«بىلەكتى ءبىردى جىعار, ءبىلىمدى مىڭدى جىعار» دەگەن ماقالدىڭ ماڭىزدىلىعى ءدال ءححى عاسىردا وزەكتى بولىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. قازىر ينتەللەكتۋالدار العا وزعان, جاڭا تەحنولوگيالار ءۇشىن الەمدىك نارىققا كۇرەس ءجۇرىپ جاتقان زامان. وسىنداي باسەكەلەستىك ورتادا ءوز ورنىڭدى جوعالتىپ الماۋدىڭ جالعىز جولى, ارينە, ءبىلىمدى ۇرپاق تاربيەلەۋ. بىلىممەن قارۋلانعان ۇلت قانا وتانىن العا سۇيرەپ شىعادى.
تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, دۇنيەجۇزىندە ارتتا قالعان اگرارلى ەلدەن وقۋ ارقىلى يندۋستريالدى مەملەكەتكە اينالعان تالاي مىسالدى كورەمىز. ماسەلەن, تالاي جىل جاپونيانىڭ قولاستىندا بولعان, ودان ەكى لاگەرگە ءبولىنىپ ازاماتتىق سوعىستى باستان كەشىرگەن, سوڭىندا ءوز الدىنا بولەك ەل بولىپ قالىپتاسقان وڭتۇستىك كورەيا و باستا اۋىل شارۋاشىلىعىمەن كۇن كورگەن قاراپايىم عانا ەل ەدى. كورەي باسشىلىعى بىزدەگى «بولاشاق» سەكىلدى ارنايى باعدارلاما قۇرىپ, سول بويىنشا جاستاردى شەتەلدە وقىتتى. يندۋسترياسى دامىعان باتىس مەملەكەتتەرىندە ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق ماماندىقتى مەڭگەرىپ كەلگەن جاستار ءوز وتانىندا ونەركاسىپتى دامىتىپ, وڭتۇستىك كورەيانى شىن مانىندە ەلەكترونيكا مەن كولىك, تۇرمىستىق تەحنيكا وندىرەتىن دەرجاۆاعا اينالدىردى. كورشىلەس قىتاي ەلى دە كەزىندە باتىستىڭ ينۆەستورلارىنا بۇكىل جاعدايدى جاسادى. ارزان ەڭبەك كۇشىن ۇسىندى. ءسويتىپ وزدەرى شەتەلدىك شەبەرلەردىڭ قاسىندا كومەكشى بولىپ ءجۇرىپ سولاردان تەحنولوگيانىڭ قىر-سىرىن مەڭگەردى. اقىرىندا تەحنولوگيانى وزدەرى دامىتۋعا, نەبىر زاماناۋي تەحنيكالار جاساپ شىعاراتىنداي قابىلەتكە يە بولىپ, بۇگىندە عارىشقا اۋە كەمەسىن ۇشىرىپ, مارس عالامشارىن زەرتتەپ ءجۇر. وسىنىڭ بارلىعى جايدان جاي كەلمەيدى, تىنىمسىز ەڭبەك پەن تەرەڭ ءبىلىمنىڭ, ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە پايدا بولاتىنى انىق.
جوعارىدا اتالعان تاجىريبەلەر ءبىزدىڭ ەلدە دە جۇزەگە اسىپ جاتىر. جىل سايىن «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن قانشاما شاكىرت شەتەلدە ءبىلىمىن شىڭداپ ەلگە ورالىپ جاتىر. ودان بولەك ەلىمىزدە شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن بىرلەسىپ اشقان كوپتەگەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورنىندا وقيتىن ستۋدەنتتەر ءدۋالدى وقىتۋ جۇيەسى بويىنشا اتالعان كاسىپورىنداردا اۋديتوريادا العان تەوريالىق ءبىلىمىن پراكتيكامەن ۇشتاستىرۋعا مۇمكىندىك الدى.
