بەيىت اينالاسىنداعى «باسەكە»

جەرلەۋ ءراسىمىن رەتتەيتىن ۋاقىت كەلدى

2017 جىلى قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى عۇلامالار كەڭەسىنىڭ XV ماجىلىسىندە مەشىت جاماعاتتارى مەن جەكەلەي ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن سۇ­راق­تار مەن وتىنىشتەرگە بايلانىستى مۇسىلمان زيراتىنىڭ قاعيدالارى مەن تالاپتارىن بەكىتتى. قابىلدانعان قاعيدالار مەن تالاپتار ماتىنىندە قابىردى قورشاۋ, قابىر ۇستىنە قۇرىلىس نىساندارىن سالۋ, قابىر باسىنا بەلگىتاس قويۋ, ونىڭ اينالاسىن تازالاۋ, تۇزەتۋ, تاعى دا باسقا ماسەلەلەر قامتىلعان. «مۇسىلمان زيراتىنىڭ قاعيدالارى مەن تالاپتارى» دەپ اتالاتىن قۇجات ما­تىنىندە: «قابىر تاپتالىپ, اياقاستى بول­ماۋى ءۇشىن قوعامدىق زيراتتى تۇتاس قور­شاعان ابزال. تۇتاس قورشالعان زيرات­تىڭ ىشىندەگى قابىردى جەكە-جەكە قورشاۋ قاجەت ەمەس. ەگەر قابىرستان تولىقتاي قورشالماسا, اياققا تاپتالماس ءۇشىن قا­بىردى شاريعات شەڭبەرىندە تورتقۇلاق ەتىپ قورشاۋعا رۇقسات بەرىلەدى. قابىر ۇستىنە قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا شا­ريعي تۇرعىدان رۇقسات جوق», دەلىنگەن.

سول كەزدە سالتتىق كىزمەت كورسەتەتىن قۇ­زىرلى ورىن باسشىلارى باق بەت­تە­رىندە ءوز پىكىرىن ايتتى, قوعام دەن قوي­عان­داي ىڭعاي تانىتتى. وسىدان كەيىن شەكتەن تىس ىسىراپشىلدىققا نۇكتە قويىلار دەپ ۇمىتتەنگەن ەدىك. بىراق ناتيجە بولمادى.

ەلىمىزدە جەرلەۋ راسىمدەرىنە قا­تىس­تى ەرەجە جوق. زيراتتاردى جوبا­لاۋعا, كۇتىپ-ۇستاۋعا قويىلاتىن سانيتار­لىق-ەپيدەميالىق ەرەجەلەرى مەن نورمالارى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمي­نيس­ترى­نىڭ 2010 جىلعى 30 ماۋسىمداعى №476 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن. نورما­تيۆ­تىك قۇجاتتاردان ازىرگە «حالىققا راسىمدىك (جەرلەۋ) قىزمەتتەرىن كورسەتۋدى جوبالاۋ, ۇيىمداستىرۋ جانە ەلدى مەكەندەردەگى زيراتتاردى ۇستاۋ رەتى تۋرالى» ەرەجە عانا بار. ونىڭ ءوزى ادىلەت ورگاندارىندا تىر­كەل­مەگەن بولىپ شىقتى. زاڭدىق كۇشى جوق. جەرلەۋ راسىمىندەگى باسەكەنى تەك زاڭ عانا توقتاتا الادى.

