التايدىڭ باۋرايىندا جازۋشى ورالحان بوكەيدىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى دۇركىرەپ ءوتتى. سالتاناتتى ءىس-شارا كاتونقاراعاي اۋىلىندا جازۋشى اتىنداعى ساياباقتىڭ اشىلۋىمەن باستالدى. بارىنەن بۇرىن جينالعان قاۋىم جازۋشىنىڭ تۋعان اۋىلى شىڭعىستايداعى مۋزەي-ءۇيىنىڭ 20 جىلدان سوڭ قايتا اشىلعانىنا قۋاندى.
اۋەلى الىس-جاقىننان كەلگەن جازۋشىنىڭ وقىرماندارى, تۋعان-تۋىستارى ساياباقتاعى ورالحان بوكەيدىڭ كەۋدە مۇسىنىنە گۇل شوقتارىن قويىپ, جازۋشى رۋحىنا قۇرمەت كورسەتتى. وسى ورايدا قالامگەردىڭ قارىنداسى عاليا بوكەي جازۋشىنىڭ اتىنا استانادان كوشە بەرىلەتىنىن ايتىپ, مەرەيىمىزدى ءوسىردى. بۇدان كەيىن جينالعان جۇرت شىڭعىستايعا قاراي اعىلدى. مۇندا جازۋشىنىڭ مۋزەي-ءۇيى قايتا جوندەۋدەن ءوتىپ, اقساقالداردىڭ باتاسىمەن ەسىگىن ايقارا اشتى. جازۋشى ءوسىپ-ونگەن قارا شاڭىراققا ەنگەن بەتتە سول زامانعا تاپ بولعانداي كۇي كەشەدى ەكەنسىز. اناسى كۇليا مەن اكەسى بوكەيدىڭ جاتىن بولمەسىندەگى جيھازدار سوناۋ زاماننان قاز-قالپىندا تۇرعانداي. ورتاڭعى بولمەدە ورالحاننىڭ ءوزى پايدالانعان زاتتارى توپتاستىرىلعان. سونداي-اق 80 جىلدىققا وراي وتكەن سۋرەتشىلەر پلەنەرىندەگى كارتينالار دا مۋزەي قورىن تولىقتىراتىن بولادى.
مەرەيتويعا قۇرمەتتى قوناق رەتىندە شاقىرىلعان ورالحان بوكەيدىڭ جيەنى كلارا نۇرجاقىپقىزى جينالعان قاۋىمدى قالامگەردىڭ مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, مۋزەي-ۇيگە ورالحاننىڭ جەكە شاپانى مەن 1964 جىلى تۇسكەن سۋرەتىن تابىستادى. سونىمەن قاتار كورشىلەس زايسان, سامار, گلۋبوكوە اۋداندارىنان كەلگەن دەلەگاتسيا دا مۋزەي قورىنا سىيلىقتارىن تارتۋ ەتتى.
قۋانىش ۇستىنە قۋانىش. مۋزەيدىڭ اۋلاسىندا جازۋشىنىڭ جاڭا ءبيۋستى اشىلدى. ادەتتە ەسكەرتكىشتەرگە سىن-ەسكەرتپە ءجيى ايتىلار ەدى عوي. ال بۇل جولعى جازۋشى ءمۇسىنىن جاساماس بۇرىن سۋرەتشىلەر كەڭەسى قۇرىلىپ, ابدەن پىسىقتالعان. «كەلىسىپ پىشىلگەن توننىڭ كەلتە بولماسى» دا سوندىقتان عوي. شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ەربول نۇرعاليەۆ ايتقانداي, مۇنداي ءىس-شارا جازۋشى ەسىمى جاستاردىڭ ساناسىندا ساقتالىپ قالۋى ءۇشىن قاجەت. ءيا, قالىڭ وقىرمانى باردا ورالحاننىڭ ەسىمى ۇمىتىلماق ەمەس.