قازاق بولمىسىنان زەرەك, العىر حالىق. ۇلتىمىز ورتا عاسىردا قاعاز قالامعا كوپ جۇگىنبەگەن, مەملەكەتتىك باسقارۋ ىسىندە دە قۇجات اينالىمى دەگەن تاجىريبەنى كوپ قولدانباعان, بىراق سوعان قاراماستان ەستە ساقتاۋ قابىلەتى, وي ۇشقىرلىعى كەرەمەت بولعان. بۇل قاسيەت ءداستۇرى مەن ءومىر ءسۇرۋ سالتى ءتۇرلى جاعدايلاردىڭ سالدارىنان وزگەرىسكە ۇشىراپ, بۇگىندە باسىلىپ قالعانىمەن حالقىمىزدىڭ بويىندا ۇشقىنى ءالى دە بار. ەندىگى ماقسات وسى قابىلەتىمىزدى وياتىپ, تالانتىمىزدى قايتا اشىپ, ساپالى ءبىلىم مەن سانالى تاربيەگە نەگىزدەلگەن قازاقتىڭ «التىن عاسىرىن» تۋدىرۋ. وسى ورايدا ۇكىمەت تاراپىنان كوپتەگەن جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. ماسەلەن, بۇگىندە وقيمىن دەگەن جاسقا ەشقانداي كەدەرگى جوق. ءىلىمى بار بالا قاي جەردە دە ءوزىنىڭ تالانتىمەن توپ جارا الادى. اسىرەسە تەحنيكالىق ماماندىقتارعا گرانتتار ۇلەسى ءبىرشاما ارتتى. ياعني ءبىلىمدى جاستىڭ تەگىن وقۋىنا مۇمكىندىك بار. وقۋىن بىتىرگەن تالانتتى تۇلەكتەردى دە بۇگىندە كاسىپورىندار قۇشاق جايا قارسى الۋعا دايىن. ويتكەنى ولارعا دا بولاشاعى زور بىلىكتى ماماندار اۋاداي قاجەت. سونىمەن بىرگە جاس عالىمداردىڭ اشقان جاڭالىعىن كوممەرتسيالاندىرۋعا, ياعني ونى ومىردە ناقتى ىسكە اسىرىپ, بيزنەستىڭ ءبىر جوباسى رەتىندە تابىس كوزىنە اينالدىرۋعا ۇكىمەت ءتيىستى جاعداي جاساپ وتىر. كەيىنگى جىلدارى وتاندىق عىلىمدى دامىتۋعا ۇلكەن سەرپىن بەرىلدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تىكەلەي جارلىعىمەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەملەكەتتىڭ قامقورلىعىنا ءوتتى, ەكىنشىدەن وتاندىق عىلىم سالاسىنا بولىنەتىن ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ۇلەسى ءبىرشاما ارتتى. مۇنداي قادامدار كەلەشەكتە عىلىمنىڭ دامۋىنا, ەلىمىزدىڭ ناعىز يندۋستريالدى, تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋىنا جول اشاتىنى ءسوزسىز.
سوندىقتان مەملەكەت ءبىلىم سالاسىنا وسى باستان مىقتاپ كوڭىل بولە باستادى. تەك شاكىرتتەرگە عانا ەمەس, جاس ۇرپاقتى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتار ۇستازدارعا دا ەرەكشە قامقورلىق جاسالىپ وتىر. ماسەلەن, وسى كۇندە مۇعالىمدەردىڭ ايلىق جالاقىسى بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا بىرنەشە ەسە كوتەرىلدى. ەلىمىزدەگى ەڭ كوپ تولەنەتىن ەڭبەكاقى ءبىلىم سالاسىندا دەسەك قاتەلەسپەيمىز. ءتىپتى ۇستازداردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن كودەكس قابىلداندى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا جىل سايىنعى جولداۋىندا مىندەتتى تۇردە اعارتۋشىلىق سالانى قوزعاپ, تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىن ورتاعا سالىپ, الداعى دامۋ جوسپارىن بەلگىلەيدى. ماسەلەن, وتكەن جىلعى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا پرەزيدەنت ءبىلىم تۋرالى بايانداپ, ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندە ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن.