2019 جىلى ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيستر­لىگى جەرلەۋ راسىمىنە قاتىستى ەرەجە جوعىن ايتىپ, زاڭ جوباسى ما­قۇل­دانسا, جەرلەۋ ءراسىمى عانا ەمەس, ادام و دۇنيەگە اتتانعاننان كەيىنگى ۇدەرىستەر قانداي تارتىپتە قارالۋ كەرەك, قاي ورگاندارعا جۇگىنىپ, قانداي شەشىمدەردى قابىلداۋ كەرەك, بارلىعىن جالپى ەرەجەلەر توڭىرەگىندە شەشۋگە بولادى دەگەن ماسەلە كوتەرگەن. ۇسىنىس ءالى كۇنگە قولداۋ تاپپادى. جەرلەۋ ءراسىمى عانا ەمەس, بەيىت قۇلپىتاسىنا قاتىستى ءارتۇرلى پىكىر ايتىلىپ جۇرگەندە, زيراتتارعا QR ورناتاتىن جاڭالىق بىزگە دە جەتىپتى. تەحنولوگيانىڭ مۇنداي سەگمەنتى العاش رەت ازيانىڭ تەحنولوگيالىق دامىعان ەلدەرىندە – قىتايدا, جاپونيادا, كورەيا­دا, كەيىننەن رەسەيدە پايدا بولعان. ال ەلىمىزدە جاڭا تاجىريبەگە ۇركە قارا­عان­دار كوپ بولىپتى.

وسى باعدارلامانى ەلىمىزگە الىپ كەلگەن سەرگەي پروفير جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە QR-كودتىڭ كومە­گى­مەن بەيىتتە جەرلەنگەن مارقۇمنىڭ فوتوسۋرەتتەرىن كورىپ, اۋديوجازبالاردان دا­ۋىسىن ەستۋگە مۇمكىندىك بولاتىنىن ايتىپتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوباداعى ءماتىننىڭ مازمۇنىنا تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ ءوزى جاۋاپتى. ولىلەرگە ارنالعان تسيفرلىق جوبا اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, قوعام مۇنى ازىرگە قۇپ كورىپ وتىر. ازىرگە بۇل كۇپىرلىك نەمەسە دىنىمىزگە, سالتىمىزعا قايشى دەگەندەر جوق. ەگەر سولاي بولعان كۇننىڭ وزىندە اۆتوردىڭ مۇنداي قارسىلىقتارعا ايتار دالەلى دە بار ەكەن. سەبەبى مۇنداي باستامالاردى بىردەن جەرسىنىپ كەتۋى دە, حا­لىقتىڭ بىردەن قابىلداپ كەتۋى دە قيىن.

قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقار­ما­سىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى اعابەك قونارباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, QR – الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ بارىندە بار تاجىريبە. QR-عا ۇيالى تەلەفوندى جا­قىنداتىپ, ومىردەن وزعان ازامات تۋرالى تولىق مالىمەت الۋعا بولادى. تاجىريبە رەتىندە استانادا شامامەن 20 زيراتتاعى قۇلپىتاسقا ورناتىلىپتى. ا.قونارباي ۇلى ايتىپ وتكەندەي, قۇل­پى­تاسقا QR ورناتۋ ازاماتتىڭ ءوتىنىشى بولعان كەزدە عانا جاسالادى.

الماتىنىڭ شىعىسى مەن باتىسى قابىرستانعا اينالىپ كەتكەنىن كو­زى­مىز كورىپ ءجۇر. بەيىتتىڭ بەيىت كۇيىندە قالۋىنا تىرىلەر جول بەرمەيتىندەي جاع­داي قالىپتاسىپ تۇر. ءدىنتانۋشى قايرات جولدىباي ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, ريتۋال قىزمەتىنىڭ شەكتىك باعاسىن ەن­گىزىپ, جەرلەۋ ءراسىمىن رەتتەيتىن ۋاقىت كەلدى. تاراتىپ ايتقاندا, قابىرگە بولىنەتىن جەردىڭ ولشەمىن قالىپقا ءتۇسىرۋ كەرەك. «مۇنىڭ ءبارىن زاڭدى تۇردە رەت­تەۋگە بولادى. تەك قانا ءمۇفتيات ءوز ۇستانىمىن بىلدىرۋگە, زيرات تۇرعىزۋ, جەرلەۋ ءتارتىبىن ۇسىنۋعا ءتيىس», دەيدى ق.جولدىباي ۇلى.

