ءبىز ارىپتەس اعا بۋىننىڭ كاسىبي شەبەرلىگى مەن ادامگەرشىلىك ونەگەسىن كوپ ايتا بەرمەيدى ەكەنبىز. ويلانىپ قاراساق, بۇل – اسا وزەكتى تاقىرىپ. بەلگىلى ءبىر سالادا بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ جۇرگەن جاستارعا شەبەرلىك ساباعى دەسەك تە ارتىق ەمەس. حالقىمىزدا «اعا بولساڭ, اقىل ايت, اقىل ايتساڭ, ماقۇل ايت» دەگەن تاماشا ءبىر ناقىل بار. مۇنىڭ ءمانى قاراپايىم ومىردە عانا ەمەس, كاسىبي قىزمەتتە دە ەرەكشە. ياعني ءاربىر ادام ءوز سلاسىندا ارتىنان ەرىپ كەلە جاتقان جاس بۋىنعا كاسىبي دەڭگەيدە كەڭەس بەرە الۋى قاجەت.
بۇگىندە ءومىردىڭ بيىك بەلەسىنە كوتەرىلگەن اۋەزنۇر قاجەنوۆ تۋرالى زاڭ, قۇقىق, سوت سالاسىندا ءىزىن باسقان ارىپتەستەرىنە شىن مانىندە اقىلشى اعا بولا ءبىلدى, ءالى كۇنگە دەيىن بۇرىنعى-كەيىنگى قىزمەت ورىندارىندا قادىرلى دەپ سەنىممەن ايتا الامىز.
اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى قاسيەتتى اباي, شاكارىم, مۇحتار اۋەزوۆ توپىراعىندا تۋعاننان كەيىن بە, جاسىنان بىلىمگە, دانالىققا قۇشتار بولىپ وسكەنى بايقالادى. الەم جانە ۇلت تاريحىنداعى وركەنيەتتى ىزدەنىستەردى, ەركىندىك پەن تەڭدىك جولىنداعى ەرەن ىستەردى رەت-رەتىمەن, ورايىنا قاراي بايانداعاندا وقىعان مەكتەبىنىڭ بىلىكتىلەر ورداسى بولعانىنا كوز جەتكىزەسىز. ول – اعا ۇرپاققا ماقتانىش, جاس بۋىنعا ۇلگى, ەلىنە سىيلى زاڭگەر. قانشاما جوعارى لاۋازىمدى قىزمەت اتقارىپ, بىلىكتى باسشى بولسا دا, قاراپايىمدىعى ۇستەم تۇراتىن ەل اعاسى, كاسىبي تالىمگەر. پروفەسسور, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى. 70-جىلدارى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى زاڭ فاكۋلتەتى مارعاسقالارىنان ءبىلىم العان. وسى فاكۋلتەتتىڭ اكادەميك-پروفەسسورلارى رەسپۋبليكا كۇنىنە نەگىز بولعان «ەگەمەندىك دەكلاراتسياسىنىڭ» زاڭنامالىق ىرگەتاسىن قالاعانىن دا ۇمىتپالىق. ءدال سول ەلىمىز ءۇشىن تاريحي كەزەڭدە اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى قازاق كسر مەملەكەتتىك باس ءاربيترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇردى.
زاڭگەردىڭ قىزمەت سوقپاعى 1978 جىلى سەمەي وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى ادىلەت ءبولىمى كەڭەسشىسى لاۋازىمىنان باستالدى. ءارى قاراي وبلىستىق سوتتىڭ مۇشەسى, وبلىستىق ادىلەت ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, قىزىلوردا وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى ادىلەت ءبولىمىنىڭ باستىعى, قازاق كسر مەملەكەتتىك باس ءاربيترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, قازاقستان جوعارعى اربيتراج سوتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستىعى ەكونوميكالىق سوتىنىڭ سۋدياسى, جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى, پاۆلودار وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى سىندى شەتىنەن جاۋاپتى دا ماڭىزدى قىزمەتتەردى اتقاردى.