«ورتا ءبىلىمنىڭ ساپاسى – تابىستى ۇلت بولۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى شارتى. ءاربىر وقۋشىنىڭ ءبىلىم الىپ, جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالۋعا ءتيىس. سول ءۇشىن «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى قولعا الىندى. ءبىز 2025 جىلعا دەيىن 800 مىڭ بالانىڭ زاماناۋي مەكتەپتە وقۋىنا جاعداي جاسايمىز. وسىلايشا, اپاتتى جاعدايداعى جانە ءۇش اۋىسىممەن وقيتىن مەكتەپ ماسەلەسىن تولىق شەشەمىز. بۇل اۋىل جانە قالا مەكتەپتەرىنىڭ ايىرماشىلىعىن ەداۋىر ازايتادى. جالپى, مەكتەپ سالۋ ۇكىمەت جانە اكىمدىكتەر ءۇشىن باستى مىندەتتىڭ ءبىرى بولۋى كەرەك. جەمقورلار سوتتالعاندا, ولاردىڭ زاڭسىز تاپقان قارجىسى مەملەكەتكە ءوتىپ, تۇگەلدەي مەكتەپ قۇرىلىسىنا جۇمسالۋعا ءتيىس. ۇكىمەت وسى باستامانى زاڭ تۇرعىسىنان راسىمدەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋى كەرەك. مەكتەپ فورماسىن بارلىق وقۋشىعا بارىنشا قولجەتىمدى ەتۋ اسا ماڭىزدى. الەۋمەتتىك تۇرعىدان ءالسىز سانالاتىن كەيبىر توپتاعى بالالارعا ونى بيۋدجەت ەسەبىنەن بەرۋ قاجەت دەپ سانايمىن. مەكتەپ فورماسىنا ارنالعان مەملەكەتتىك تاپسىرىستى وتاندىق جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋعا بەيىمدەگەن ءجون. ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ ىسىندە مۇعالىمدەردىڭ ءرولى ايرىقشا ەكەنى ءسوزسىز. مەملەكەتىمىزدە كەيىنگى جىلدارى ۇستاز ماماندىعىنىڭ ابىروي-بەدەلىن ارتتىرۋ ءۇشىن كوپ جۇمىس اتقارىلدى. دەگەنمەن بۇل باعىتتا ءالى دە ءبىرشاما وزگەرىستەر جاساۋ قاجەت. پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىن اككرەديتاتسيالاۋدىڭ جاڭا ستاندارتى قابىلدانادى. سونداي-اق ۇستازداردىڭ قۇزىرەت اياسى ايقىندالادى. جاھاندىق عىلىمي-تەحنيكالىق دامۋ بارىسىن ەسكەرسەك, جوعارى سىنىپتاردا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكا پاندەرىن جانە اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدى بارىنشا كۇشەيتۋ ماڭىزدى», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەلىمىز ءبىلىم سالاسىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءسوز جوق مۇنىڭ مىندەتتى تۇردە ناتيجەسى بولۋعا ءتيىس. ەلىمىزدىڭ عىلىم سالاسى ۇلكەن وزگەرىس الدىندا. بىلىمگە جاسالعان تۇبەگەيلى رەفورمالار جەمىسىن بەرىپ, كەلەشەكتە ەلىمىزدى ورگە سۇيرەيتىن ءبىلىمدى ۇرپاق بۋىنى قالىپتاساتىنى انىق. جاپونيا نەمەسە وڭتۇستىك كورەيا سەكىلدى ەل اتانۋ ءۇشىن وتاندىق عىلىم بيىككە سامعاۋى كەرەك. يندۋستريالىق, تسيفرلىق, عارىشتىق تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, ءوزىمىز جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كۇش ول – بىلىكتى كادر. ياعني ادام رەسۋرسى. ال بولاشاق مامانداردىڭ كەنى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر. ەندەشە, وتاندىق عىلىم سالاسىندا ۇلكەن سەرپىلىس جاساۋعا بۇگىنگى شاكىرتتەردىڭ دايىندىعى قانداي؟ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىلتىرعى جولداۋىندا ايتىلعان ماسەلەلەر جەرگىلىكتى جەردە قالاي ورىندالىپ جاتىر؟ شىمكەنت قالالىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات تاجيەۆامەن بولعان كەزدەسۋ بارىسىندا وسى ساۋالدار توڭىرەگىندە ناقتى جاۋاپ الدىق.