«كازاق حالقى كاتونقاراعايدان شىققان قاليحان ىسقاق, ورالحان بوكەي, ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى سىندى جازۋشىلاردىڭ ەسىمىن ۇمىتپاۋعا ءتيىس. سوندىقتان دا وسىنداي يگى ءىس-شارالار جۇيەلى ۇيىمداستىرىلىپ تۇرسا ەكەن», دەيدى كاتونقاراعايلىق جۋرناليست, اقىن جانىبەك قىزىر.
ايتا كەتەرلىگى, بۇل كۇنى «سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى» بوشاي كىتاپپاەۆتىڭ تۋعانىنا 100 تولۋىنا جانە ورالحان بوكەيدىڭ 80 جىلدىعىنا وراي كاتونقاراعايدا قۇران باعىشتالىپ, اس بەرىلدى. قۇرمەتتى قوناقتارعا مەرەيتويلىق مەدالدار تابىستالدى. بۇدان سوڭ اۋىزدىقتارىن قارش-قارش شايناعان جۇيرىكتەر جارىس جولىنا شىقتى. العاشقى ون شاقىرىمدىق بايگەدە «بوشايدىڭ ءۇش قاراسىنداي» جۇلدەلى ءۇش ورىندى دا كوكپەكتى اۋدانىنىڭ سايگ ۇلىكتەرى اكەتتى. ال 25 شاقىرىمدىق الاماندا مارە سىزىعىن الماتىنىڭ تۇلپارى ءبىرىنشى بولىپ كەسىپ, يەسى سۋ جاڭا اۆتوكولىكتىڭ كىلتىن ەنشىلەدى. ەكىنشى كولىك اباي وبلىسىنىڭ شاباندوزىنا بۇيىردى.
جاقسىلاردىڭ جاقسىلىعىن ايتا كەتەيىك, مەرەيتويدىڭ باستان اياق وتۋىنە «اۋىلدىق ايماقتاردى تۇراقتى دامىتۋ قورى» دەمەۋشىلىك ەتتى.
– ورالحان بوكەيدىڭ 80 جىلدىعىنا ورايلاستىرىلعان ءىس-شارالار كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن ءوتتى. بيىل قورىمىزعا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر 54 ملن تەڭگە كولەمىندە قاراجات جيناپ, جازۋشىنىڭ ءۇيىن ساتىپ الىپ, مۇراجايعا اينالدىردى. جازۋشىنىڭ مەرەيتويى بۇگىنگى ءىس-شارالارمەن عانا شەكتەلمەيدى. 15 قىركۇيەكتە استانادا جازۋشى شىعارماشىلىعىنا ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل ءوتىپ, «ازىرەت سۇلتان» مەشىتىندە قۇران باعىشتالادى, اس بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ودان كەيىن «قار قىزى» پەساسى ساحنالانادى. ال الماتىدا جازۋشىلار وداعىنىڭ حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىپ, اقىندار ايتىسى وتەدى. جازۋشىنىڭ مەرەيتويىن ابىرويمەن وتكىزۋ ءبىز ءۇشىن امانات», – دەيدى «اۋىلدىق ايماقتاردى تۇراقتى دامىتۋ» قورىنىڭ باسشىسى سەرىك ءجۇنىسوۆ.
اۋدان باسشىلىعى مەرەيتوي سوڭىن قورىتىندىلاي كەلە, ساحنا تورىندە وزا شاپقان شاباندوزدار مەن بىلەكتى بالۋاندارعا جۇلدەلەرىن تابىستادى. كەشكىلىك التاي باۋرايىندا جەرگىلىكتى ونەرپازدار اننەن شاشۋ شاشتى, كۇمبىرلەتىپ كۇي توكتى. ايتىپ وتكەندەي, قالامگەردىڭ قۇرمەتىنە ارنالعان ەندىگى ءىس-شارالار استانا مەن الماتىدا جالعاسىن تابادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كاتونقاراعاي اۋدانى