ەلوردادا قالا اكىمدىگى, وركەنيەتارالىق جانە كونفەسسياارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعى جانە استانا قالاسى دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋىمەن رۋحاني كەلىسىم كۇنىنە ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
1992 جىلى الماتى قالاسىندا ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك رۋحاني كەلىسىم كونگرەسى وتكەن بولاتىن. سول جيىن سوڭىندا مانيفەست قابىلدانىپ, كونگرەسستىڭ اشىلعان كۇنىن, ياعني 18 قازاندى «رۋحاني كەلىسىم كۇنى» دەپ جاريالاۋ ۇسىنىلدى. بۇل – ءتۇرلى شيەلەنىس پەن قاقتىعىسقا موراتوري جاريالاۋ, تاتۋلاسۋ جولدارىن ىزدەۋ, ادامدار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك ورناتۋ, جاقىندارىڭا مەيىرىم مەن جاردەم بەرۋ كۇنى رەتىندە كۇنتىزبەگە ەندى. سول كەزدەن بەرى ەلىمىزدە جىل سايىن رۋحاني كەلىسىم كۇنى اتاپ ءوتىلىپ كەلەدى.
«رۋحاني كەلىسىم – قازىرگى قوعامدىق تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ نەگىزى» تاقىرىبىندا وتكەن حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ديپلوماتيالىق كورپۋستاردىڭ وكىلدەرى, ءدىني قايراتكەرلەر, وتاندىق جانە حالىقارالىق ساراپشىلار قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. جيىندى جۇرگىزگەن رۋحاني كەلىسىم كۇنىنىڭ باستاماشىسى, ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كومپوزيتور تولەگەن مۇحامەدجانوۆ الەمدەگى جانە ەلىمىزدەگى تىنىشتىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ گۇلدەنۋى ءۇشىن بىرلىك پەن ىنتىماققا شاقىراتىن وسىنداي اتاۋلى كۇندەردىڭ ماڭىزى زور ەكەنىنە توقتالدى.
– بۇل مەرەكەنىڭ تاريحى 1992 جىلدان باستاۋ الادى. سول ءىس-شاراعا تۇڭعىش رەت بارلىق ءدىننىڭ, بىتىمگەرشىلىك قوزعالىستار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, رۋحانيات پەن ادام ءومىرىنىڭ ماسەلەلەرىنە الاڭدايتىن بەلگىلى عالىمدار مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرى قاتىسىپ, ءبىر ۇستەل باسىندا پىكىر الماستى. مىنە, 30 جىلدان اسا ۋاقىتتان بەرى ەلىمىزدە 18 قازان ءوزارا تۇسىنىستىك پەن رۋحاني ۇندەستىك مەيرامى رەتىندە اتاپ ءوتىلىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان بارلىق كۇردەلى ماسەلەنى بۇۇ جارعىسى نەگىزىندە ۇستەل باسىنداعى كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشۋگە شاقىرادى. ءبىز پىكىرتالاستاردى كۇشپەن, قورقىتۋمەن نەمەسە سانكتسيا سالۋ ارقىلى شەشۋ مۇمكىن ەمەستىگىنە سەنىمدىمىز» دەپ اتاپ وتكەن ەدى. قازىرگى كۇنى ءداستۇرلى دىندەر گۋمانيستىك يدەيالاردىڭ ساقتاۋشىسى بولىپ وتىر. ادامزات بالاسىن تاتۋلاستىرۋدا دا ءدىن قايراتكەرلەرىنىڭ ىقپالى وراسان. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە 100-دەن اسا ۇلت جانە 18 كونفەسسيا وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ارقايسىسىنىڭ ءوز ءتىلى, ءدىنى, ءداستۇرى بار. ءبىزدىڭ بىرلىگىمىز – بارلىق جەتىستىگىمىزدىڭ كىلتى, – دەدى ول.
