پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى قارالدى. مۇنىمەن قاتار تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ماسەلەسى دە وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە شىقتى.
734 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستى
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا بيىلعى جىل باسىنان بەرى بارلىق وبلىس اكىمى ۇلتتىق جوبالار, ء«اربىر 10 مىڭ تۇرعىنعا 100 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ» باستاماسى, مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارى, جۇمىس بەرۋشىلەر ۇسىناتىن بوس جۇمىس ورنى جانە جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعى باعدارلامالارى شەڭبەرىندە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ناقتى شارالارى بەكىتىلگەنىن حابارلادى.
ماسەلەن, «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى شەڭبەرىندە 45 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. ال 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىك پەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ بويىنشا جانە ت.ب. جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ 45%-ىن جاستار قۇرايدى. ولاردىڭ اراسىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 2 مىڭعا جۋىق ازامات بار.
ەڭبەك بيرجاسىندا جاريالانعان بوس جۇمىس ورىندارى ارقىلى 228 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاسقان. ولاردىڭ 62%-ى اۋىل جانە بالىق شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس جانە ءوندىرىس, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا جۇمىس ىستەيدى. تۇراقتى جۇمىسقا جىبەرىلگەن ازاماتتاردىڭ دا 46%-ى – جاستار.
پرەزيدەنتىنىڭ ءاربىر 10 مىڭ تۇرعىنعا 100 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋ جونىندەگى باستاماسى اياسىندا 278 مىڭنان استام ازامات جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا شامامەن 181 مىڭ ادام جىبەرىلدى. سونىمەن قاتار جاستارعا بيزنەس-جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا شاعىن نەسيەلەر مەن گرانتتار بەرۋ ۇدەرىسى جالعاسىن تاۋىپ وتىر.
وتىرىستا كەيبىر وڭىرلەردىڭ باسشىلارى دا ءسوز سويلەدى. اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى اسحات شاحاروۆ جاستارعا شاعىن نەسيە بەرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى, جەتىسۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەيبىت يساباەۆ وڭىرلىك جۇمىسپەن قامتۋ كارتاسىن ىسكە اسىرۋ تۋرالى باياندادى.
پرەمەر-مينيستر ۇكىمەت الدىندا بيىل 1 ملن-عا جۋىق ادامدى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ مىندەتى تۇرعانىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا جالپى 734 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. ولاردىڭ جارتىسى – جاستار.
«قالعان 2,5 ايدا جوسپارلى كورسەتكىشتەردىڭ ءبارى ورىندالۋعا ءتيىس», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
جالپى, ءار ءوڭىردىڭ ءوزىنىڭ جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارى بار. وندا ءاربىر وڭىردەگى ەڭبەك نارىعىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلگەن. بۇل رەتتە پرەمەر-مينيستر جاستاردى ەڭبەككە تارتۋ ىسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت باسشىسى بۇگىندە ەكونوميكاعا ەنەرگەتيكا, مۇناي-گاز يندۋسترياسى, اۋىل شارۋاشىلىعى, تاماق ونەركاسىبى, كولىك جانە لوگيستيكا, IT-سالاسىنىڭ ماماندارى قاجەت ەكەنىن نازارعا الدى. وسىعان بايلانىستى ول عىلىم جانە جوعارعى ءبىلىم, وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىكتەرى مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ تىزبەسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە وسى باعىتتاردى ەسكەرۋگە ءتيىس ەكەنىن ەسكەرتتى.
ول بۇگىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى وبلىستىق ەڭبەك ۇتقىرلىعى ورتالىقتارى بولىپ قايتا قۇرىلعانىن ەسكە سالدى. جالپى, اتالعان ورتالىقتار جۇمىستارىن ءبىرشاما جاڭعىرتىپ, قايتا ۇيىمداستىردى.
«ەندى ەڭبەك مينيسترلىگى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, وسى ورتالىقتار ارقىلى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جۇيەسىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋ مەحانيزمىن جەتىلدىرۋگە ءتيىس. مىندەتتى زەينەتاقى اۋدارىمدارى بار ەلەكتروندىق ەڭبەك شارتتارىنىڭ جاسالۋىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى وڭىرلەردە قۇرىلىپ جاتقان جۇمىس ورىندارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن, اتاپ ايتقاندا, مەملەكەتتىك قولداۋ اياسىندا عانا ەمەس, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك پەن جەكە ينۆەستورلار ارقىلى دا قامتاماسىز ەتۋ, بوس جۇمىس ورىندار جارمەڭكەلەرىن جۇيەلى تۇردە وتكىزۋ جانە استانادا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان «جولتاپ» قاناتقاقتى جوباسىن ۇلگى رەتىندە پايدالانۋ, سونداي-اق جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى تۋرالى حالىقتى حاباردار ەتۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىققا جول جوق
ۇكىمەت وتىرىسىندا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ماسەلەسى دە قارالدى. مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, مەملەكەت باسشىسى كامەلەتكە تولماعان بالالارعا جاسالعان قاستاندىقتاردى قوسا العاندا, وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن ءتۇرى ءۇشىن جازانى قاتاڭداتۋ جانە پروفيلاكتيكالىق جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى تاپسىرعانىن ايتتى.