مەگاپوليستىڭ باس ۇستازىنىڭ ايتۋىنشا, شاھاردا جىل سايىن جاڭا مەكتەپتەر سانى ارتىپ كەلەدى. ويتكەنى ءار جىلى مەكتەپكە باراتىن بالالار سانى 7-8 مىڭعا كوبەيىپ وتىر. بۇل قۇدايعا شۇكىر رەسپۋبليكانىڭ ءۇشىنشى قالاسىنداعى دەموگرافيالىق احۋالدىڭ جاقسى ەكەنىن كورسەتەدى. حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا تابيعي ءوسىم وڭ اسەرىن بەرسە, ەكىنشى جاعىنان ىشكى كوشى-قون دا دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەردىڭ جاقسارۋىنا سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. وسى ورايدا ءبىرىنشى كەزەكتە بالالاردى بالاباقشامەن جانە مەكتەپپەن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتىگى تۇسىنىكتى. باسقارما باسشىسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, وسى ماقساتقا وراي ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن شاھاردا ءبىلىم سالاسىن ءتيىستى ينفراقۇرىلىممەن قامتۋ باعىتىندا وڭدى ىستەر قولعا الىنىپ كەلەدى. ايتالىق, وسى كۇنگە دەيىن 1200 ورىندىق ءبىلىم ۇيالارىنىڭ قۇرىلىس نەمەسە مەكتەپ جانىنان قوسىمشا عيماراتتار سالىنىپ جاتىر. بۇل نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن مەملەكەت تىكەلەي بيۋدجەتتەن نەمەسە جەكەمەنشىك كومپانيالار ءوز ەسەبىنەن قارجىلاندىرۋ ۇستىندە. سونىمەن بىرگە جان باسىنا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسىمەن دە ءبىلىم بەرۋ ءىسى جۇزەگە اسىپ جاتىر. وسىنداي اۋقىمدى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە قالادا مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى بىرتىندەپ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. ماسەلەن, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن شىمكەنتتە ءۇش اۋىسىمدى 21 مەكتەپ بولعان. ال قازىرگى تاڭدا ءۇش اۋىسىمدا بالالاردى وقىتاتىن ءبىلىم وشاقتارى مۇلدەم جويىلدى. دەگەنمەن مەكتەپ قۇرىلىسى ءالى دە وزەكتى كۇيىندە قالىپ وتىر. ياعني باس ۇستازدىڭ پىكىرىنشە, قۇرىلىس جۇمىستارى توقتاپ قالماۋى كەرەك. سەبەبى جوعارىدا ايتىلعانداي, جىل سايىن مەگاپوليس وقۋشىلارى 7-8 مىڭ بالاعا كوبەيىپ جاتىر. سوندىقتان مەكتەپ سالۋ دەموگرافيالىق قارقىنمەن بىرگە ءجۇرىپ وتىرماسا ورىن جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى تاعى دا كۇن تارتىبىنە شىعۋى ابدەن مۇمكىن. وسى پروبلەمانى شەشۋ ماقساتىندا پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى قولعا الىندى. ول ءبىر اۋىسىمدا ەكى مىڭ بالانى نەمەسە ەكى اۋىسىمدا 4 مىڭ وقۋشىنى نەمەسە 2,5-5 مىڭ بالاعا دەيىن قابىلداي الاتىن مەكتەپ عيماراتىن سالۋدى كوزدەيدى. مۇنداي ءبىلىم وشاقتارى «جايلى مەكتەپ» دەپ اتالادى. ولار دا كادىمگى ءبىلىم وشاقتارى سەكىلدى پاندىك كابينەتتەرى ءتيىستى كورنەكىلىكتەرمەن, كومپيۋتەر باسقا دا ەلەكتروندى ءبىلىم بەرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان, قىسقاسى بالانىڭ الاڭسىز ءبىلىم الۋىنا بار جاعداي قاراستىرىلعان مەكتەپ بولادى. وسى رەتتە قالا اكىمدىگىنە قۇرىلىس ەرەجەسىندە كورسەتىلگەن ستاندارتتى ءبىلىم ۇياسىنان بولەك «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى بويىنشا 1200-دەن ەكى-ءۇش ەسە كوپ بالا سىياتىن ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسىن سالۋ تۋرالى تاپسىرما كەلىپ تۇسكەن. ال ونىڭ قۇرىلىسىنا جاۋاپتى بولىپ «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق كومپانياسى بەكىتىلگەن. رەسپۋبليكا كولەمىندە سالىناتىن جايلى مەكتەپتەردىڭ قاتارىندا شىمكەنتتىڭ الار ۇلەسى – 25 ءبىلىم وشاعى. بيىل ساتىپ الۋ كونكۋرستارى اياقتالىپ, 12 مەكتەپتىڭ قۇرىلىس جوباسىن ىسكە اسىرۋ باستالدى. كەلەسى جىلى «جايلى مەكتەپپەن» بوي كوتەرگەن ءبىلىم وشاقتارىنىڭ ون ەكىسى دە پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل مەكتەپتەر مەگاپوليستىڭ حالقى تىعىز ورنالاسقان, بىرنەشە ءبىلىم وشاعىن سالۋعا سۇرانىس تۋدىرعان اۋماقتاردان تۇرعىزىلىپ جاتىر. باسقارما باسشىسى «جايلى مەكتەپ» بويىنشا قۇرىلىسى ءبىتىپ, ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرىلەتىن 2024 جىلدى شاھار ءۇشىن قۋانىشقا تولى ماڭىزدى جىل بولادى دەدى. سونىمەن بىرگە وسى جىلدىڭ وزىندە جان باسىنا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا جاڭادان 18 مەكتەپ اشىلىپ, وقۋشىلار مەن اتا-انالاردىڭ كوزايمىنا اينالماق. سونداي-اق باس ۇستاز ءوز سوزىندە شاھاردىڭ ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردەن قۇتىلۋى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋعا ناقتى تاپسىرمالار مەن جوسپارلار بەكىتكەن پرەزيدەنت باستاماسىنىڭ جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ مىندەتتەمەلەرىن دەر كەزىندە ورىنداعان ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى دەپ بىلەتىنىن جەتكىزدى.
– ءبىلىم باسقارماسى بالالاردى وقىتىپ, تاربيە جۇمىسىنا جاۋاپ بەرەتىن قۇزىرلى ورگان بولعاندىقتان, بۇل مىندەتكە بىزبەن بىردەي اتسالىساتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ, ساۋلەت, ىشكى ساياسات, مادەنيەت, سپورت سىندى باسقا دا مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس جۇرگىزەدى. قانشا دەگەنمەن بارلىعىمىزدىڭ يلەگەنىمىز ءبىر تەرىنىڭ پۇشپاعى عوي. ءاربىر باسقارما مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءبىر تارماعى بولسا جاس ۇرپاقتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە كەلگەندە بارلىعى تۇتاسا كەلە ءبىر كۇشكە اينالادى. بيىل قالامىزعا وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەمباەۆ ارنايى ءىس-ساپارمەن كەلگەن ەدى. مەكتەپتەردىڭ جاعدايىمەن تانىسقان مينيستر قالا اكىمى مۇرات ايتەنوۆپەن بىرگە شىمكەنتتىڭ ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا ارنالعان 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن بەكىتتى. اتالعان قۇجات 114 بولىكتەن تۇرادى. ارقايسىسىنىڭ ءوز يندەكسى مەن كورسەتكىشتەرى بار. مەگاپوليستىڭ ءبىلىم سالاسى جىل سايىن سول كورسەتكىشتەردى باعىندىرىپ وتىرۋعا ءتيىس. ينديكاتورلاردىڭ قويىلۋ سەبەبى اعارتۋشىلىق سالادا قالاي بولعاندا دا وزىندىك پروبلەمالارى بولادى. ال ولاردى تۇبەگەيلى جويۋ نەمەسە بىرجاقتى شەشۋ ءۇشىن ارنايى ماقساتتار بەلگىلەنەدى. مىنە وسى ماقساتتارعا جەتكەن ۋاقىتتا پروبلەمالار دا شەشىلگەن بولىپ سانالادى. جول كارتاسىن بىلايشا ايتقاندا, ءبىلىم سالاسىن دامىتۋدىڭ ءىس-شارالار جوسپارى دەپ تە اتاۋعا بولادى, – دەدى جانات تاجيەۆا.
