مالدىباەۆتار وتباسىنىڭ ونەردە ويىپ الار ورنى بار. اسىرەسە وتاعاسى كۇيشى-كومپوزيتور امان مالدىباەۆتىڭ «كونە تاراز» كۇيى مۋزىكا مايتالماندارى تاراپىنان جوعارى باعالانعانى بەلگىلى. راسىندا دا امان مالدىباەۆتىڭ سول ءبىر شەرتپە كۇيى تىڭدارماندى تولعاندىرماي قويمايدى. كۇيدەگى ەپيكالىق سارىننىڭ ارىنى جۇرتتى ەلەڭ ەتكىزەرى داۋسىز.
شىنىندا دا «كونە تاراز» كۇيىن تىڭداعان كىسىنىڭ كوز الدىنا كونە شاھاردىڭ بايىرعى تاريحى ەلەستەيتىنى داۋسىز. ونىڭ «جالىن كەشكەن» ءانى دە ۋاقىتىندا حيت بولعانىن ەشكىم ۇمىتقان جوق. جارتى عاسىر بويى قولىنان دومبىراسىن تاستاماعان امان مالدىباەۆتىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ دە ونەرگە اڭسارى اۋعان.
ونىڭ ءۇش ۇلى – ءۇش بايتەرەگى. قولىنان قاسيەتتى دومبىراسىن تاستامايتىن اكە ءتالىمىن العان الىبەگى ۋاقىتىندا امانمەن بىرگە گەرمانيانىڭ ون شاھارىن شارلاپ, قازاق ونەرىن قارت قۇرلىقتا ناسيحاتتادى. ساكسوفوننان سىزىلتىپ ساز توگەتىن ونىڭ ونەرىن جۇرتشىلىق جوعارى باعالايتىنى اقيقات. ويتكەنى ول – كاسىبي مۋزىكانت رەتىندە ءوزىن مويىنداتىپ ۇلگەرگەن تالانت يەسى. قايبىر جىلى الىبەك وقۋشىلار اراسىندا وتكەن حالىقارالىق «ازيا داۋىسى» بايقاۋىندا لاۋرەات اتاندى.
ورتانشى ۇلى رۇستەم دە ونەرىمەن دارالانىپ, تالاي دودالاردا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىندى. ول بەلارۋس ەلىندە وتكەن حالىقارالىق ءان كونكۋرسىندا 1 ورىن يەلەنسە, ماسكەۋ مەن نوۆوسىبىردە ۇيىمداستىرىلعان انشىلەر بايقاۋىندا ديپلومانت اتانعان.
ونەرلى وتباسىنىڭ ءسۇت كەنجەسى قازىبەكتى جۇرت قوبىزشى رەتىندە جاقسى تانيدى. جاس قوبىزشىلار اراسىندا ۇيىمداستىرىلعان حالىقارالىق «جەز كيىك» بايقاۋىندا ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنىپ, لاۋرەات اتانعان ول جاس ورىنداۋشىلار اراسىندا ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق الاماندا ەكىنشى ورىن يەلەنگەن.
مالدىباەۆتار وتباسىنا ونەر گەنەتيكالىق جولمەن دارىعان سەكىلدى. مۇنى امان مالدىباەۆتىڭ ءسوزى دە ايعاقتاي تۇسەتىندەي. ونىڭ سوزىنە سەنسەك, اتا-اناسى ايتىس اقىنى بولعان كورىنەدى.
«اكەم مەن انام دا اقىندىققا جاقىندىعى بار كىسىلەر ەدى. ەكەۋى ءجيى ايتىسادى ەكەن. كوبىنەسە شەبەرلىگى باسىم اكەم جەڭىستى بەرمەيتىن كورىنەدى. مۇنى انامنىڭ «اكەڭە ايتىستا جەڭىلگەننەن كەيىن تۇرمىسقا شىقتىم» دەگەن سوزىنەن دە اڭعارۋعا بولادى. قىسقاسى, ءبىزدىڭ اۋلەتكە ونەر ارعى جاقتان تاراعان-اۋ», دەيدى ول وتكەن شاققا كوز جۇگىرتىپ.
ءۇش ۇلى دا اكە جولىن جالعاستىرىپ, ءتۇرلى مۋزىكالىق اسپاپتى يگەرىپ, ونەرگە بەت بۇرعانىنا ەش وكىنبەيدى. ولار قازاق ونەرىنىڭ بايراعىن قاي كەزدە دە بيىكتەن كورگىسى كەلەدى.
«شىنى كەرەك, مەنى ونەرگە اكەم باۋلىدى. سول ءۇشىن دە اكەمە ءدان ريزامىن. ول كىسى قاي كەزدە دە قولدان كەلگەن كومەگىن اياعان ەمەس. اجەمنىڭ تۇڭعىش نەمەرەسى بولعاندىقتان سول كىسىنىڭ دە اڭىزعا تولى اڭگىمەسىن كوپ ەستىپ ءوستىم. وسىنىڭ بارلىعى دا مەنى ونەر الەمىنە جەتەلەي تۇسكەنى انىق. ءوز باسىم وسى جولدى تاڭداعانىما شىن قۋانامىن», دەيدى ءۇيدىڭ تۇڭعىشى الىبەك.