 كوك تىرەگەن كۇمبەزدەر

الماتىداعى سالتتىق قىزمەت كورسەتۋ كومبيناتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مارات يسمايلوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە بەيىت باسىنداعى «باسەكە» ەستە جوق زاماندا دا بولعانىن ايتتى. بىراق تاريحتىڭ جادىندا كوك تىرەگەن كۇمبەز ەمەس, ادامنىڭ ارتىندا قالدىرعان حاتى, ءىسى قالادى. دامىعان ەلدەردە بۇل ماسەلە جۇيەلەندى, قالىپقا ءتۇستى. تاريحتان ساباقتاساق, وسمان پاتشالارىنىڭ تۇسىندا مارقۇم­نىڭ «باسىن قارايتۋ» باسەكەگە اينالىپ كەتكەنى سونشالىقتى, قابىر باسىنا التىنمەن اپتالعان قۇلپىتاستاردان باس­تاپ ءزاۋلىم سارايلارعا دەيىن سالىنىپتى. تۇركيادا اتاتۇرىك بۇل سالادا دا ءتارتىپ ورناتقاننان كەيىن تۇرىك مولالارىنىڭ باسىنا قويىلاتىن قۇلپىتاستار ستان­دارت­تالعان. تۇركيانىڭ بارلىق ەلدى مە­كەندەردەگى قابىر ءبىر-بىرىنە ۇقساي­تى­نىن سول ەلگە بارعاندا تالاي رەت باي­قاعانبىز. قورشالماعان, شاعىن عانا ءمارمار تاستارعا مارقۇمنىڭ اتى-ءجونى, دۇنيەگە كەلگەن, باقيلىق بولعان كۇندەرى جا­زىل­عان.

وسى ماقالانى جازۋعا دايىندىق بارىسىندا الماتىداعى ورتالىق زيرات پەن «كەڭساي-1» مەن «كەڭساي-2» دەگەن زيراتتاردى ءبىر-بىرىمەن سالىستىرىپ كوردىك. العاشقى ەكى قورىمداعى ەسكەرتكىشتەردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە پورترەتتىك مازمۇن باسىم بولسا, سوڭعىسىندا ءسان-سالتانات باسىم. بۇل وزگەرىس 2000 جىلدان بەرى پايدا بولعان زيراتتاردا كوبىرەك باي­قالادى.

«كەڭسايدىڭ ەڭ بيىگىندەگى كەيبىر ەسكەرت­كىشتەردىڭ قۇنى 100 مىڭ دوللار­دان اسىپ كەتەدى. شاماسى جەتكەندەر فرانتسۋز ديزاينەرلەرىنە تاپسىرىس بەرەدى. تۋىستارى نەمەسە اتا-اناسى مارقۇمنىڭ باسىنا ءزاۋلىم ەسكەرتىش قويۋ ارقىلى وزدەرىنىڭ جارالى جانىنا داۋا ىزدەيتىنىن بىلەمىن. العاشقى سات­تە مۇنىڭ ءبارىنىڭ وتكىنشى ەكەنىن ساناڭ قابىلداي المايدى. كەنەتتەن وي­سىراپ قالعان كەڭىستىكتى ايتەۋىر ءبىر نار­س­ەمەن تولىقتىرعىسى كەلەتىن الدامشى سەزىم. جاقىن ادامىڭنان ايى­­رىلۋ وڭاي ەمەس, ءبارىمىز سول جولدان وتكەنبىز. انا دۇنيەلىك بولعان اكە-شەشەنى, باۋىردى, ارتىندا قالعان پەر­زەنت­تەرى, بىرگە تۋعاندارى, كوزىن كورسە نەمەرەلەرى ىزدەيدى. ودان ارعى تولقىنعا – بوتەنسىڭ. بۇل – تابيعاتتىڭ زاڭى», دەيدى م.يسمايلوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, سالتتىق قىزمەتكە قاتىستى زاڭسىزدىقتىڭ ءبارى اۋرۋحانادا, مايىتحاناداعى اسا قۇپيا سانالاتىن اقپاراتتاردىڭ سىرتقا شىعىپ كەتۋىمەن باستالادى ەكەن. باسقاشا ايتقاندا, كەيبىر جەكەمەنشىك كومپانيالار ارتىندا قالعان تۋىستارىنىڭ ەسىگىن قاعىپ وزدەرىنىڭ «قىزمەتتەرىن» ۇسىناتىن كورىنەدى. 2019 جىلى استانادا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ قازا تاپقاندار تۋرالى دەرەكتەردى جەرلەۋ قىزمەتتەرىنە سات­قانى تۋرالى اقپاراتتان جانىمىز تۇرشىككەن. سول كەزدە سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى پرەۆەنتسيا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى انار جاروۆا جەرلەۋمەن اينالىساتىن كومپانيالار وكىلدەرى قايعىلى وقيعادان كەيىن قايتىس بولعان كىسىنىڭ ۇيىنە بىردەن كەلەتىن جاعدايلار ءجيى كەزدەسەتىنىن ايتقان. انىقتالعانداي, قازا بولعان ازاماتتاردىڭ جەكە دەرەگىن «102» دەرەكتەر بازاسىنان سىياقى ءۇشىن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى بەرگەن. ناتيجەسىندە, استانانىڭ الماتى جانە سارىارقا اۋداندارىنىڭ پوليتسيا باسقارمالارى كەزەكشى بولىمدەرىنىڭ 9 قىزمەتكەرى (كوبىسى مايور شەنىندەگى) قىزمەتتىك ءتار­تىپتى ورەسكەل بۇزعانى, قۇقىق قورعاۋ ور­گا­نىنا كىر كەلتىرەتىن تەرىس قىلىق جاساعانى ءۇشىن قىزمەتتەن بوساتىلدى.

