• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 20 قىركۇيەك, 2023

ەتنوساياسات تاجىريبەسى

260 رەت
كورسەتىلدى

استانادا «ەتنوسارالىق قاتىناس­تار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك سايا­سات­تىڭ جاي-كۇيى مەن پەرسپەك­تيۆالارى» اتتى رەسپۋب­ليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ۇيىم­داستىرۋمەن وتكەن ءىس-شارانىڭ باستى ماقساتى – عىلىمي-ساراپتا­مالىق ورتانى ۇلت بىرلىگىن ودان ءارى نىعايتۋ باعىتىنداعى ۇسىنىستار ازىرلەۋگە, ترەندتەردى تالقىلاۋعا تارتۋ.

جيىندا قازىرگى جاھاندانۋ زامانىن­داعى مۋلتيكۋلتۋراليزم ساياساتى سا­لا­سىندا ءتيىستى زەردەلەۋ جۇرگىزۋ قا­جەت­تىلىگى تۋىنداپ وتىرعانى ايتىلدى. اسىرەسە ءتىل, مادەنيەت, مەنتاليتەت ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە قوعامدىق پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيگەن تۇسىندا عىلىمي-ساراپشىلىق قاۋىمداستىقتىڭ تەرەڭ زەرتتەۋلەرى قاجەت. وسى رەتتە ۇيىمداستىرىلعان بۇل باسقوسۋدا قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى, قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل سادۋاقاسوۆا, مادە­نيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى عالىم شويكين, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ەۆگەني بولگەرت, احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى انار فازىلجانوۆا, «استانا» حالىقارالىق عىلىم كەشەنىنىڭ قىتاي جانە ازيا زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ باسشىسى سۆەتلانا كوجيروۆا ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋداعى مەملەكەتتىڭ ءرولىن, ينتەرنەت كەڭىستىكتەگى «وشپەندىلىك ءتىلىن» رەتتەۋ تاسىلدەرىن ءجىتى تالقىلادى.

سونداي-اق كونفەرەنتسيانىڭ شەتەلدىك قوناقتارى حانكۋك شەت تىلدەر ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى ورتالىق ازيا ينستيتۋتىنىڭ زەرتتەۋشىسى چۋ يون مين (كورەيا), حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ قىزمەتكەرى ءابىلفاز سۇلەيمانلى (تۇركيا), ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتى ۆان لۋلۋ (قحر) ءوز ەلدەرىنىڭ ەتنوسارالىق قاتىناستاردى نىعايتۋداعى تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.

– ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» پرينتسيپىنە نەگىزدەلگەن باستاما 151 ەل مەن 32 حالىقارالىق ۇيىمدى بىرىكتىردى. بۇل – شامامەن الەم حالقىنىڭ 63 پايىزى. ءوزارا ىقپالداستىق – حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ساپالى كورىنىسى. قىتاي سول توراپتا ورنالاسقان ەلدەرمەن مادەنيەت جانە تۋريزم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى 108 ەكىجاقتى قۇجاتقا قول قويدى. سونىڭ نەگىزىندە بىرقاتار مەحانيزم قۇرىلدى. جىبەك جولى تەاترلارىنىڭ, مۇراجايلارىنىڭ, ونەر فەستيۆالىنىڭ, كىتاپحانالارى مەن كوركەم گالەرەيالارىنىڭ حالىقارالىق اليانسى بىرتىندەپ قۇرىلىپ, جەتىلدىرىلدى. وعان 88 ەل مەن ايماقتان 319 شەتەلدىك مادەني مەكەمە كىردى, – دەدى ۆان لۋلۋ.

تەحنولوگيانىڭ قارقىندى دامۋى دا ەتنوسارالىق ساياساتقا وزىندىك ىقپالىن تيگىزىپ كەلەدى. ماسەلەن بۇل جەتىستىك – ءتىل ۇيرەنەمىن دەگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە تاپتىرماس مۇمكىندىك. وسى ورايدا انار فازىلجانوۆا «قازاق ءتىلىنىڭ ۇلتتىق كورپۋسى» ينتەرنەت قۇرالىمەن تانىستىردى. باعدارلامادا ماقال-ماتەلدەر مەن قىزىقتى ماتەريالدار, سوزدەردىڭ بالامالارى بەينەجازبانىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن ۇسىنىلعان.

وتاندىق جانە شەتەلدىك ساراپشىلار­دى الاڭداتقان تاعى ءبىر ماسەلە – ينتەرنەت كەڭىستىكتەگى «وشپەندىلىك ءتىلى» ۇدەگەن تۇستا اقپاراتتىق ورتادا ەتيكا مەن جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسى. ويتكەنى «ەۋروپالىق كورشىلەستىك كەڭەسى» تالداۋ ورتالىعىنىڭ (ENC) بيىل ورتالىق ازيا ەلدەرىندە جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك, وتانداستارىمىزدىڭ 53 پايىزى جاڭالىقتاردىڭ نەگىزگى كوزى رەتىندە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن تەلەارنالارعا كوبىرەك جۇگىنەدى ەكەن. ال ازاماتتاردىڭ 76%-ى ەلىمىز تۋرالى جاڭالىقتارعا كوبىرەك قىزىعۋشىلىق تانىتسا, ورتالىق ازيانىڭ باسقا مەملەكەتتەرى تۋرالى جاڭالىقتاردى وتانداستارىمىزدىڭ 10% عانا قارايدى. بۇعان قوسا ەل تۇرعىندارىنىڭ 60 پايىزى – Instagram, 50 – You Tube, 30 – TikTok, 20 پايىزى Facebook پەن «ودنوكلاسسنيكي» الەۋمەتتىك جەلىسىن پايدالانادى. دەمەك باق نەمەسە الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ءتۇرلى اقپاراتتى تۇتىنۋ كەزىندە قوعامنىڭ ءبىر بولىگى ارانداتۋشىلىققا, ءتۇرلى فەيك اقپاراتتاردىڭ بەلەڭ الۋىنا تۇرتكى بولۋى مۇمكىن.

وتىرىسقا Zoom پلاتفورماسى ارقىلى 150-گە جۋىق ادام قاتىستى. ساراپشىلار جيىن قورىتىندىسىندا مەملەكەتتىك ساياساتتا تابىستى ەتنوساياساتتى قالىپتاستىرۋ مەن قوعامدى ينتەگراتسيالاۋدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىلەرىن كورسەتەتىن قارار قابىلدادى.

سوڭعى جاڭالىقتار