ونەر قونعان وتباسىنىڭ وتاعاسى امان بالالارىن قۇرساقتا جاتقان كەزىندە-اق كۇي كۇمبىرىمەن سۋسىنداتقان. ايتۋىنشا, ءۇش ۇلدىڭ ونەرگە بەت بۇرۋىنا وسى ءبىر قادامى دا اسەر ەتسە كەرەك.
«ۇلدارىم اناسىنىڭ قۇرساعىندا جاتقاندا اي-كۇنى جاقىنداپ قالعان كەلىنشەگىمنىڭ قاسىندا وتىرىپ, توكپە كۇي تارتىپ, شەرتپە كۇي شەرتەتىنمىن. قازاقتىڭ عاجاپ كۇيلەرىن بالالارىمنىڭ ساناسىنا قۇرساقتا جاتقان كەزىنەن باستاپ سىڭىرگىم كەلدى. ولار دۇنيەگە كەلگەن سوڭ دا بەسىگىن تەربەتىپ وتىرىپ, تالاي رەت ءان ايتىپ, كۇي تارتتىم. ۇشەۋىن دە وسىلايشا ومىرگە كەلمەي تۇرىپ ۇلتتىق مۋزىكامەن تاربيەلەدىم. سونىڭ دا اسەرى بار شىعار», دەيدى ا.مالدىباەۆ.
جۇرەگى ونەر دەپ سوققان ا.مالدىباەۆ – قاي كەزدە دە جاڭا ءبىر يدەيانى ىسكە اسىرۋعا ۇمتىلىپ تۇراتىن ادام. تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە ول 1989 جىلى «اۋليەاتا ورەندەرى», 1991 جىلى «شەجىرە» فولكلورلىق ءانسامبلىن قۇرىپ, وعان ءوزى جەتەكشىلىك ەتتى. ونەر ۇجىمدارىنىڭ رەپەرتۋارىن تولىقتىرۋ ءۇشىن تىنىمسىز ەڭبەكتەندى.
بۇگىندە قازاق ەستراداسىندا ماڭدايى جارقىراپ جۇرگەن بەلگىلى ءانشى دوسىمجان تاڭاتاروۆ العاشقى ونەر جولىن ا.مالدىباەۆ قۇرعان انسامبلدە باستاعانىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. وسىدان-اق مالدىباەۆ مەكتەبىنىڭ مىقتى ەكەنىن اڭعارۋ قيىن ەمەس شىعار. ويتكەنى تەك دوسىمجان عانا ەمەس, مەملەكەتتىك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, ءىنىسى ماديار مالدىباەۆ, رەسپۋبليكالىق كونكۋرستاردىڭ لاۋرەاتى نۇرلىبەك قادىربەرگەنوۆ, انشىلەر قۇرالاي عايىموۆا, گۇلشات سوپبەكوۆا, جانار ۇستەمىروۆا سىندى تالانتتار دا مالدىباەۆتىڭ ءتالىمىن تىڭداپ, ءدارىسىن العان.
قازاق مۋزىكاسىنىڭ «التىن قورىنا» ەنگەن «كونە تارازدان» بولەك, «مۇڭدى ساز», «شوقاي داتقا», «مۇڭلى تامشىلار» سەكىلدى وزگە كۇيلەرى دە تىڭدارمانىن تاپقان. سونداي-اق ا.مالدىباەۆتىڭ «جالىن كەشكەن», «جاستار مارشى», «ناز سەزىم», «اققۋ ءانى» سەكىلدى اندەرى دە جۇرەكتەرگە جەتكەن.
تەگىندە ونەرسۇيەر قاۋىم ا.مالدىباەۆتى بەلگىلى كۇيشى-كومپوزيتور رەتىندە عانا تانىپ جۇرگەن كەزدە ول ءوزىنىڭ اكتەرلىك قابىلەتى مەن شەبەرلىگىن دە كورسەتتى. بەلگىلى رەجيسسەر ەرمەك تۇرسىنوۆتىڭ «شال» اتتى كوركەم فيلمىندە نەگىزگى كەيىپكەرلەردىڭ ءبىرى قالتايدىڭ وبرازىن قال-قادەرىنشە اشۋعا تىرىستى.
«بۇل ءوزى ءبىر قىزىق دۇنيە عوي. اۋەلدە كينوعا تۇسەمىن دەپ كىم ويلاپتى؟ كوركەم فيلمگە ءتۇسۋ يدەياسى ماعان راسىندا دا قاتتى ۇنادى. ءوزىمدى باسقا قىرىمنان بايقاپ كورۋگە مۇمكىندىك بەرىلدى. ونداي مۇمكىندىكتەن قالاي باس تارتاسىڭ؟ بۇل ءومىرىمنىڭ جارقىن ساتتەرىنىڭ ءبىرى دەسەم دە بولادى. قىسقاسى, ومىردە قالتايدىڭ وبرازىن الىپ شىعۋ ماعان اماناتتالعان ەدى. اماناتقا قيانات جاساعان جوقپىن.
قالاي دەسەك تە, ونەر – بىزگە بەرىلگەن قۇدايدىڭ اماناتى. بالالارىمنىڭ ءبارى دە ءوزىم سەكىلدى ونەر الەمىنەن الىستاماعانىنا شىن قۋانامىن. ولار ءوز بويىنداعى تالانتتى ەڭبەكپەن ۇشتاستىرا السا, ءالى تالاي بيىكتى باعىندىراتىنىنا سەنەمىن», دەيدى ونەرلى وتباسىنىڭ وتاعاسى.
جامبىل وبلىسى