«مۇنداي جاعداي ءوزىمنىڭ دە باسىمنان ءوتتى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن الماتىدا اۋرۋحانادا جاتقان انامنىڭ قايتىس بولعانى تۋرالى حابارلادى. جينالىپ, جولعا شىقپاي جاتىپ, وزدەرىن سالتتىق قىزمەت كورسەتەتىن كومپانيا وكىلدەرىمىز دەپ تانىستىرعان جاس جىگىت ەسىگىمدى قا­عىپ, جەرلەۋ راسىمدەرىن ۇيىمداستىرىپ بەرە الاتىنىن ايتىپ تۇر. جالپى, بۇل ماسەلەنى وسىعان دەيىن دە بىرنەشە رەت كوتەردىم, ءتىپتى بىرنەشە مينيسترلىك دەڭگەيىندە بايانداما جاسادىم. مۇنداي راسىمدىك قىزمەت كورسەتۋ بيزنەسىن شىرماپ العان سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ قۇرساۋىن ىدىراتۋعا ازىرگە ەشكىمنىڭ شاماسى كەلەر ەمەس. سەبەبى مەملەكەت ريتۋالدى قىزمەت نارى­عىن­داعى باعانى رەتتەمەيدى, وسى قىزمەت تۇرىمەن اينا­لى­سۋ ءۇشىن ليتسەنزيا دا قاجەت ەمەس. دە­مەك بۇل سالا كولەڭكەدەگى «ىق­پالدى كوكەلەردىڭ» قولىنداعى ماي­شەل­­پەك», دەيدى م.يسمايلوۆ.

ول ءسوز اراسىندا ەش جەردە تىركەل­مە­گەن بىرنەشە كومپانيا تۋرالى بىلە­تىنىن دە ايتىپ ءوتتى. ولارعا كەڭسەنىڭ دە قاجەتى جوق. قولىندا اقپارات بەرۋشىلەردىڭ جانە قايتىس بولعان ادامنىڭ جاقىن تۋىسىنىڭ مەكەنجايى جازىلعان ۇيالى تەلەفونى بولسا, بولدى. كاتافالكىنى باسقالاردان 25-30 مىڭ تەڭگەگە جالعا الىپ, قارالى ۇيگە 40-50 مىڭ تەڭگەگە ۇسىنادى. قوردايداعى ءمارمار تاستى قاشاپ, الماتىعا اكەلۋ 30-50 مىڭ تەڭ­گەنىڭ اينالاسىندا بولسا, «قارا اگەنت­تىك­تەردىڭ» ارالاسۋىمەن 150-200 مىڭعا دەيىن ءوسىپ كەتەدى.

