انالاردى ىنتالاندىراتىن تولەمدەر

تارقاتىپ ايتار بولسا, جاڭادان قابىلدانعان زاڭ بويىنشا بالا كۇتىمىنە بايلانىستى جاردەماقى ەندى بالا 1,5 جاسقا تولعانشا تولەنەدى. سونىمەن قاتار بالا تۋعاندا بىرجولعى جاردەماقى تاعايىندالدى. ول ءبىرىنشى, ەكىنشى جانە ءۇشىنشى بالا تۋعاندا 38 اەك (120 840 تەڭگە) بولادى. ءتورتىنشى بالاعا 63 اەك-تەن (200 340 تەڭگە) جوعارى جاردەماقى الادى. بۇل كورسەتكىش 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 4 446 تەڭگەگە جانە 7 371 تەڭگەگە ارتقان.

بالاسىن بوسانعانعا دەيىن جۇمىس ىستەگەن ايەلدەردىڭ جاردەماقىسى كەيىنگى ەكى جىلداعى تابىسىنا قاراي ەسەپتەلەدى. بۇل ءۇشىن كەيىنگى ەكى جىلداعى جالپى تابىستى 24-كە ءبولىپ, شىققان ساندى 0,4-كە كوبەيتۋ كەرەك. كەيىن زەينەتاقى جارناسى رەتىندە 10 پايىزىن الىپ تاستايدى. مىسالى, ايەل ادامنىڭ كەيىنگى ەكى جىلداعى جالپى تابىسى 4 ملن 800 مىڭ تەڭگە بولدى دەلىك. بۇل – ايەلدىڭ ايلىق جالاقىسى 200 مىڭ تەڭگە بولعان جاعدايداعى تابىسى. سوندا جوعارىدا كەلتىرگەن فورمۋلاعا سالساق, وسىنداي تابىسى بار بوسانعان ايەلدىڭ جاردەماقىسى 72 مىڭ تەڭگە بولادى (4 800 000\24)ح0,4–10%=72 000).

وسىنداي يگىلىكتەردىڭ ءبىرىن كاسىپپەن اينالىساتىن, ياعني جەكە تابىس سالىعىن (جتس) اۋدارىپ جۇرگەن ايەلدەر دە كورىپ ءجۇر. ايىنا شامامەن 59 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اقشا سالۋ ارقىلى ايەلدەرگە ميلليون تەڭگەمەن دەكرەتتىك دەمالىسقا شىعۋىنا مۇمكىندىك بار. ەنگىزىلگەن زاڭ بويىنشا شىلدە ايىنان باس­تاپ زەينەتاقى, الەۋمەتتىك اۋدارىمدار, جەكە تابىس سالىعى تولەمدەرى بىردەن تولەنەدى.

شىلدە ايىنا دەيىن ايەلدەر جالاقىسى 490 مىڭ تەڭگە بولسا, زەينەتاقىعا – 7 مىڭ, الەۋمەتتىك اۋدارىمدارعا – 17 150, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋعا – 4 900, جتس-عا 7 350 تەڭگە تولەگەن بولاتىن. شىلدە ايىنان كەيىن ەڭ كوپ جالاقى 490 مىڭ تەڭگە دەپ ەسەپتەسەك, زەينەتاقىعا 49 مىڭ تەڭگە اۋدارادى, قالعان اۋدارىمدار بۇرىنعى مەجەدە قالادى. ال از جالاقى 300 مىڭ تەڭگە دەپ الساق, زەينەتاقىعا – 30 مىڭ, الەۋمەتتىك اۋدارىمدارعا – 10 500, الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋعا – 4 900, جتس-عا 4 500 تەڭگە تولەيدى.

