قازىر «جەتىسۋدا ءتۋريزمدى قالاي دامىتساق؟» دەگەن ساۋال كەسە-كولدەنەڭ تۇر. ارينە, شىرايلى ولكەنىڭ قاسيەتتى جەرلەرىنىڭ قاراۋسىز قالعانى كوڭىلگە كولەڭكە ۇيالاتادى. ونى ازىرگە ەسكەرىپ جاتقان جاۋاپتى ورىن جوق. ال سول ماڭايدا تۇراتىن اۋىل تۇرعىندارى قادىرىنە بويلايىن دەسە, قولى قىسقا. قاراڭىز, جەتىسۋدا 32 تۋريستىك نىسان بار. بىراق سونىڭ جارتىسىنان كوبى بوسقا تۇر.
شىنتۋايتىنا كەلگەندە, اۋىلداعىلاردىڭ كوبى تۋريزم سالاسىن وركەندەتىپ, ءوز مۇمكىندىگىن پايدالانىپ, كاسىپتەن ءناسىپ تابۋعا ىنتالى. بىراق ىنتاسى بولعانىمەن كاسىپ باستاۋدىڭ قيسىنىن تاپپاي, تاپقان كۇندە ونىڭ زاڭدىق تۇرعىداعى تالاپتارىن بىلمەي سان سوعىپ جۇرگەندەرى جەتەرلىك.
الەۋمەتتىڭ وسىنداي تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىنە جول كورسەتىپ, ولاردىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ ماقساتىندا «جاسىل نيەتتەستىك» قوعامدىق بىرلەستىگى تۋريستىك نىساندارعا جاقىن ورنالاسقان ەلدى مەكەن تۇرعىندارىن تۋريزم سالاسىن وركەندەتۋ اياسىنداعى بيزنەسكە تارتۋعا تالپىنىپ ءجۇر. تۋريستىك نىسانداردىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن ساقتاۋ بارىسىنداعى زاڭدىق تالاپتاردى ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا ەلدى مەكەندەردى ارالاپ سەمينار, ترەنينگتەر وتكىزۋگە شىنداپ كىرىستى. ولار وسى ارقىلى ازاماتتىق قوعام مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى.
وسىنداي ءىس-شارا العاشىندا تالدىقورعان قالاسىنداعى سەنبىلىكتەن باستالىپ, جوعارى جانە ارنايى وقۋ ورنى ستۋدەنتتەرى اراسىنداعى تانىمدىق شارالارمەن جالعاسقان ەدى. كەيىننەن اقسۋ اۋدانىنىڭ قاپال اۋىلىندا وتكەن سەمينارعا كورشىلەس ورنالاسقان اراسان, سۋىقساي, كوشكەنتال اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى دا قاتىستى. سەبەبى قاپال – تاريح پەن تابيعاتتىڭ تاڭعاجايىبىنا باي ءوڭىر. تامشىبۇلاق تابيعي سۋ كوزىنەن تارتىپ, جارتاس بەتىندەگى عالامات سۋرەتتەر مەن تاڭبالار, شەڭبەر تاس (قالاقاي) وبسەرۆاتورياسى, تاسقا قاشالعان توعىزقۇمالاق تاقتاسى, تاۋ ءتۋريزمىن دامىتۋعا قولايلى تاۋلى ايماق, تاريحي تۇلعالار جەرلەنگەن كەسەنەلەر, قاپال اۋىلىنداعى تاريحي ۇيلەر, تاعىسىن تاعىلار ەلىمىزدىڭ جانە شەتەلدىك تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىنى انىق. بىراق اۋىلدىڭ باعىن اسىرىپ, ەكونوميكالىق تابىس اكەلەتىن مۇمكىندىكتى وركەندەتەتىن ارەكەت كورىنىپ تۇرعان جوق.