ءبىز ءوزىمىزدى ەل تانيتىن وسىنداي دەڭگەيدەگى تۇلعانىڭ شاكىرتى سانايمىز. ءالى ەسىمدە, ۋنيۆەرسيتەتتەن زاڭگەر ماماندىعىن الىپ, ەندى قىزمەت ىستەي باستاعان كەزىم. لاۋازىمدى باسشى بولعاندىقتان, كىشىپەيىلدىلىك تانىتىپ, سۋبورديناتسيا ساقتاپ, بەتپە-بەت جۇزدەسۋگە باتا المايتىنمىن.
اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى بولىپ جۇرگەندە تاعدىردىڭ قالاۋىمەن كومەكشىسى بولىپ جۇمىس ىستەۋ بۇيىردى. سول ۋاقىتتان باستاپ ول كىسى باسشى, ۇستاز, اعا رەتىندە قىزمەتىم مەن ومىرىمە باعىت-باعدار بەرىپ, كاسىبي ءوسىپ, دامۋىما زور ۇلەسىن قوستى. قاراماعىندا جۇمىس ىستەگەن ءۇش جىلدىڭ ىشىندە ەداۋىر تاجىريبە جينادىم. ادامي, كاسىبي ساباقتاستىقتىڭ ءتالىمىن الدىم. اعامىزدىڭ مىنەزى سىرت كوزگە قاتال كورىنگەنمەن, وتە سابىرلى, ەشكىمگە دە, ەشۋاقىتتا دا داۋىس كوتەرمەيتىن, ەموتسياعا بوي الدىرمايتىن. ۇستامدىلىعى كاسىبي ورتادا ەرەكشە باعالانۋشى ەدى. ول كىسى قازاق گۋمانيتارلىق زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە ستۋدەنتتەرگە «مەملەكەتتىك قۇقىقتانۋدان» ءدارىس بەرىپ ءجۇردى. ساباق بەرۋدەن جالىقپايتىن. ونىڭ سەبەبىن سۇراعانىمىزدا, زاڭگەرلىك سالاعا ادال اعامىز تالاپتى جاستارعا جيعان ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن بەرۋگە قۇشتارلىعىن, بۇل جاعداي ءوزىن-ءوزى تارتىپكە سالاتىنىن جانە ءار ادام ءبىر ورىندا تۇرماي, ودان ءارى جەتىلۋى قاجەتتىگىن العا تارتاتىن. قورشاعان ورتاسىنداعى ادامداردىڭ, ارىپتەستەردىڭ كيىم كيۋ, ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ مادەنيەتىنە ەرەكشە كوڭىل اۋداراتىن. بىزگە ءتىپتى گالستۋك پەن اياقكيىمدى دۇرىس تاڭداۋدى جالىقپاي ۇيرەتەتىن.
سۋديالار وداعى توراعاسى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەندە ۇيىمداستىرۋشىلىق, ديپلوماتيالىق قابىلەتى وتە جوعارى ەكەنىن اڭعاردىم. بايسالدى, سابىرلى, ساليقالى مىنەزىنىڭ ارقاسىندا ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن داۋرىقپاي, ءجون-جونىمەن تەز ارادا, جىلدام شەشەتىن. 2009 جىلى قر سۋديالارىنىڭ V سەزى اۋەزنۇر بەيسەن ۇلىنىڭ ارقاسىندا جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ وتكىزىلدى. ول كىسى باسشى رەتىندە دە, مامان دەتىندە دە ءبىراۋىز سوزبەن بىرنەشە ءىستى قاتار تىندىراتىن.
اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى – زاڭ عىلىمىندا ورنى بار تۇلعا. ول حالىقارالىق قۇقىق سالاسىنداعى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن رەسەي عىلىم اكادەمياسى مەملەكەت جانە قۇقىق ينستيتۋتىندا ءساتتى قورعاپ شىققان. وسى سالادا 25 عىلىمي ماقالانىڭ, «تمد ەكونوميكالىق سوتى» اتتى كىتاپتىڭ اۆتورى.