باس پەداگوگتىڭ مالىمدەۋىنشە, 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا بيىل بالالاردى قورعاۋ يندەكسى بويىنشا شىمكەنت رەسپۋبليكا كولەمىندە سەگىزىنشى ورىننان ءتورتىنشى ورىنعا كوتەرىلگەن. مۇندا ءبىلىم, دەنساۋلىق, جول كولىك وقيعاسى, قۇقىقبۇزۋشىلىق سياقتى بارلىق جاعدايات ەسەپكە الىنادى. ياعني وسى سالالار بويىنشا جۇمىستار ناتيجەلى بولعاندىقتان مەگاپوليس رەيتينگىسى جوعارى بولىپ وتىر. وسى ورايدا 2029 جىلعا قاراي جول كارتاسىمەن بالالاردى قورعاۋ يندەكسى ودان سايىن جاقسارا تۇسەتىن بولسا, وندا ءسوزسىز شىمشاھار رەسپۋبليكادا بۇدان دا جوعارى ساتىلارعا كوتەرىلەدى.
باسقارما باسشىسى ءوز سوزىندە ءبىلىم ساپاسى دا ەرەكشە نازاردا ەكەنىن مالىمدەدى. ماسەلەن, وسىدان ءۇش جىل بۇرىن مەكتەپتەردەگى موديفيكاتسيالانعان جاڭا كابينەتتەر ۇلەسى بار-جوعى 32 پايىزدى عانا قۇراعان بولسا, بۇگىنگى تاڭدا بۇل كورسەتكىش 85 پايىزعا جەتىپتى. بالانىڭ دۇرىس ءبىلىم الۋى ءۇشىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ تالاپقا ساي بولۋى قاجەت ەكەنى انىق. بۇل رەتتە ءبىلىم وشاقتارىن اعىمداعى جانە كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ, كابينەتتەردى ءتيىستى قۇرال-جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋ, كومپيۋتەرمەن جانە باسقا دا تسيفرلىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ ۋاقىت اعىمىنا ساي جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وسىناۋ جۇمىستاردىڭ تۇپكى ءمان-ماقساتى بارلىق مەكتەپتى ۇلگىلى وقۋ ورداسىنا اينالدىرۋ. ءتىپتى سوڭعى جىلدارى بۇل ۇدەرىس ەداۋىر جوعارى قارقىن الدى دەسە بولادى. سوندىقتان دا بۇگىندە مەگاپوليستىڭ اعارتۋ سالاسى رەسپۋبليكا كولەمىندە مەكتەبىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاعىنان مىقتى وڭىرلەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. ەندەشە, مەملەكەت تاراپىنان وسىنداي مۇمكىندىكتەر جاسالىپ جاتقاندا ونىڭ دا مىندەتتى تۇردە قايتارىمى بولۋى كەرەك ەمەس پە؟ ال ءبىلىم سالاسى مەملەكەت كورسەتكەن قامقورلىققا تەك ساپامەن جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. ياعني قانشالىقتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا جاقسارعان سايىن وقۋشىلاردىڭ دا ءبىلىم دەڭگەيى ارتىپ وتىرۋى كەرەك. بۇل مىندەتتىڭ ورىندالۋى بالا بولاشاعىنا سالىنعان قىرۋار ينۆەستيتسيانىڭ اقتالعانىن بىلدىرەدى. ءبىلىم ساپاسى دەگەنىمىز – ەڭ اۋەلى جاقسى وقيتىن وقۋشىلاردىڭ ستاتيستيكالىق كورسەتكىشى. بۇل بويىنشا شىمكەنتتىڭ ۇلەسى 58 پايىزدى قۇرايدى. ءوز كەزەگىندە رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە ورتاشا كورسەتكىش 52 پايىزعا تەڭ. دەمەك مەگاپوليستىڭ ءبىلىم ساپاسى ورتا دەڭگەيدەن جوعارى دەگەن ءسوز.
