شىعىس تۇمسا تابيعاتقا ورانىپ وتىرعان وبلىس بولعاندىقتان شىعار, حالقى قورشاعان ورتانى قورعاۋمەن بايلانىستى ءىس-شارالارعا بىلەك سىبانا كىرىسەدى. كەشە ەل كولەمىندە باستالعان «Kieli tabigat» ەكولوگيالىق اكتسياسىنا دا ءبىر كىسىدەي اتسالىستى.
جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن ەكولوگيالىق ءىس-شارا وبلىس ورتالىعى وسكەمەندە باستالىپ, جەر-جەرلەردە جالعاسىپ جاتتى. قاتىسۋشىلار ءبىر-ءبىر قاپ ۇستاپ, وزەن-كول, ورمان-توعاي ماڭىنداعى شاشىلعان قوقىستاردى جيناۋعا كىرىسكەن. جاستار ورتالىعى ۇيىتقى بولعانىمەن, ەكولوگيالىق اكتسياعا جاسى دا, جاسامىسى دا قاتىستى. تابيعاتتىڭ تازالىعى كوپشىلىكتى بەيجاي قالدىرماعان. سەبەبى اياقتىڭ استىندا شاشىلىپ جاتقان پلاستيكتى بوتەلكە تىعىزدىعىنا قاراي 80 جىلدان 600 جىلعا دەيىن شىرىمەي جاتادى. ونىڭ ۇستىنە قورشاعان ورتاعا ۋلى زات بولەدى. سول سەكىلدى كۇندەلىكتى تۇرمىستا پايدالانىپ جۇرگەن پوليەتيلەن پاكەتتىڭ دە شىرىندىگە اينالىپ كەتۋىنە جىلدار قاجەت. جاسىراتىن نەسى بار, مادەنيەت پەن تاربيەدەن الشاقتاۋ كەي ازاماتتار تابيعات اياسىندا دەمالۋدى بىلگەنىمەن, وزدەرىنەن قالعان قوقىستى جيناپ الۋعا سانا-سەزىمدەرى جەتپەي جاتادى. سول ءۇشىن دە وسىنداي اكتسيالار وتكىزىلىپ, ماڭاي ءبىر تازارىپ قالادى.
– اكتسيا اياسىندا قالا جاستارى, ەكو-ۆولونتەرلەر, بەلسەندى تۇرعىندار ەرتىس وزەنىڭ جاعالاۋىندا تازالاۋ جۇمىسىن جۇرگىزدىك. ادامزات تا تابيعاتتىڭ ءبىر بولشەگى. قۇرمەتپەن, اياۋشىلىقپەن قاراۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى ءىس-شاراعا 200-دەن استام تۇرعىن تارتىلىپ, ءبولىپ العان اۋماقتارىمىزدى قوقىستان تازارتتىق. ساناساق, 300 قاپ قوقىس شىعارىلعان ەكەن. جاعالاۋدان عانا مۇنشا مولشەردە قوقىستىڭ شىعۋى – تابيعاتقا تونگەن قاۋىپتىڭ ءبىر بەلگىسى. ءبىز پوليەتيلەن, پلاستيك دۇنيەلەردەن قۇتىلۋىمىز كەرەك نەمەسە مادەنيەتىمىزدى, تاربيەمىزدى دۇرىس جولعا قويۋىمىز كەرەك, – دەيدى قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتى باقىتجان ەربولقىزى.
ەكولوگيالىق اكتسيانىڭ باستى ماقساتى – كيەلى ايماقتاردى تازالاۋ, قالپىنا كەلتىرۋ, ساقتاۋ. دەمەك تازالىق جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن وڭىرلەر كەزدەيسوق تاڭداپ الىنباعان. ءدال وسى كۇنى قاتونقاراعاي وڭىرىندە دە ەكولوگيالىق باستامانى قولداپ, دەمالۋشىلار ءجيى توقتايتىن سارىمساقتى, اقسۋ, قاراسۋ, اقبۇلقاق وزەندەرىنىڭ اڭعارلارى ايناداي ەتىپ تازالاپ شىقتى. الا جازداي جينالعان قوقىستى 124 قاپقا سىيعىزدى.
ايتا كەتەرلىگى, كاتونقاراعايدا ەكولوگيالىق اكتسياعا كاتونقاراعاي ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ ۇجىمى, ۇستازدار, دارىگەرلەر, مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرى, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى, جاستار, ەرىكتى تۇرعىندار قاتىستى. «البەتتە, ءار ادام قوقىسىن جيناپ جۇرسە, جۇزدەگەن تۇرعىن اۋرەگە تۇسپەس ەدى. تابيعاتقا جاناشىرلىق تانىتپاۋ, تاربيەنىڭ جوقتىعى», دەيدى ەرىكتى تۇرعىندار.
– جىل سايىن سەنبىلىك وتكىزۋگە, وسىنداي اكتسيالارعا قاتىسۋعا ەرىنبەيمىز. جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ ءجۇرىپ, ءاپ-ساتتە توڭىرەكتى تاپ-تۇيناقتاي ەتتىك. دەمالۋشىلار اينالاسىنا قۇرمەتپەن قاراسا ەكەن, – دەيدى اكتسيانىڭ بەل ورتاسىندا جۇرگەن ۇلتتىق پارك قىزمەتكەرى ەرىك قاسىموۆ.
تۇپتەپ كەلگەندە, تاربيە بولماي, مادەنيەت قالىپتاسپايدى. قورشاعان ورتانىڭ لاستانىپ جاتۋى, مادەنيەتتىڭ تومەندىگىنە, تاربيەنىڭ جوقتىعىنان دەسەك, ارتىق ايتپاعانىمىز شىعار. ال تاربيەنىڭ بۇگىن-ەرتەڭ تۇزەلىپ كەتۋى ەكى تالاي. دەمەك «Kieli tabigat» سەكىلدى اكتسيالاردى بارىنشا قولداپ, جەر-جەرلەردە ۇيىمداستىرىپ وتىرۋ قاجەت. بۇل جولعى ءىس-شارا جوعارىدا اتالعان وڭىرلەردەن بولەك التاي, سامار, ۇلان اۋداندارىندا دا ءوتتى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى