كەرەكۋدىڭ قىزىل كولى

وبلىس ورتالىعىنان 17 شاقىرىم جەردەگى كورياكوۆ كولى اس تۇزىمەن تانىمال. تۇزدى سۋ ايدىنى پاۆلودار اۋدانىنىڭ اۋماعىندا, كورياكوۆكا جانە كەمەڭگەر ەلدى مەكەندەرىنە جاقىن جەردە ورىن تەپكەن. كولدىڭ تابانى تەگىس, سوعان سايكەس قار كوپ تۇسكەن جانە جاۋىن-شاشىن مول بولعان جىلدارى كەمەرىنە كەلەدى. اۋماعى 11 مىڭ شارشى مەتردەي بولاتىن كولدىڭ تەرەڭدىگى 70 سانتيمەتر­دەن اسپايدى. ەكولوگتەردىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ تابانىندا جاتقان تۇز قاباتىنىڭ قالىڭدىعى 42 سانتيمەتردەن 76 سانتيمەترگە دەيىن وزگەرىپ وتىرادى ەكەن. جازعى ۋاقىتتا سۋى قىزعىلت تارتىپ, الىستان قاراعاندا وتە اسەرلى كورىنەدى. كول­دىڭ ۇستىمەن تۇز تارتقان ەرتەدەگى اعاش كوپىر­دىڭ باعاندارى دا بۇل جەرگە جاراسا قالعان. الىس-جاقىننان كەلگەن تۋريستەر سۋ ايدىنىن ءجيى قىزىقتاپ, سۋرەتكە تۇس­كەن­دى ۇناتادى.

جەرگىلىكتى تاۋەلسىز ەكولوگتەر ماۋسىم ايىنان بەرى كولدىڭ سۋى وتە تاياز­دانىپ, بۇرىنعى قىزعىلت رەڭكىنەن اجىراپ بارا جاتقانى جايىندا دابىل قاققان. بۇعان قوسا جەرگىلىكتى اۋىل تۇرعىندارى ونداعى تۇزدى رەتسىز پايدالانىپ, تابيعي بايلىقتى ۇيلەرىنە تاسىپ جاتقان كورىنەدى. وڭىرلىك جەر قويناۋىن پايدالانۋ, قورشاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرس­تارى باسقارماسىنىڭ ماماندارى جۋىقتا كولگە بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, وعان سونشالىقتى قاتەر ءتونىپ تۇرعان جوق دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. جۋىردا ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا دا كورياكوۆقا ارنايى بارىپ, جاعدايىمەن تانىستى.

– كورياكوۆكا اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى قىز­عىلت كولدىڭ جاعدايى پاۆلودار وبلى­سى­نىڭ عانا ەمەس, ەل تۇرعىندارىن دا الاڭ­داتىپ وتىرعانىن جاقسى بىلەمىز. ەكو­لوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمي­نيسترى باستاعان ارنايى كوميسسيا كولدەگى جاع­دايدى ءوز كوزىمەن كوردى. كولدىڭ جانى­نا تاۋەلسىز ەكولوگتەر, وڭىردەگى قۇزى­رەت­تى ۆەدومستۆولاردىڭ وكىلدەرى جينالىپ, قازىرگى احۋال تۋرالى باياندالدى. كوميس­سيا تابيعي قۇبىلىستارعا, اتاپ ايت­قاندا, بيىلعى اپتاپ ىستىققا بايلا­نىس­تى سۋ قويماسى تايازدانىپ كەتكەن دەگەن قورىتىندى جاساپ وتىر. وزدەرىڭىز باي­­قاپ وتىرعانداي, بيىل جاۋىن-شاشىن وتە از. بۇل قۇبىلىس – سونىڭ سالدارى.­ ەكىن­شى­دەن, كورياكوۆ كولى مۇنداي جاعدايعا بۇرىن­دارى دا تاپ بولعان. مىسال ءۇشىن پاۆلو­دارداعى مۋزەيلەردىڭ بىرىندە كولدىڭ وسىدان 120 جىل بۇرىنعى فوتوسۋرەتى ساق­تال­عان. وندا سۋ ايدىنىنىڭ مۇلدە قۇرعاپ تۇر­عانىن, ءمونوليتتى تۇز قاباتىمەن جابىل­عانىن كورۋگە بولادى. سوندىقتان بار­لىعى وزگەرەدى, بۇل – تابيعي قۇبىلىس, – دەي­دى وڭىرلىك جەر قويناۋىن پايدالانۋ,­ قور­شاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى­ باس­قار­ما­سى­نىڭ باسشىسى ايگەرىم قابىلتاەۆا.

بۇل جەردە 2020 جىلدان بەرى «مۋلتي­سەر­ۆيس» كومپانياسى تۇز وندىرۋمەن اينا­لى­سادى. ءوندىرىس كولەمى شامالى بول­عان­دىق­تان, ولار ەكولوگيالىق جاعدايعا اسەر ەتە المايدى دەيدى ەكولوگتەر. 2019 جىلى كوريا­كوۆ زەرتتەلىپ, عالىمدار كول ارتەميا قۇر­تىن ءوسىرۋ ءۇشىن قولايسىز دەگەن بايلام جاساعان. سوندىقتان ول تەك اس تۇزىن وندى­رە­تىن ورىن رەتىندە عانا پايدالانىلادى. كول­دە شامامەن 1 ملن 773 مىڭ تونناداي تۇز­ قورى جيناقتالعان.