الەۋمەتتىك كەڭەس وتباسىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان ساياسات جايىن تالقىلادى
“نۇر وتان” حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ فراكتسياسى جانىنداعى الەۋمەتتىك كەڭەس پەن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتى بىرلەسىپ, ەلدە قالىپتاسقان دەموگرافيالىق ۇردىستەردى, تۇرعىنداردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعى مەن رەپرودۋكتيۆتى ۇستانىمدارىن, تۋدى كوبەيتۋ ماقساتىندا وتباسىلاردى قولداۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك ساياساتتى تالقىلاعان وتىرىس وتكىزدى. ونىڭ جۇمىسىنا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى, دەپ حابارلادى ءماجىلىستىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
وتىرىستى الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ ءتورايىمى ايتكۇل ساماقوۆا بەتاشار سوزبەن باستاپ, “نۇر وتان” حدپ حاتشىسى سەرگەي گروموۆ العىسوز سويلەدى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ايەلدەر ءىسى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا “ەلدەگى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر تۇرعىسىندا وتباسىلاردى قولداۋ جونىندەگى شارالاردى جەتىلدىرۋ تۋرالى” دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاسادى. “ورداعا كەرەك وتاۋعا دا كەرەك” دەپ حالىق دانالىعىمەن باستاعان مينيستر حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن, انا, بالا, وتباسىن الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن جوعارىلاتۋ, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن قاجەتتى قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ايلىقتاردى, زەينەتاقىلاردى كوبەيتۋ, ارنايى مەملەكەتتىك جاردەماقىنى جوعارىلاتۋ وتباسى جانە بالاعا بايلانىستى مەملەكەتىمىزدىڭ ساياساتىنىڭ باستى ماسەلەسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ەلدەگى دەموگرافيالىق وزگەرىستەرگە تومەندەگى جاعدايلار ۇستەمە بولۋدا: بىرىنشىدەن, ءداستۇرلى قازاقستاندىق قوعامدا ايەلدەر سانى ءالى دە ەركەكتەردەن باسىمدىق تانىتىپ تۇر. گەندەرلىك تەڭسىزدىك سالدارىنان ەرلەردىڭ ءولىمى كوبەيىپ بارادى. بۇگىنگى وتىز جاستاعى ون ازاماتتىڭ تورتەۋى الپىسقا تولماي قايتىس بولىپ كەتىپ جاتىر. (38,7%). سونىڭ كەسىرىنەن جەسىرلەر مەن جەتىم بالالار كوبەيۋدە. سودان وتباسىنا كىرىس كەمىپ, بالالارعا ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك ازايىپ, ءتىپتى جۇمىسسىزدىقتىڭ وسۋىنە الىپ كەلۋدە. ەكىنشىدەن, حالىقتا ءولىم-ءجىتىم ءالى دە بارشىلىق. ونىڭ باستى سەبەبى – جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى, جاراقات الۋ مەن ۋلانىپ قالۋ, ت.ب. بولىپ تۇر. ەكولوگيالىق حال-احۋال دا حالىققا كەرى اسەرىن تيگىزۋدە. ۇشىنشىدەن, ازاماتتىق نەكەدەن تۋعان نەكەسىز بالالار كوبەيە تۇسۋدە. بيىلعى جىلعى ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا ءار ادامنىڭ, ءاربىر وتباسىنىڭ, بۇكىل حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ودان ءارى كوتەرۋگە باعىتتالعان يگى ىستەر بەلگىلەنگەن. سوندىقتان دا وتىرىستا تالقىلانىپ جاتقان ماسەلە ورىندى جانە ول ەلىمىزدە اتقارىلىپ جاتقان يگى ىستەرگە ءوز ىقپالىن تيگىزەدى دەپ سەنىم ءبىلدىردى مينيستر.
ەلباسىمىز بيىلعى جولداۋىندا: “الدا تۇرعان ونجىلدىقتىڭ اسا ماڭىزدى مىندەتى – قازاقستاننىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ ءومىر ساپاسى مەن دەڭگەيىن جاقسارتۋ, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق پەن قورعالۋدى نىعايتۋ. ەل حالقى سانىنىڭ 2020 جىلى 10%-عا ءوسۋى ءۇشىن مەملەكەت بارلىق قاجەتتى جاعدايلاردى جاسايتىن بولادى”, دەپ اتاپ كورسەتىلگەن بولاتىن. ولاي بولسا, قازاقستان دامۋىنداعى باسىم باعىتتىڭ ءبىرى – قوعامداعى وتباسىلىق ساياساتتىڭ دامۋى, ءاربىر ادام ءۇشىن وتباسى ماحابباتتىڭ سارقىلماس قاينار كوزى, ءبىر-ءبىرىن قولداۋ, وتباسىنداعى سالاماتتىلىق, ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ادالدىق”, – دەدى ءوز سوزىندە ءماجىلىستىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى دينار نوكەتاەۆا. وتباسى — قوعامنىڭ نەگىزگى ۇياسى, ول – كىشىگىرىم مەملەكەت. سوندىقتان, مەملەكەت وتباسىنا ەرەكشە قامقورلىقپەن قارايدى, مۇمكىندىگىنشە وعان كومەك كورسەتەدى, كىمنىڭ دە بولسىن وتباسىنىڭ ىشكى ماسەلەلەرىنە زاڭسىز ارالاسۋىنا جول بەرمەيدى.
سونىمەن قاتار, باسقوسۋدا باسقا ءسوز العاندار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى وتباسى تۋرالى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, ەركەكتەر مەن ايەلدەردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ, ەكونوميكالىق قامتاماسىز ەتۋ, وتباسىلىق قۇندىلىقتار مەن داستۇرلەر جانە ولاردى قازىرگى زامانعى ومىرگە ەنگىزۋ, وتباسىنى قولداۋ مەن دەموگرافيالىق پروبلەمالاردى شەشۋدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسى, سونداي-اق “اكەلەر مەن بالالار” زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەلەرى: اكەلەردىڭ وتباسىنداعى بالالار تاربيەسىنە اسەرى جانە ت.ب. ماسەلەلەرگە توقتالدى.
وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وتباسىلاردىڭ جاعدايىن, ولاردىڭ مارتەبەسىن نىعايتۋ, ەل پرەزيدەنتىنىڭ حالىق سانىن كوبەيتۋ تۋرالى جۇكتەگەن مىندەتىنە سايكەس دەموگرافيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىنداعى ۇسىنىستار قابىلدانادى.