قايتا تۇلەگەن كاسىپورىن

قازىرگى كەزدە كاسىپورىننىڭ اتاۋى وزگەرگەن. «تاراز بىلعارى اياقكيىم» («تارازكوجوبۋۆ») جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىك­تەستىگى رەتىندە جۇمىس ىستەپ جات­قان ۇجىمنىڭ العا قويعان ماق­ساتى زور. سەرىكتەستىك باسشى­لارى بولاشاقتا وتاندىق نارىق­تى تولىقتاي وزدەرى تىككەن اياق-كيىممەن قامتاماسىز ەتۋگە نيەت­تەنىپ وتىر.

سەرىكتەستىك باسشىسىنىڭ ورىن­­باسارى شامۋحتار شايۋنۋ­سوۆتىڭ ايتۋىنشا, 62 جىلدىق تاريحى بار بىلعارى كومبيناتقا تاياۋ­دا عانا قىتايدان جاڭا تىگىن ماشينالارىن اكەلىپتى. كاسىپورىن وتكەن جىلى 239 مىڭ جۇپ ءتۇرلى اياقكيىم تىكسە, وسى جىلدىڭ اياعى­نا دەيىن 250-260 مىڭ اياقكيىم شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر.

«قازىرگى كەزدە ءوزىمىز وندىرەتىن ونىممەن وتاندىق نارىقتى تولىق قامتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءبىز كاسىپورىنعا تەك قانا اكسەسسۋار مەن قوسالقى بول­شەكتى, حيميالىق ماتەريالدار­دى اكەلەمىز. سونداي-اق رەزەڭكە توسەنىشتەردى قىتاي ەلىنەن ساتىپ الامىز. بۇگىنگى تاڭدا يتا­ليالىق ارىپتەستەرمەن جۇمىلعان جۇدىرىقتاي بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ­دى قولعا الدىق. جىل اياعىنا دەيىن جاڭا ءونىمدى نارىققا شىعارۋعا تولىقتاي دايىنبىز», دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ش. شايۋنۋسوۆ.

بىلعارى اياقكيىم وندىرىسىمەن اينالىساتىن كاسىپورىن باسشى­سىنىڭ ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, سەرىكتەستىك 62 جىلدان بەرى اياقكيىم وندىرىسىمەن اينالىسىپ كەلەدى. ال كەڭەس وداعى تۇسىندا ۇجىمدا 7,5 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلىپتى. اياقكيىم تىگۋ ءىسىنىڭ شەبەرلەرى مەن بىلعارى وڭدەۋشى مامانداردىڭ ەسەلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا نارىققا شىعىپ جات­قان ونىمگە دەگەن سۇرانىس ءالى دە باسەڭسىگەن ەمەس.

ۇجىمدا ۇزاق جىلدار بويى تالماي تەر توگىپ كەلە جاتقان ەڭ­بەك ادامدارى بارشىلىق. سولار­دىڭ ءبىرى – ناتاليا ۆاجينا. ول 1977 جىلى كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەنى تامامداعان سوڭ كوم­بيناتقا جۇمىسقا قابىلدانعان. اۋەلى اياقكيىم فابريكاسىنىڭ تسەحىندا ەڭبەك ەتكەن ول ۋاقىت وتە كەلە اياقكيىمدى ۇرلەۋشى بولىپ جۇمىس ىستەپ, كەيىننەن بريگادير قىزمەتىنە تاعايىندالىپتى.

بىلعارى كومبيناتىندا بەل­سەندى جۇمىسىمەن كوزگە تۇس­كەن قىزمەتكەر ەڭبەك ەتە ءجۇ­رىپ, جامبىل تەحنولوگيالىق ينس­تي­تۋتىنىڭ بىلعارىدان جاسال­عان بۇيىمدار تەحنولوگياسى فاكۋلتەتىنە سىرتتاي وقۋعا ءتۇسىپ, 1987 جىلى جوعارى ءبىلىمدى مامان اتانادى. ينستيتۋتتى اياقتاعاننان كەيىن ول شەبەر, تەحنولوگ, تسەح باستىعى سەكىلدى قىزمەتتەردى اتقارعان.

