن ساقتاۋ قاجەتتىلىگىنە جۇرگىزۋشىلەردىڭ نازارىن اۋدارامىز. ال قىسقى كەزەڭدە (جەلتوقسان, قاڭتار, اقپان ايلارى) جازعى دوڭگەلەكپەن جۇرۋگە تىيىم سالىناتىنىن ەسكە ساقتاۋ كەرەك.
تەحنيكالىق رەگلامەنت تالاپتارىنا جاۋاپ بەرمەيتىن كولىك قۇرالدارىن باسقارعانى ءۇشىن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 590-بابى 5-بولىگى بويىنشا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەدى جانە بەس ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى.
تاياۋ كۇندەرى اۋا رايىنىڭ كۇرت وزگەرۋىنە بايلانىستى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى دە جۇرگىزۋشىلەرگە ۇندەۋ جاريالاعان بولاتىن. «قىس مەزگىلىنىڭ باستالۋىمەن جولداعى كولىك ءجۇرىسى دە ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. ەگەر قىسقى جۇرگىزۋ ەلەمەنتتەرى تۋرالى تولىعىراق ايتاتىن بولساق, وندا جىلدامدىقتى شامامەن ساعاتىنا 10-15 شاقىرىمعا ازايتۋ كەرەك, ال كولىك اراسىنداعى قاشىقتىق كەمىندە 3-4 مەتر بولۋى ءتيىس. مىنە, وسىنداي ۇساق-تۇيەك ەرەجەنىڭ ءوزى جول جاعدايى كۇرت وزگەرگەن كەزدە جۇرگىزۋشىگە دۇرىس شەشىم قابىلداۋعا كومەكتەسەدى. قيىلىستاردا باعدارشامنىڭ جاسىل تۇسىنە جىلدام قوزعالۋ – قىسقى ۋاقىتتا جۇرگىزۋشىلەر تاراپىنان بولاتىن نەگىزگى قاتەلىكتەرىنىڭ ءبىرى. جولعا نازار اۋدارىڭىز, كولىك جۇرگىزۋ كەزىندە تەلەفون قاراماڭىز جانە كولىك باسقارۋمەن بايلانىسى جوق نارسەلەرگە الاڭداماڭىز. ەسىڭىزدە بولسىن, كولىكتى كەنەتتەن تەجەۋ باسقارۋ مۇمكىندىگىن جوعالتۋعا اكەپ سوعادى», دەيدى ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى اعا ينسپەكتورى اقتوتى بورانوۆا.
ءىىم وكىلى تەك جۇرگىزۋشىلەر عانا ەمەس, جاياۋ جۇرگىنشىلەر دە وزدەرىنە قاتىستى ەرەجەلەردى قاتاڭ ساقتاۋى كەرەك ەكەنىن ەسكەرتتى. «جاياۋ جۇرگىنشىلەر قىستا كولىك تەز توقتاي المايتىنىن ەستە ۇستاعاندارى ابزال, سوندىقتان كوشەنى كەسىپ وتكەندە سىزگە جول بەرگەنىنە كوز جەتكىزىپ, سودان كەيىن عانا ءجۇرىستى جالعاستىرىڭىز. ساق بولىڭىز, تەلەفونمەن سويلەسۋگە جانە باسقا حابارلامالاردى كورۋگە الاڭداماڭىز. ءوز كەزەگىندە پوليتسيانىڭ جەكە قۇرامىنا قىزمەت اتقارۋ بارىسىندا قيىن جاعدايعا تاپ بولعان جانداردىڭ بارلىعىنا كومەك كورسەتۋ تاپسىرىلدى», دەدى اقتوتى بورانوۆا.