الدىن الۋ جانە وتباسىلارعا كەشەندى كومەك كورسەتۋ اياسىندا وڭىرلەردە 68 قولداۋ ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ 19-ى ۋاقىتشا تۇراتىن ورىن ۇسىنادى. پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق كومەكپەن قاتار, ونداعى ماماندار وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەدى.
جالپى, جىل باسىنان بەرى 100 مىڭنان استام كونسۋلتاتسيا بەرىلدى. بۇگىنگى تاڭدا وسى ورتالىقتاردىڭ قىزمەتىن ستاندارتتاۋ جانە جانۇيالاردى تۇرمىسى ناشار وتباسىلار قاتارىنان شىعارۋ ءۇشىن ۆەدومستۆوارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى جاقسارتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي تۇجىرىمداما جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. 2024 جىلدان باستاپ بارلىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىنا بىرىڭعاي تاسىلدەر ەنگىزىلەتىن بولادى.
سونىمەن قاتار مينيستر قازىرگى ۋاقىتتا وڭىرلەردە ۇەۇ داعدارىس ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن قارجىلاندىرۋ, جاستار اراسىندا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ, حالىقتىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جانە از قامتىلعان وتباسىلارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىس سياقتى شارالاردى قامتيتىن 156 الەۋمەتتىك جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتقانىن العا تارتتى. سونداي-اق مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى اگرەسسورلارمەن پسيحولوگيالىق جۇمىس جۇرگىزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبانى ىسكە قوستى, ونىڭ ماقساتى – وتباسىلاردى ساقتاۋ جانە تۇرمىستىق قىلمىستار سانىن ازايتۋ.
ودان بولەك 16 قازاننان باستاپ رەسپۋبليكادا وتباسى, ايەلدەر جانە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا «111 – Amanat» بىرىڭعاي مەملەكەتتىك بايلانىس ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. ول ارقىلى جەدەل رەجىمدە قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق جانە كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتىلەدى.
ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يگور لەپەحا زاڭنامالىق دەڭگەيدە قابىلدانعان تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ جونىندەگى جاڭا شارالار تۋرالى ايتىپ بەردى. وڭىرلەردەگى جۇمىس تۋرالى جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى ەربول قاراشوكەەۆ پەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە, سونداي-اق قوعامنىڭ تاراپىنان دا كەشەندى تاسىلدەردى تالاپ ەتەتىنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, بيىلدان باستاپ تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى. قىلمىستىق كودەكسكە, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. تامىز ايىنان باستاپ وڭىرلەردە ءتيىستى جول كارتاسى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى.
«جالپى, قازىردىڭ وزىندە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ تومەندەگەنى بايقالادى. دەگەنمەن بۇل ماسەلەدە جاعداي ءالى دە كۇردەلى. جىل باسىنان بەرى وسىنداي فاكتىلەر بويىنشا پوليتسياعا 74 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. اكىمشىلىك قاماۋعا الىنعانداردىڭ سانى 2 ەسەگە كوبەيدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسى وڭىرلەردە وتباسىعا قولداۋ كورسەتەتىن 70-كە جۋىق ورتالىق قۇرىلعانىن ەسكە سالدى. وندا زارداپ شەككەندەرگە مەديتسينالىق, پسيحولوگيالىق جانە قۇقىقتىق كومەك كورسەتىلەدى. الايدا بۇل ورتالىقتاردىڭ قاتارى جەتكىلىكسىز.
ء«ۇش جىل ىشىندە قوسىمشا وسىنداي 97 ورتالىق اشۋ كوزدەلىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا ولاردىڭ قىزمەتىن جۇيەگە كەلتىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ورتالىقتاردى ءتيىستى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن دە شەشۋ قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ول تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا تاپ بولعان وتباسىلارعا جۇيەلى تۇردە پسيحولوگيالىق كومەك بەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيتىنىن ايتتى. بۇل رەتتە «جەدەل جەلى» مەن سەنىم تەلەفوندارىنىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ ماڭىزدى.
«جالپى, وتباسىلىق قۇندىلىقتار مەن ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى بالانىڭ بويىنا جاستايىنان قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. ءبىزدىڭ قوعام وتباسىلىق اگرەسسورلارعا جانە وسىعان ۇقساس فاكتىلەردىڭ كەز كەلگەن تۇرىنە مۇلدەم توزبەۋشىلىك تانىتۋعا ءتيىس. زارداپ شەككەندەردى, اسىرەسە بالالاردى مۇنداي پروبلەمامەن بەتپە-بەت قالدىرۋعا بولمايدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر 2025 جىلعا دەيىن ءار وبلىستا بالالارعا ارنالعان پسيحولوگيالىق قولداۋ ورتالىقتارىن اشۋ جوسپارىن ازىرلەپ, بەكىتۋدى, جاڭا وتباسىن قولداۋ ورتالىقتارىن, سونداي-اق ناركولوگيالىق مەكەمەلەردى اشۋدى قامتاماسىز ەتۋدى, پسيحوتەراپەۆتەر مەن ناركولوگتەردى دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ۇلعايتۋ ماسەلەسىن پىسىقتاۋدى, سونداي-اق تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋعا قاتىستى قابىلدانعان تۇزەتۋلەر بويىنشا اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.