ۋاقىتىندا ءوڭىر ءوندىرىسىنىڭ برەندىنە اينالعان كومبيناتتىڭ باسىنان دا قيلى-قيلى كەزەڭدەر ءوتتى. 1999 جىلى كاسىپورىن بان­كروت­تىق جاريالاعان كەزدە نا­تاليا كونديتەرلىك ءونىم ساتىپ, ناپاقا تابا باستايدى. الايدا ءوندىرىس وشاعىنداعى جۇمىسىن قاتتى اڭسايدى. ءبىر كۇنى قايتا ورالاتىنىنا ىشتەي سەنەدى. 2012 جىلى كاسىپورىن تىزگىنىن ۇستا­عان جاڭا باسشىلىق بايىرعى تا­جىريبەلى مامانداردى جۇمىسقا قايتادان شاقىرا باستاعان. ولار­دىڭ قاتارىندا ناتاليا ۆاجينا دا بار. سۇيىكتى جۇمىسىنا قايتا ورالعان ول بۇگىندە جالپى تسەحتى باسقارىپ وتىر.

«زىمىرانداي زۋلاعان ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايدى ەكەن. ۋاقىتتىڭ كوشىنەن قالىس قالۋعا قاقىمىز جوق. قازىر ءبارى باسقاشا عوي. ءبىز دە جاڭاشىلدىقپەن جۇ­مىس ىستەپ, جاڭا ماتەريالدار­دى پايدالانىپ جاتىرمىز. كا­سىپ­ورىنداعى تەحنيكالار دا بۇ­رىنعىداي ەمەس. ىلگەرىدە ءبىز اياق-كيىمنىڭ ۇستىڭگى جانە استىڭعى جاعىن بايلانىستىرىپ تىگەتىنبىز. قازىر ارالىق قاباتقا قالىڭداۋ ەتىپ تابان سالامىز. ناتيجەسىندە, قازىرگى ءونىم سىرتقى سوققىعا شىدامدى بولادى. وڭايشىلىقپەن تەسىلىپ مۇجىلمەيدى.

جاڭا تەحنولگيانى مەڭگەرۋ ءبىز ءۇشىن البەتتە قىزىق بولدى. ماسەلەن, شاحتەرلەرگە ار­نالعان اياقكيىمدەرگە شاعىلىس­تىرۋ ەلەمەنتىن قولدانامىز. ونى كوبىنەسە تۇنگى اۋىسىمدا ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتارعا ۇسىنا­مىز. مۇنداعى ارتىقشىلىق سول, شاشىراعان جارىقتان ءتۇن مەزگىلىندە كەلە جاتقان ادام­دى بىردەن اڭعارۋعا بولا­دى. اياق­كيىمدەردىڭ مودە­لىن تۇتى­نۋشى­لاردىڭ قاجەتتىلىك­تەرىنە, ولاردى ءوندىرۋدىڭ ەرەكشە­لىك­تەرىنە ساي تىگەمىز. سول تۇرعىدان العاندا ءبىزدىڭ جۇمىس بۇرىنعىعا قاراعاندا ىزدەنىسكە تولى ءارى قىزىقتى», دەيدى ن. ۆاجينا.

ءبىر قىزىعى, كاسىپورىندا ن.ۆا­جينانىڭ وتباسى مۇشەلەرى دە ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ناقتىراق ايت­ساق, وتاعاسى سەرگەي مەن ۇلى الەك­­ساندر ارنايى تسەحتا جۇمىس ىستەيدى.

كاسىپورىن باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, سەرىكتەستىكتە ناتاليادان باسقا اننا كورماچەۆا, بايان يسمايلوۆا سەكىلدى ۇزاق جىلدار بويى ەڭبەك كورىگىن قىزدىرىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى ماماندار دا بار.