پروفەسسور اۋەزنۇر قاجەنوۆتىڭ قازاقستاننىڭ تۇڭعىش كونستيتۋتسياسىنا دا قوسقان ۇلەسىن ايتا كەتكەن ورىندى. ول – 131 نەگىزگى جانە 13 وتپەلى باپتان تۇراتىن العاشقى كونستيتۋتسيا اۆتورلارىنىڭ ءبىرى. وسى ەڭبەگى ءۇشىن وعان 1993 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن زاڭگەرى» اتاعى بەرىلدى. ال 2002 جىلى اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى رەسەيدىڭ زاڭ سالاسىنداعى ەڭ جوعارى «فەميدا» سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى.
تانىمال زاڭگەر – گەوساياسات, ەكونوميكا, قۇقىق, سوت, قوعامدىق ءتارتىپ, ت.ب. سالانىڭ الەمدىك جانە وڭىرلىك وزەكتى ماسەلەسى تۇرعىسىنان تولىق ماعلۇمات بەرە الاتىن كانىگى ساراپشى, كاسىبي كەڭەسشى. ءارى-بەرىدەن سوڭ ەلدە ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ تۋرالى ءتۇرلى اسىرە يدەيا كوتەرىلگەندە, ول ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى شىعىپ: «بىزگە ەگەمەندىك پەن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءار قۇندىلىعى قىمبات. ەلدەگى ەكونوميكا مەن نارىق تولىق قالىپتاسپايىنشا, ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ كۇشتىنىڭ جەتەگىندە كەتۋگە اپارىپ سوعادى. بىراق بۇل – بولاشاقتا ويلاناتىن قادام», دەپ كەسىمدى پىكىر ايتۋدان دا تايسالماعان.
اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى – شىعارماشىلىققا جاقىن ادام: ورايىنا قاراي ءان ايتىپ, گيتارادا وينايدى. زاڭ سالاسىنان زەينەتكە شىققان سوڭ ارىپتەستەر اراسىنان ۆولەيبولدان كوماندا قۇرىپ, بۇگىنگە دەيىن وسى سپورت سالاسىنىڭ تۇراقتى ويىنشىسى.
اۋەز اعامىز تابيعات اياسىن ەرەكشە ۇناتادى. اسىرەسە دەمالىس كەزىندە الاكولگە جىل سايىن باراتىن. ءبىز بىرنەشە رەت وسى جەردە كەزدەسكەن ساتتەرىمىز بولدى. ءبىر جولى اعامىزبەن الاكولدەن پويىزبەن قايتىپ كەلە جاتىپ سۇحباتتاستىق. پويىز ءدامحاناسىندا بىرگە كەشكى اس ءىشىپ, وي بولىسكەن ءساتتى ءومىرىمنىڭ ولجاسى سانايمىن. مەن سوندا اعامىزدان: «جاس كەزىڭىزدەن باستاپ ۇزاق جىل بويى بۇرا تارتپاي, ابىرويمەن جوعارى قىزمەتتەردى اتقارىپ كەلەسىز. وسىنىڭ سىرى نەدە؟» دەپ سۇرادىم. سوندا اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى: «ەڭ باستىسى ەرىنبەي, قاجىرلى ەڭبەك ەتىپ, ادامي قاسيەتتى جوعالتپاۋ ماڭىزدى. سونداي-اق بارلىق اداممەن ءتىل تابىسىپ, سەنىمدى قارىم-قاتىناس ورناتا ءبىلۋ قاجەت», دەپ جاۋاپ بەردى.
ەڭبەك پەن ءومىر جولىندا قاراپايىمدىلىعى مەن بەدەلى تەڭ تۇسەتىن تالىمگەر ۇستازدى, جاناشىر اعانى, وتانشىل تۇلعانى كەزىكتىرگەن قانداي عانيبەت. ءبىز – سونداي باقىتقا بولەنگەن بۋىنبىز. ۇستازدارعا, اعا بۋىنعا مىڭ دا ءبىر راحمەت. تاجىريبەسى مول زاڭ قايراتكەرى اۋەزنۇر بەيسەن ۇلى ادىلەتتىلىك پەن ادالدىقتى مۇرات ەتىپ وتىرعان ەلىمىزدىڭ تالاي قاجەتىنە جارايدى دەپ سەنەمىز.
ارمان جۇكەنوۆ,
اقمولا وبلىستىق سوتىنىڭ توراعاسى