• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
باسىلىم 26 قىركۇيەك, 2023

سان قىرلى ءماشھۇر الەمى

390 رەت
كورسەتىلدى

استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ 165 جىلدىعىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىلىپ, وندا ء«ماشھۇر ءجۇسىپتىڭ تىلسىم الەمى» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى. «Altyn Qyran Foundation» قوعامدىق قورىنىڭ قولداۋىمەن شىققان كىتاپقا بايلانىستى ءماسليحاتتى سەنات دەپۋتاتى, بەلگىلى جۋرناليست نۇرتورە ءجۇسىپ جۇرگىزدى.

كىتاپتى قۇراستىرۋشى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلىنىڭ شوبەرەسى اباي شاراپيەۆتىڭ ايتۋىنشا, جيناققا انىق جانە ءدال اقپاراتتار ەنگەن. «سەبەبى ءماشھۇر اتامىز تۋرالى سوڭعى جىلدارى ەل اۋزىندا ويدان شىعارىلعان اڭگىمەلەر دە جوق ەمەس. سوندىقتان ءماشھۇرتانۋدا ءدال جانە ايقىن, تەك قانا شىنايى دەرەكتەر ايتىلۋعا ءتيىس. قازىر اتامنىڭ حالىق اۋىز ادەبيەتىنەن جيناعان تاريحي مۇرالارى ناسيحاتتالىپ, شىعارماشىلىعى جان-جاقتى زەرتتەلىپ جاتىر. بىراق اۋليەلىگى, باتاگويلىگى, ەمشىلىك قاسيەتتەرى تولىقتاي تانىلىپ بولعان جوق. سول سەبەپتەن مەن ەكى مىڭىنشى جىلداردان باستاپ اتامدى كوزى كورىپ, باتاسىن العان جۇقاش كارىباي ۇلى اقساقالدىڭ ۇيىنە بارىپ, اڭگىمەلەردى ءوز اۋزىنان جازىپ الىپ ءجۇردىم. قازىر ورتامىزدا سول قادىرلى قاريانىڭ قىزى وتىر.

وسى كىسىدەن كەيىن اتامىزدىڭ شا­كىرتى, اتقوسشىسى بولعان يمانعالي مانەن ۇلى اقساقالدىڭ جازبالارىن اۋدارىپ, ءبىرازىن باسپاعا جاريالاعان باياناۋىلدىق تولەپبەرگەن الدابەرگەن كيريلل ارپىمەن جازىلعان ءبىراز ماتەريال­دارىن ماعان اكەپ تاستاپ كەتىپ ءجۇردى. باس كەزىندە اتامنىڭ جارىق كورگەن تومدارىنا كىرگەن شىعارمالارى شىعار دەپ بۇلارعا اسا ءمان بەرە قويماپ ەدىم. كەيىن ءوزىم زەينەت دەمالىسىنا شىققاننان كەيىن بوس ۋاقىتتا وقىپ قاراسام, اراسىندا كوپ قۇندى دا قىزىقتى ماتەريال­دار بارىنا كوزىم جەتىپ, وسى جيناققا كىرگىزىپ وتىرمىن. سونىمەن بىرگە مۇندا ءماشھۇر اتامىزدىڭ ءومىر جولى مەن ەرەكشە قاسيەتتەرىن كورگەن جوعارىداعى ادامداردىڭ ەستەلىكتەرى جانە قازىرگى كەزدە بولىپ جاتقان تىلسىم وقيعالار ەنگىزىلدى», دەدى اۋليەنىڭ شوبەرەسى.

سەنات دەپۋتاتى التىنبەك نۇح ۇلى استاناداعى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوشەسىنىڭ نەبارى 350 مەتر ەكەنىن ايتىپ, بولاشاقتا ەلوردا تورىنەن باباعا داڭعىل بەرۋ قاراس­تىرىلىپ جاتقانىن جانە ەسكەرتكىشى كوتەرىلسە قۇبا-قۇپ بولاتىنىن جەتكىزدى.

اكادەميك عاريفوللا ەسىم تۇلعانىڭ قازاق تاريحىنداعى جانە رۋحانياتىنداعى قايراتكەرلىگىن اتاپ, مۇرالارىن زەرتتەپ, زەردەلەۋ جاعىنا توقتالدى. كىتاپتى شىعارۋعا دەمەۋشىلىك ەتكەن «Altyn Qyran Foundation» قوعامدىق قورىنىڭ توراعاسى يسلامبەك سالجانوۆ: «التىن قىران» قوعامدىق قورى ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ شوبەرەسى اباي شاراپيەۆ اعامىزدىڭ كىتابىن باسىپ شىعارۋعا دەمەۋشىلىك ەتتى. بۇل ەڭبەك ماشھۇرتانۋعا قوماقتى ۇلەس قوسىپ, وقىرمانداردىڭ ىقىلاسىنا يە بولادى دەگەن ۇمىتتەمىز. ۇلى بابامىزدىڭ باي رۋحاني جانە عىلىمي مۇراسى ەل ىشىنە كەڭىنەن تارالىپ, قوعامدىق-ساياسي جانە عى­لىمي قىزمەتى تەرەڭىرەك زەرتتەلۋى قا­جەت. سون­دىقتان دا بۇل ماشھۇرتانۋداعى جا­ڭا مىندەت, جاڭا كەزەڭ بولۋعا ءتيىس», دەپ قوستى.

ءىس-شارا تىزگىنىن ۇستاعان نۇرتورە ءجۇسىپ  باسقا دا سويلەگەن تۇلعالار اۋليەنىڭ ءدىني جانە رۋحاني سالاعا قوسقان ۇلەسىن, عىلىمي جانە ەتنوگرافيالىق ەڭبەكتەرىن, ۇلتتىق بولمىستى دامىتۋ, كاسىپ يگەرۋ تۋرالى ويلارىن تەرەڭ قوزعاپ, پىكىر ايتتى.

ماشەكەڭنىڭ 1907 جىلى شىققان «سارىارقا كىمدىكى؟» اتتى كىتابىندا پاتشا ۇكىمەتىنىڭ قازاق جەرىن وتارلاۋى تۋرالى جازىلادى. قازان قالاسىندا بۇل كىتاپتى باسىپ شىعارعان باسپاعا 12 مىڭ سوم ايىپ سالىنىپ, 14 ادام سوتتالادى. ءماشھۇردى تۇتقىنداۋ تۋرالى جارلىق شىق­قاننان كەيىن ول تۋعان جەرىن تاستاپ, قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىنە قاراي كەتۋگە ءماجبۇر بولادى. بۇعان قوسا ونىڭ «ايقاپ» جۋرنالى مەن «دالا ۋالاياتىنىڭ گازەتىندە» ساياسات, ءدىن, شارۋاشىلىق, مەكتەپ پەن ءبىلىم تۋرالى ماقالالارى جاريالانعانى ءمالىم. ءماشھۇر بابامىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ۇدەرىستەرگە بايىپپەن قاراپ, ەلدىك ىستەرگە بەلسەنە ارالاسقانىن اڭعارۋعا بولادى.

سوڭعى جاڭالىقتار