وسى ورايدا دەكرەتتىك تولەمدى egov.kz فورمۋلاسى ارقىلى ەسەپتەۋگە بولاتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. الدىمەن بولاشاق انانىڭ ورتاشا ايلىق تابىسى 7 ەڭ تومەنگى جالاقى كولەمىنەن اساتىن-اسپايتىنىن انىقتاپ الۋ كەرەك. 2023 جىلى ەتج كولەمى 70 مىڭ تەڭگەگە جەتتى. ياعني ايەلدىڭ جالاقىسى 490 مىڭ تەڭگەدەن اسپاسا, ايلىق تابىسىن ەڭبەككە جارامسىز بولعان كۇندەرىنىڭ كوەففيتسيەنتىنە كوبەيتىپ, 10 پايىزدى (زەينەتاقى جارناسى) الىپ تاستايمىز. ەڭبەككە جارامسىزدىق كوەففيتسيەنتىن انىقتاۋ ءۇشىن دەكرەتتىك دەمالىس كۇندەرىن 30-عا بولەدى. 126 كۇن دەكرەتتىك دەمالىس السا, وندا كوەففيتسيەنت 4,2-گە تەڭ. مىسالى, بولاشاق انا اي سايىن 300 مىڭ تەڭگە جالاقى الىپ كەلدى دەلىك. وندا ول دەكرەتكە 1 ملن 134 مىڭ تەڭگەمەن شىعا الادى (300 000x4,2) –10%=1 134 000). ال ورتاشا ايلىق تابىس 490 مىڭ تەڭگەدەن اسسا, تەك 7 ەڭ تومەنگى جالاقى ەسەپكە الىنادى.

2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ماكسيمالدى دەكرەتتىك تولەم كولەمى 1 852 200 تەڭگە بولادى. ال رەسپۋبليكا قازىناسىنان بالا تۋعاندا بەرىلەتىن بىرجولعى جاردەماقى ءۇشىن 66 ملرد, 1,5 جاسقا دەيىنگى بالا كۇتىمىنە تولەنەتىن جاردەماقىعا 44 ملرد تەڭگە ءبولىندى.

وسىنداي مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ, دەكرەتتىك دەمالىسقا 2,7 ملن تەڭگەمەن شىققان جاس انا – جۇلدىز تىلەكقىزى.

– مەن دەكرەتكە ميلليونمەن شىعۋعا بولاتىنىن ينستاگرام جەلىسىندەگى «Dauletten» پاراقشاسىنان بىلگەن ەدىم. سوسىن «دەكرەتكە ميلليونمەن» كۋرسىنان ءوتتىم. ءوزىمنىڭ جەكە كاسىبىم بار, سوندىقتان جۇكتىلىك بولماي تۇرىپ تۇراقتى تۇردە, 24 اي اقشا سالا باستادىم. بىراق ەسەپكە 12 اي عانا الىنادى, – دەيدى ول.

جالپى, بۇل رەتتە ەلىمىزدە Dauletten قارجىلىق ساۋات ۇيىمى سەكىلدى جاس انالارعا دەكرەتكە ميلليونمەن شىعۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتەتىن كۋرستار جەتكىلىكتى ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون.

ال ەكى بالانىڭ اناسى كارينا بايازيتقىزى دەكرەتكە ميلليون­مەن شىعا الماي قالىپتى. ونىڭ سەبەبىن بىلاي ءتۇسىندىردى:

– مەن ءبىرىنشى بالامدى دۇنيەگە اكەلگەن كەزدە دەكرەتتىك دەمالىستى 2021 جىلى, ال ەكىنشى قىزىمدا 2023 جىلى العان بولاتىنمىن. دەكرەتكە ميلليونمەن شىعۋدى كەش ەستىدىم, سول سەبەپتى ارەكەت جاسامادىم. دەكرەتتىك جاردەماقىنىڭ ءۇش ءتۇرىن دە الدىم. مەن – جاس مۇعالىممىن, سوندىقتان دەكرەتتىك جاردەماقى 360 000 تەڭگە كولەمىندە بولدى. دەكرەتتىك قۇجاتتاردى جيناس­تى­رۋدا ەشقانداي قيىندىقتار بولمادى, – دەيدى.

ارۋجان تالاپقىزى,

م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى