پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا قازاقستاننىڭ گەولوگيا سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ شارالارى قارالدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ازامات بەيسپەكوۆ رەسپۋبليكانىڭ مينەرالدىق-شيكىزات بازاسىنا قاتتى جانە كەڭ تارالعان پايدالى قازبالار, كومىرسۋتەكتەر مەن جەر استى سۋلارىنىڭ كەن ورىندارى كىرەتىنىن ايتتى. جالپى العاندا, مەملەكەتتىك تەڭگەرىمدە پايدالى قازبالاردىڭ 100-دەن استام ءتۇرى بويىنشا 8 مىڭنان اسا كەن ورنى ەسەپكە الىنعان.
جەر قويناۋىن مەملەكەتتىك گەولوگيالىق زەرتتەۋ ەكى باعىتتا – جەر قويناۋىن ايماقتىق زەرتتەۋ جانە ىزدەۋ-بارلاۋ بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ءبىرىنشىسى بويىنشا, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان اۋماعىنىڭ 94,5%-ى ەكى ءجۇز مىڭدىق ماسشتابتا گەولوگيالىق جەتە زەرتتەۋمەن قامتىلعان. ەكىنشى باعىت شەڭبەرىندە مونوقالالار ماڭىندا ورنالاسقان قالا قۇراۋشى كاسىپورىنداردىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 16 ۋچاسكەدە ىزدەستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
بيىلدان باستاپ Minerals.gov.kz اقپاراتتىق پلاتفورماسى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا بەرىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا ول گەولوگيالىق اقپاراتپەن تولتىرىلۋدا: 40 مىڭعا جۋىق ەسەپ جۇكتەلدى, جىل سوڭىنا دەيىن تاعى 16 مىڭ ەسەپ كۇتىلىپ وتىر. گەولوگيالىق ماتەريالدارعا اشىق قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ بيزنەس-پروتسەستەرىن تسيفرلاندىرۋ, سونداي-اق الەۋەتتى جانە جۇمىس ىستەپ تۇرعان ينۆەستورلار ءۇشىن بىرىڭعاي تەرەزە قاعيداتىن ەنگىزۋ جوسپارلانعان.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى الماسادام ساتقاليەۆ كومىرسۋتەك شيكىزاتىن بارلاۋ سالاسىنداعى جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى. تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋ تۋرالى بايانداما جاسادى.
بايانداماشىلاردى تىڭداعان پرەمەر-مينيستر گەولوگيا سالاسىن دامىتۋ ەلىمىزدىڭ مينەرالدىق شيكىزات بازاسىن تولىقتىرۋدىڭ جانە وتاندىق وڭدەۋ ونەركاسىبىن شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وسىلايشا, جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا «كىم ءبىرىنشى كەلسە – سول ءبىرىنشى الادى» قاعيداتى بويىنشا ءتيىستى ليتسەنزيا الۋ ءتارتىبى جەڭىلدەتىلدى. جەر قويناۋىن مەملەكەتتىك گەولوگيالىق زەرتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن گەولوگيا سالاسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى قابىلداندى.
سونىمەن قاتار گەولوگيالىق ماتەريالداردىڭ اشىق قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىن تسيفرلىق اقپاراتتىق ونلاين-پلاتفورما ىسكە قوسىلدى. وندا ءوتىنىمدى بەرۋدەن باستاپ, ليتسەنزيا الۋعا دەيىنگى بارلىق راسىمدەر كوزدەلگەن.
«قازىر بارلىق كەن ورىندارى تەكسەرىلىپ جاتىر. ءوز مىندەتتەمەسىن ورىندامايتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشى كومپانيالاردان ليتسەنزيالار الىنىپ, كەلىسىم-شارتتار بۇزىلۋدا», دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
سونىمەن بىرگە ول مەتالداردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرى بويىنشا الەمدەگى جەتەكشى ورىندارعا قاراماستان, شيكىزات بازاسىنىڭ ايتارلىقتاي قىسقارعانىن اتاپ ءوتتى. مىسالى, حروم, اليۋميني, مىرىش, مىس, قورعاسىن قورى ازايىپ بارادى.
جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەردى وندىرۋگە نەگىز بولاتىن سيرەك جانە سيرەك جەر مەتالدارىن بارلاۋ جۇمىستارى باياۋ قارقىنمەن ءجۇرىپ جاتىر.
ء«بىز ءالى كۇنگە دەيىن ءبىرىنشى ءوتىنىم ءپرينتسيپى بويىنشا ليتسەنزيا العان جاسوسپىرىمدەر كومپانيالارىنىڭ جاڭا باستامالارى مەن ناقتى جۇمىسىن كورىپ وتىرعانىمىز جوق», دەپ اتاپ ءوتتى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, جەر قويناۋىن زەرتتەۋدىڭ عىلىمي بازاسى مەن ينفراقۇرىلىمى بارىنشا جاڭارتۋدى تالاپ ەتەدى. ينۆەستورلاردى ودان ءارى تارتۋعا قاجەتتى گەولوگيالىق اقپاراتتى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى دا اياقتالعان جوق. بىلىكتى گەولوگتار مەن گەودەزيست ماماندار تاپشى.
«12 جىل ىشىندە گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 2 ترلن تەڭگەدەن استام جەكە ينۆەستيتسيالار سالىندى. بىراق سوعان قاراماستان, ءبىز جاڭا كەن ورىندارىن بارلاۋعا جۇمسالاتىن سالىمدار بويىنشا ارتتا قالىپ وتىرمىز. اتالعان پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن قولدانىستاعى زاڭناماعا ءتيىستى وزگەرىستەر قابىلداندى», دەپ اتاپ ءوتتى ءاليحان سمايىلوۆ.
جوعارىدا ايتىلعانداردى قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر رەسۋرستىق بازانى ۇلعايتۋ, سيرەك كەزدەسەتىن جانە سيرەك جەر مەتالدار نەگىزىندە جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەر ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن جول كارتاسىن ازىرلەۋدى, 2 اي مەرزىمدە زاماناۋي تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى پايدالانا وتىرىپ, گازدى كەن ورىندارىنىڭ تاريحي دەرەكتەرىنە تالداۋ جۇرگىزۋدى, جىل سوڭىنا دەيىن عىلىمي بازا مەن ينفراقۇرىلىمعا تالداۋدى تاپسىردى.
قورىتىندىلاي كەلە, ءاليحان سمايىلوۆ جىل سوڭىنا دەيىن تاريحي دەرەكتەردىڭ بارلىق تۇرلەرىن جان-جاقتى تالداۋ جانە ونلاين-پلاتفورمانى بارىنشا تولتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق ءوز مىندەتىن ورىندامايتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا قاتىستى شارالار قابىلداي وتىرىپ, بارلىق كەن ورىندارىن تەكسەرۋدى اياقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.