 كەڭسايدا جەر – تەگىن

الماتىداعى ءراسىم قىزمەتتەرىن كور­سەتۋ كومبيناتى الماتى اكىمدىگىنە قا­راي­دى. قالاداعى 70 زيراتتىڭ ءبارى – سولاردىڭ قاراۋىندا. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, جەرلەۋ مەن ءراسىم قىزمەتتەرىن كورسەتۋ – ەكى بولەك مىندەت. حالىق تەك جەرلەۋ قىزمەتىن تولەيدى. جەر كو­دەك­سىنە سايكەس, زيراتتارعا بولىنگەن جەر ورتاق قولدانىستا بولعاندىقتان ازا­مات­تا­رى­مىزعا تەگىن بەرىلەدى.

«جەر ءۇشىن اقى الۋعا ەشكىمنىڭ حا­قىسى جوق. زيراتتاعى جەر مارقۇم بولعان ادامنىڭ قايتىس بولعانىن راستايتىن مەديتسينالىق قۇجات نەگىزىندە بەرىلەدى. بىرەۋدىڭ ولىمىمەن ءومىرىن تۇزەيتىن كەي دەلدالدار وسى قىزمەت تۇرلەرىنە اسپان­دا­عى باعانى قويىپ الىپ, بيزنەسىن دوڭگەلەتەدى. سالتتىق قىزمەت كورسەتەتىن زاڭ زيرات باسىنا قويىلاتىن قۇلپى­تاس­تاردىڭ ولشەمىن, جەرلەۋ باعاسىن رەتتەيدى. بىزگە مارقۇمنىڭ اتى-ءجونى مەن ءومىر سۇرگەن جىلدارى جازىلسا, بولدى. زاڭ تۇزەلسە, كولەڭكەلى بيزنەستىڭ دە جولى كەسىلەدى», دەيدى م.يسمايلوۆ.

بىراق بۇعان الماتىلىقتاردى سەندىرۋ قيىن بولىپ تۇر. «كەڭساي» الماتى­لىق­تاردىڭ ۇعىمىندا ۇلتتىق پانتەون رەتىن­دە قالىپتاسىپ قالعان. قوعامدا شاماسى كەلگەننىڭ ءبارى اقىرەتتىك مەكەنىن كەڭ­ساي­دان سايلاپ قويعىسى كەلەتىندەر دا كوبەيىپ بارادى. ەسەنعالي اقىن ايت­پاق­شى, «كەڭسايدىڭ جولى – قيىن جول, ونى قيىنداتقان – تىرىلەر».

«مەنىڭ جۇمىس كۇنىم وزىمىزگە قاراستى قابىرستانداردى ارالاۋدان باستالادى. وسىدان بەس-التى جىل بۇرىن «كەڭساي-2» قورىمىنان جەر ساۋدالاپ جۇرگەن ءبىر جەكەمەنشىك كومپانيا وكىلدەرىن ۇستاپ الدىق. وسى ءساتتى پايدالانىپ مىنانى ايتقىم كەلەدى. جەرلەۋگە قاتىستى كەيبىر زاڭسىزدىقتار ءبىزدىڭ باقىلاۋىمىزدان تىس ءجۇرىپ جاتىر. جەرلەۋ, سالتتىق راسىمدەرگە قاتىستى زاڭنىڭ نە سەبەپتەن كەشىگىپ جاتقانىن تۇسىنبەيمىن. قابىر قىزمەتى يندۋسترياسىنداعى كولەڭكەلى بيزنەستىڭ الماتىداعى جىلدىق اينالىمى ميللياردتاردان اسىپ كەتۋى مۇم­كىن دەگەن دەرەكتەر بار. زاڭنىڭ جوعىنان ادامدار اقىرەتتىك ورىن­دارىن دا ساتىپ الىپ جاتىر. اقىن نۇرلان ماۋكەن ۇلى ايتپاقشى, ء«ولى­نىڭ قامىن ءتىرى جەپ, تىرىلەر ءبىر-ءبىرىن جەپ ءجۇر». بىزدە تىرىلەردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن زاڭ كوپ. بىراق مارقۇمداردى سوڭعى ساپارعا شىعارىپ سالۋ ماسەلەسى زاڭداستىرىلماعاندىقتان زاڭسىز بيزنەستىڭ قولىنداعى كۇلشەگە اينالدى. مۇنداي زاڭ مارقۇمنىڭ ارتىندا قالعان بالالارىنا, تۋعان-تۋىستارىنا سالماق سالماۋ ءۇشىن كەرەك», دەيدى م.يسمايلوۆ.