– مەملەكەت وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الۋىنا, ۇستازداردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە بار جاعدايدى جاساپ وتىر. وسىعان بايلانىستى ساپا دا بارلىق پارامەتر بويىنشا جاقسارۋعا ءتيىس. سوندىقتان ءبىلىم باسقارماسى تاراپىنان قىزمەتتىڭ ساپاسى تالاپقا ساي ما دەگەن ساۋالعا جاۋاپ الۋ ماقساتىندا ساراپتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر. ەڭ اۋەلى ۇستازداردىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ساراپقا سالىندى. زەردەلەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە كەيبىر مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگى تومەن ەكەنى, ءتىپتى بىرنەشەۋىنىڭ جالعان ديپلوممەن جۇمىس ىستەپ كەلگەنى انىقتالدى. وسى رەتتە ءبىرىنشى كەزەكتە پەداگوگتەردىڭ شاكىرت تاربيەلەۋ ىسىندەگى شەبەرلىكتەرىنە ايرىقشا كوڭىل بولەتىن بولامىز. الداعى ۋاقىتتا ۇزدىك ۇستازداردى ىرىكتەۋ جۇمىستارى قولعا الىنادى. سونىمەن بىرگە ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەستىگى ەسكەرىلەدى. سونداي-اق ۇستازداردىڭ ساۋاتتىلىعىن ءاردايىم تەكسەرىپ, باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرامىز, – دەدى جانات تاجيەۆا.
باسقارما باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە. كارانتينگە بايلانىستى ەكى جىل بولعان ونلاين ساباقتار ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندەۋىنە كەرى اسەرىن تيگىزدى. سوندىقتان 2023-2024 جىلعى جاڭا وقۋ جىلىندا مەگاپوليس پەداگوگتەرى ورىن العان كەمشىلىكتىڭ ورنىن تولتىرىپ, ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋ باعىتىندا بىلەك سىبانا جۇمىسقا كىرىسپەك. سونىمەن بىرگە بىلىممەن قاتار تاربيە ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس. ويتكەنى شىعىستىڭ ۇلى ويشىلى ءال-فارابي بابامىز ايتقانداي, «تاربيەسىز بەرىلگەن ءبىلىم ادامزاتتىڭ قاس جاۋى».
ءوز كەزەگىندە شاھاردىڭ باس ۇستازى بۇگىنگى وقۋشىلاردىڭ ەرتەڭگى كۇنى وتاندىق عىلىمنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتە الاتىنىنا تولىق سەنىمدى. قازىردىڭ وزىندە مەكتەپ شاكىرتتەرىنىڭ اراسىندا حالىقارالىق ءبىلىم دودالارىندا بايگەدەن وزا شاۋىپ كەلىپ جاتقان تالانتتى وقۋشىلار جەتەرلىك. ماسەلەن, گەرمانيادا وتكەن بۇكىل الەمدىك روبوتتەحنيكا جارىسىندا شىمكەنتتىك ورەندەر قانشاما توپتى باسا وزىپ, ەكىنشى ورىندى يەلەنىپ قايتىپتى. جالپى, روبوتتەحنيكا ءپانى وسىدان ءۇش جىل بۇرىن مەگاپوليستە ءالى ونشالىقتى دامىماعان كەزى-تۇعىن. سوعان قاراماستان تالانتتى بالالاردان قۇرالعان جاسوسپىرىمدەر دودانى جارىپ شىعىپ, ەلگە كۇمىس مەدال اكەلىپ وتىر. بۇل البەتتە وقۋشىلاردىڭ تسيفرلىق تەحنولوگيانى, ەلەكترونيكانى جاقسى مەڭگەرىپ كەلە جاتقانىن, تەحنيكالىق پاندەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ارتا تۇسكەنىن كورسەتەدى.