ايتتى-ايتپادى, شىعىس قازاقستاننىڭ قۇرىلىس سالاسىندا ساپا جوق. اسىرەسە ءارتۇرلى مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا بوي كوتەرگەن تۇرعىن ۇيلەردىڭ قابىرعالارى قاقىراپ, توبەلەرىنەن سۋ كەتەدى دە جاتادى. كۇنى كەشە عانا زايسان قالاسىنداعى كوپبالالى وتباسىلارعا بەرىلگەن بىرنەشە ءۇيدىڭ توبەسىنەن سۋ اعىپ, تۇرعىنداردىڭ مازاسىن قاشىرعان.
زايسانداعى ساپاسى سىن كوتەرمەي تۇرعان بۇل ۇيلەر وسىدان ءۇش جىل بۇرىن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا بەرىلگەن ەدى. جاڭا نىسانداردى ساۋلەت, قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمى ماماندارى مەن سول كەزدەگى اۋدان اكىمى قابىلداپ الىپ, باسىم بولىگىن كوپبالالى وتباسىلارعا ۇلەستىرىپتى. ارينە, جايلى, جارىق ۇيگە قول جەتكىزگەندەرىنە ءبارى بالاشا قۋانعان. ول ءۇشىن مەملەكەتكە ايتىپ وتىرعان العىستارى دا شەكسىز. دەي تۇرعانمەن, توبەلەرىنەن سورعالاپ تۇرعان سۋدى, كوگەرگەن قابىرعانى ايتپاسقا بولمايدى دەسەدى. وزدەرى جوندەپ الايىق دەسە, ءۇيدى باسىبايلى مەنشىككە بەرمەگەن. ايىنا 18 مىڭ تەڭگە تولەپ, جالداپ تۇرادى.
ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا كوز جەتكىزەيىك دەپ, ساپاسىز دەگەن ۇيلەردى ارنايى قۇرىلعان كوميسسيامەن ارالاپ شىقتىق. كوميسسيا قۇرامىندا اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ريشات رامازانوۆ, ساۋلەت, قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانيار سەرىكوۆ جانە باق وكىلدەرى بولدى. ءبىز كىرگەن ون-ون ءبىر ءۇيدىڭ راسىمەن دە ساپاسىز سالىنعانى كوزگە ۇرىپ تۇر. قابىرعالارى سىز تارتقان, تەرەزە جاقتاۋلارى كوگەرگەن. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ءۇيدىڭ توبەسىنە ارماتۋرا تەمىر سالىپ, اينالدىرا بەتونداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن. ياعني سەيسميكالىق تۇرعىدان قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن. قابىرعاسى «پەنوپلەكس» سىندى ارنايى قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن قاپتالماعان. توبەسىنە دە جۇپ-جۇقا ەتىپ شىنى ماقتا جايا سالعان. «قىستىڭ كۇنى ءۇيدىڭ ىشىندەگى جىلۋ توبەسىنەن شىعىپ كەتەدى», دەيدى تۇرعىندار. ال كوپبالالى وتباسىلاردىڭ ءدال قازىرگى ۋاقىتتاعى ماسەلەسى – كۇزدىڭ ءسىلبى جاۋىنى بەرەكەلەرىن قاشىرعان. قاي ۇيگە كىرسەك تە, ورتادا ورتان بەلىنەن سۋ تولى شەلەك تۇر. ءتىپتى اسەمگۇل ەمەلباەۆا ەسىمدى انانىڭ كىشكەنتاي بالاسى شەلەككە جينالعان سۋعا قولىن سالىپ وينايمىن دەپ, توق سوعىپتى. قۇداي ساقتاپ, امان قالعان. بىراق ەرتەڭگى كۇنى وقىس جاعداي بولماسىنا كىم كەپىل؟!
«وسىدان ءۇش جىل بۇرىن كوپبالالى انالارعا ءۇي بەرىلىپ, قۋانىشىمىز قوينىمىزعا سىيمادى. ءماز-مەيرام بولدىق. وكىنىشتىسى, قۋانىش ۇزاققا سوزىلمادى. ناتيجەسى وسى, كورىپ تۇرسىزدار, – دەپ كوگەرگەن قابىرعالاردى, سۋ تامعان توبەنى نۇسقادى ارمانگۇل ءسابيتوۆا. – ءۇيدىڭ ءىشى ىلعال. ساپا جوق. ءوزىم ساپاسىز تۇستارىن جوندەپ العان بولدىم. ال جوندەي الماي وتىرعان وتباسىلار قايتپەك؟! توبەدەگى شىنى ماقتا 5-10 سانتيمەتر عانا. كۇنگە كەۋىپ قۇم بولىپ قالعان. شىعىس قازاقستاننىڭ ايازىنا مۇنداي ۇيلەر جارامايدى. بۇل ۇيلەردى كەزىندە قۇرىلىس ءبولىمى, سول كەزدەگى اكىم سەرىك زاينۋلدين قابىلداپ العان».
ال قۇرىلىستى جۇرگىزگەن مەردىگەر كومپانيالار اقاۋدى قار تۇسكەنگە دەيىن قالپىنا كەلتىرەمىز دەپ سەندىرگەن.
«زايسان اۋدانىندا «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىمەن 168 پاتەر سالىنعان. سونىڭ ىشىندە 11 ۇيدەن اقاۋ شىقتى. كوميسسيامەن بارىپ, ءوز كوزىمىزبەن كوردىك. انىقتادىق. ەندى قۇرىلىس جۇرگىزگەن مەردىگەرلەرگە اقاۋدى قالپىنا كەلتىرۋ كەرەكتىگىن ايتىپ تۇسىندىردىك. ولار باس تارتىپ وتىرعان جوق. ەگەر كورسەتكەن مەرزىم ىشىندە جوندەلمەسە, سوتقا جۇگىنەتىن بولامىز, – دەيدى ساۋلەت, قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, جولاۋشى كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى دانيار سەرىكوۆ.
ماسەلەنىڭ شەشىلۋىن ۋاقىت كورسەتەدى. ويتكەنى ءدال وسى تۇيتكىلدى ايتىپ, كوپبالالى انالار قىستىگۇنى دە ماسەلە كوتەرگەن ەدى. رەسمي ورگاندار تاعى دا جوعارىداعىداي ايتىپ قۇتىلعان ەدى. بۇل جولى دا كوپبالالى انالار جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ قىس تۇسكەنشە اياقتالارىنا سەنىم ءبىلدىرىپ وتىر. سەنبەي قايتەدى, باسقا امالدارى جوق. ولار ەڭ قۇرىعاندا جاڭا ۇيلەردىڭ جىرتىعىن جاماپ بەرسە دەپ وتىر.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
زايسان اۋدانى