استانا قالالىق ءماسليحاتىنىڭ توراعاسى ەرلان كاناليموۆ ەلىمىزدە ءدىني سەنىم ەركىندىگىنە كەپىلدىك بەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. «التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى, تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەگەن ناقىل ءسوز قانشا عاسىر وتسە دە ءوز ءمانىن جوعالتپاي كەلەدى. قازاق جەرىندە باس قوسقان بارلىق ۇلت وكىلى وسى ناقىلدى باسشىلىققا الىپ, بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ەرەن ۇلگىسىن ساقتاپ وتىر. رۋحاني كەلىسىم – ءبىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعىمىز. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋى جەرىمىزدى مەكەندەگەن حالىقتاردىڭ دوستىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. بەلگىسىزدىك بەلەڭ العان قازىرگى زاماندا بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ايرىقشا ءمانى بار», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرجان نۇكەجانوۆ رۋحاني كەلىسىمنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزىن ايتا كەلە, ءبىر اپتا بۇرىن عانا ەلوردامىزدا وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ ءححى وتىرىسى بارىسىندا كوتەرىلگەن ماڭىزدى باستامالارعا توقتالدى. سونداي-اق ول ەلىمىزدىڭ ءدىن سالاسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان كەلەلى ىستەر تۋرالى كەڭىنەن اڭگىمەلەدى.
استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەسەت بايكەن مەملەكەت تاراپىنان ءتۇرلى ءدىن وكىلى قاتىساتىن ماڭىزدى جيىندارعا, سونىڭ ىشىندە الەمدىك دىندەر سەزىنە, باسقا دا حالىقارالىق ءىس-شارالار مەن قايىرىمدىلىق اكتسيالارىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. ويتكەنى حالىقتى بىرلىككە شاقىرۋدا, ءوزارا تۇسىنىستىككە ۇندەۋدە ءدىن قايراتكەرلەرىنىڭ ءرولى وراسان. «بۇل بىزدەن زايىرلى مەملەكەت رەتىندەگى سيپاتىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, ءدىني بىرلەستىكتەرمەن تىعىز جۇمىس ىستەۋدى تالاپ ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
وركەنيەتارالىق جانە كونفەسسيا-ارالىق ديالوگتى دامىتۋ جونىندەگى ن.نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى بولات سارسەنباەۆ جۋىردا سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ وتىرىسىنا توقتالىپ, 23 ەلدەن كەلگەن ءدىن ماماندارىنىڭ الەمدەگى بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا ءۇن قوسقانىن اتاپ ءوتتى. «بۇل جيىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرىسىمەن دايىندالعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ 2023-2033 جىلدارعا ارنالعان دامۋ تۇجىرىمداماسىن ەلىمىزدە جانە شەتەلدە كەڭىنەن ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلدى. عالامدىق قاتەرلەر مەن حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك نەگىزدەرىنىڭ شايقالعان زامانىندا ەلىمىز ءتۇرلى وركەنيەتتى, مادەنيەت پەن حالىقتى جاقىنداستىرۋدا ءدىن فاكتورىن العا تارتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار الەمدىك دىندەر سەزى تۇرىندە ءوز تاجىريبەسىن الەمگە تاراتۋعا قادام جاسايدى. 20 جىلدان بەرى ۇزبەي ءوتىپ كەلە جاتقان وسىناۋ ىرگەلى جيىن ارقىلى ەلىمىز ءوزارا ءتىل تابىسۋ مەن ءۇن قاتىسۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى», دەدى ول.
حالىقارالىق كونفەرەنتسيا بارىسىندا ەلىمىزدەگى ءدىني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى, بۇۇ تۇراقتى ۇيلەستىرۋشىسى سكەندەر سىلا, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ەلىمىزدەگى تۇراقتى وكىلى كاتارجينا ۆاۆەرنيا, ءۇندىستاننىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ناگەندرا پراساد, ت.ب. قوناقتار ءسوز الىپ, وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. كونفەرەنتسيا جۇمىسى اياقتالعاننان كەيىن بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ «وپەرا» زالىندا كونتسەرت ءوتتى.