كاسىپورىن باسشىسىنىڭ ورىن­باسارى ش. شايۋنۋسوۆتىڭ ايتۋىنشا, سەرىكتەستىكتە جۇمىس ىستەۋگە جاستار جاعى ق ۇلىقسىز كورىنەدى. بۇگىندە ەكىنىڭ ءبىرى زاڭگەر, دارىگەر بولعىسى كەلەتىنىن ەسكەرسەك, بۇل ءبىر زاڭدى قۇبىلىس سەكىلدى كورىنەتىنى بار. الايدا الداعى ۋاقىتتا وسى ءبىر وتكىر ماسەلە وڭىنان شەشىلسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

«بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ كاسىپ­ورىندا ەڭبەك ەتىپ جاتقان ازامات­تاردىڭ باسىم بولىگى ورتا جاس­تاعى ادامدار بولسا, كەيبىر قىز­مەتكەرلەرىمىز زەينەت جاسىنا جەت­كەنىنە قاراماستان جۇمىس ىستەپ ءجۇر. ولارعا العىسىمىز شەك­­سىز. ىلگەرىدە بىزدە جۇمىس ىس­تەي­تىن كادرلار مەكتەپ جاسىنان دايىندالاتىن. قازىر ونداي ءۇردىس جوق.

بۇل ماسەلەمەن بىرلەسىپ كۇرەس­كەن ابزال. ءبىز دە قاراپ وتىرعان جوقپىز. جاقىندا مامانداردى دايارلايتىن سىنىپ اشتىق. ول جەردە ءبىز جاڭا قىزمەتكەرلەردى وقىتامىز, بىلگەنىمىزدى ۇيرەتەمىز. ولارعا ءوندىرىس ءىسىنىڭ شەبەرلەرى ساباق بەرەدى», دەيدى ول.

كاسىپورىن جەتەكشىلەرى كەل­تىرگەن دەرەككە سەنسەك, كادر تاپ­شىلىعىن جويۋ ءۇشىن وڭىرلىك كا­سىپ­كەرلەر پالاتاسىمەن مەم­و­ران­دۋمعا قول قويىپتى. مەمو­ران­­دۋم نەگىزىندە ءوندىرىس ورنىنا كادر دايارلاۋ جۇمىسى جۇزەگە اسپاق. الايدا بۇل ماسەلە 3-4 جىل­دىڭ بەدەرىندە عانا شەشىلەدى. سون­دىقتان باسشىلىق وسى ءبىر كوكەيكەستى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ىزدەستىرۋدى دە قاراستىرىپ وتىر.

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حال­قىنا جولداۋىندا قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋ, سالالار بويىنشا جۇكتەمەلەردى ءبولۋ ماسە­لەسىن كوتەردى. شىنىن ايت­ساق, ورتا جانە شاعىن كومپا­نيالاردىڭ تابىسى جۇرت ويلاعان­داعىدان الدەقايدا تومەن. سوعان قاراماستان سالىقتى بىردەي تولەي­مىز. قىسقاسى, پرەزيدەنتتىڭ جۇك­تەمەنى قايتا قاراۋ تۋرالى نۇس­قاۋى كوڭىلىمىزدى كوتەرىپ تاس­تادى. سونداي-اق قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ەسەپ تاپسىرۋدى 30 پايىزعا قىسقارتۋدى تاپسىردى. بۇل دا دۇرىس شەشىم ەكەنى داۋسىز. ويتكەنى تۇككە قاجەتى جوق قا­عازدى تولتىرىپ, ۋاقىت شىعىن­دايتىن كەز كەلمەسكە كەتتى. قازىر تەك ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋ باعىتىندا ەڭبەك ەتكەن ءلازىم», دەيدى ش. شايۋنۋسوۆ.

قالاي دەسەك تە كاسىپورىنداعى جۇمىس قارقىنى جىل وتكەن سايىن ارتا تۇسكەن. ناتيجەسىندە, اياق-كيىم ءوندىرىسى جولعا قويىلعان. ەڭ باستىسى, ۇجىم باسشىلارى جۇمىسشىلاردىڭ ەرىنبەي ەڭبەك ەتۋى ءۇشىن بارلىق جاعدايدى قاراستىرعان. سوعان قاراعاندا سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىسى جىل وتكەن سايىن جاندانا تۇسەتىن سەكىلدى. ەڭ باستىسى, كادر ماسەلەسى رەتىمەن شەشىلسە بولعانى...

تاراز