«قاپال وڭىرىندەگى ءبىر عانا تامشىبۇلاققا كەلىپ, ەمدەلىپ قايتۋدى ارماندايتىن ادام قانشاما... وكىنىشكە قاراي, بۇل جەردە تۋريستەردى قىزىقتىراتىن نەمەسە ونىڭ كوڭىلدى دەمالىسىنا جاعداي جاسايتىن ينفراقۇرىلىم جوقتىڭ قاسى. سوندىقتان ادامدار تامشىبۇلاققا كەلىپ, سۋىن ءىشىپ, سۋرەتكە ءتۇسىپ قانا قايتىپ جاتادى. ەگەر ونىڭ ماڭىندا قوناقۇي, ءدامحانا, دارەتحانا, كادەسىيلار ساتاتىن دۇڭگىرشەكتەر, كولىك تۇراعى, سونداي-اق تۋريستەردى باسقا دا نىساندارعا اپارىپ قىدىرتاتىن ارنايى مارشرۋتتار ورنالاسسا, اپتالاپ جاتاتىندار كوبەيەتىن ەدى. سول ماڭداعى تۇرعىندار اتىن ساعاتتاپ جالداپ, قۇرت-مايى مەن ىرىمشىگىن, ءسۇتتى شايىن ساتىپ قوسىمشا تابىس تاباتىن ەدى. مۇنداي جاعداي تامشىبۇلاق قانا ەمەس, باسقا دا تۋريستىك نىسانداردىڭ بارلىعىنا ءتان. ءبىزدىڭ ماقسات – تۋريستىك نىسانداردىڭ ماڭىنداعى اۋىل تۇرعىندارىن زاڭ تالاپتارىمەن تانىستىرۋ جانە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن, بىراق جولىن تاپپاي جۇرگەن ازاماتتارعا كەڭەس بەرۋ», دەيدى جوبا جەتەكشىسى ءاليا احمەديەۆا.
سەمينار بارىسىندا تۋريستىك نىسانداردان جۇمىس كوزىن اشۋعا قاتىستى تاجىريبەلەردەن بولەك سول نىسانداردىڭ ەكولوگيالىق تازالىعىن ساقتاۋ جولدارى دا ءتۇسىندىرىلدى. نەسىن جاسىرايىق, شيپالى بۇلاق كوزىنە بارساڭ, جارتاستاعى سۋرەتتەردى تاماشالاساڭ, تاريحي تۇلعالاردىڭ كەسەنەسىنە ءتاۋ ەتسەڭ دە اينالادا تولىپ جاتقان قوقىستى كورەسىڭ. اۋىل اكىمدىگى, تۇرعىندار تاراپىنان قوقىستى جيناۋ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ تۇرعانىمەن, اقىسىز جۇمىسقا كىمنىڭ ىنتاسى بولسىن؟ سوندىقتان تۋريستىك نىسانداردىڭ تازالىعىن قاداعالايتىن ارنايى قۇرىلىمدار جۇمىس ىستەۋى قاجەت-اق. ەكولوگيالىق جاعدايدى قيىنداتقان ارەكەتتەردى جازالاۋدى قاراستىرعان ءجون. جازالاۋ تۋرالى ەسكەرتۋدى تاقتايشالارعا ءىلىپ, جارنامالاپ قويۋ كەرەك.
سەمينارعا قاتىسقان 100-گە جۋىق اۋىل تۇرعىنى تۋريزم سالاسىن وركەندەتۋگە قاتىستى جوبا-جوسپارلارىن, سول جولدا كەزدەسەتىن كەدەرگىلەردى جاسىرماي ايتتى.
ء«تۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن تالاي جوبامىزدى الىپ, اۋىل اكىمدىگىنە كىردىك. ناقتى قولداۋ بولسا, جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىگىمىز دە, شامامىز دا جەتكىلىكتى», دەيدى قاپال اۋىلىنىڭ تۇرعىنى باقىتگۇل ىرىساقىن.
جوبا اۆتورلارى بارلىق ۇسىنىستى زەردەلەپ, ءتيىستى ۇيىمدار مەن مەمەكەتتىك ورگاندارعا جولداپ, ناقتى جاۋابىن الىپ بەرۋگە ۋادە ەتىپ قايتتى.
جەتىسۋ وبلىسى