وسى ورايدا الماتىداعى سالتتىق قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىساتىن كوم­پانيا­لاردىڭ بىرىمەن حابارلاستىق. ءوزىن ناتاليا يگناتوۆا دەپ تانىستىرعان مامان 2015 جىلعا دەيىن الماتىداعى قۇرىلىس كومپانيالارىندا ديزاينەر-ساۋلەتشى بولعان. تاپسىرىس ازايىپ, تىرلىگىنەن ءمان كەتە باستاعان سوڭ وسى كاسىپكە اۋىسقان.

ن.يگناتوۆا بىزبەن اڭگىمەسىندە بەيىت باسىنداعى قۇلپىتاس ساۋلەتىنەن سول ەلدىڭ ۇلتتىق ساۋلەت ونەرىنىڭ ەرەكشە­لىك­تەرى بايقالىپ تۇراتىنىن ايتىپ بەردى. وزبەك زيالىلارىنىڭ پانتەونى فارابي داڭعىلىندا ورنالاسقان. شا­عىن عانا بولسا دا, كەرەمەت اباتتان­دى­رىلعان. سەبەبى كەز كەلگەن ەلدە بۇل باعىت ساۋلەت ونەرىنىڭ ءبىر باعىتى دەپ قاراستىرىلادى. اقش قوعامىنىڭ بەيىت قۇلپىتاسىنا دەگەن كوزقاراسى بارىنشا سالقىنقاندى. ەسكەرتكىش كولە­مى تەك اتى-ءجونى, دۇنيەگە كەلگەن, كەت­كەن كۇندەرىن كورسەتكەن كىشكەنتاي عانا بەلگىتاسپەن عانا شەكتەلەدى. اقش قوعا­مى­نىڭ بەيىتتەرگە دەگەن كوزقاراسى ءبىز­دىڭ ولشەممەن قاراعاندا تۇككە جارى­ماي قالعان. ۇلكەن قۇلپىتاستاردى جانە ەسكەرتكىشتەردى سيرەك كورەسىز, مۇ­سىن­دەر­دى, پەرىشتەلەردى, جۇرەكتەردى, كوگەر­شىندەردى, ءتىپتى قابىرتاسقا جا­زىل­عان ودا سوزدەردى سيرەك كورەسىز. فرانتسيانىڭ وڭتۇستىگىندەگى نيتستسا قورىمىنداعى ءاربىر بەيىت باسىنداعى قۇلپىتاس – بۇل دۇنيەدە قالعانداردىڭ بار مۇڭىن, باسقا الەمگە كەتكەندەردىڭ نۇرى مەن ءۇمىتىن بىلدىرەتىن مۇسىندەر ءانسامبلى. ال پوستكەڭەستىك ەلدەردەگى, اسىرەسە قازاقستانداعى بەيىت باسىنداعى ەسكەرتكىشتەر – سولاردىڭ ساۋات­سىز كو­شىر­مەسى عانا.

ن. يگناتوۆانىڭ ايتۋىنشا, قازاقتىڭ قالتالىلارى زيرات كوتەرۋگە كەلگەندە اقشانىڭ مورىنە دە, بەتىنە دە قارا­ماي­دى. تەك وزگەنىڭ زيراتىنان بيىك, اسەم جانە ايبىندى بولسا, بولعانى. ال ءبىز ءوز كەزەگىندە تەك بەيىتتەرىمىز عانا ەمەس, اقىل-پاراساتىمىزدىڭ دا, تۇر­مى­سى­مىز­دىڭ دا وزگەلەردەن ەرەكشەلەنىپ تۇرعانىن قالايمىز...