بىرەر جىل بۇرىن جامبىل اۋدانىنا قاراستى شايقورىق اۋىلىنىڭ ازاماتتارى نۇرعيسا مەن نۇربول قۋانىشباەۆتىڭ اۋلاسىنا ەنگەندە, قارا قۇرلىق ساۆانناسىنا تاپ بولعانداي كۇي كەشكەن ەدىك. تۇيەقۇس اسىراپ, تابىس تابۋدىڭ جولىن تاڭداعانداردىڭ كوشىن وڭىردە ءدال وسى وتباسى باستاپ تۇرعانى ءسوزسىز.
ەكى تۇيەقۇستى ءوسىرىپ وتىرعان قۋانىشباەۆتار وتباسىندا ۇندىستاندىق تاۋىس تا بار. ايتۋلارىنشا, قارا قۇرلىقتىڭ تۇيەقۇسىنا كۇنىنە بىرنەشە مارتە ازىق بەرىلەدى. ناقتىراق ايتار بولساق, ءبىر سيىردىڭ جەم-ءشوبى كەتىپ قالادى.
«بۇگىنگى كۇنى ەكى بىردەي تۇيەقۇس ءوسىرىپ وتىرمىز. ولار كۇنارا جۇمىرتقالايدى. جۇمىرتقاسىنىڭ سالماعى ەكى كيلوعا دەيىن جەتەدى. افريكالىق قىزىلمويىن تۇيەقۇسىن اسىراپ كەلە جاتقانىمىزعا ءتورت جىلدىڭ ءجۇزى بولدى.
جۇرت ءۇشىن توسىنداۋ كورىنەتىن تۇيەقۇستى كۇتىپ-باپتاۋ – اسا قيىن شارۋا ەمەس. ۋاقتىلى جەم-ءشوبىن بەرىپ وتىرساڭ بولعانى. ءبىر ماۋسىمدا انالىق باسى 50-60 جۇمىرتقا بەرەدى. قىسقاسى, ءبىر انالىق باستان ەكى تونناعا دەيىن ەت الۋعا بولادى. ال تۇيەقۇستىڭ سالماعى ءبىر جىلدا ءجۇز كيلوعا دەيىن جەتەدى. انىعىراق ايتساق, ارادا جىل وتكەندە سويىپ, ەتىن وتكىزۋگە دە مۇمكىندىك وتە مول», دەيدى وتباسىنىڭ وتاعاسى ابراحيم قۋانىشباەۆ جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
قارا قۇرلىقتان قىزىلمويىن دەپ اتالاتىن تۇيەقۇستى اكەلىپ, جاڭا كاسىپتەن ءناسىپ ىزدەگەن قۋانىشباەۆتار وتباسى بالىق ءوسىرۋ ءىسىن دە مىقتاپ قولعا العان. ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن ءۇي ماڭىنان بالىق وسىرۋگە ارنالعان ينكۋباتورلىق تسەحتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاعان. بۇل كاسىپتىڭ دە يگىلىگىن كورىپ, تابىسىن ەسەلەۋگە نيەتتەنىپ وتىر.
قۋانىشباەۆتار وتباسىنان ۇلگى العاندار بۇگىندە وڭىردە از ەمەس. شۋ اۋدانىنا قاراستى تولە بي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى «شۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى باحادىر ماسايىتوۆ تا قارا قۇرلىقتان اكەلىنگەن تۇيەقۇستاردى ءوسىرۋدى كاسىپ ەتكەن.
«قازىرگى تاڭدا فەرمادان تابىس تابۋدى ماقسات ەتىپ وتىرعان جوقپىز. قولعا العان ءىستى وركەندەتۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتى پايدالانىپ جاتقان جايىمىز بار. ءتۇپتىڭ تۇبىندە كاسىپتەن ءناسىپتى بولۋعا بارلىق مۇمكىندىك بار. ول ءۇشىن تۇيەقۇستىڭ سانىن كوبەيتۋىمىز كەرەك. سول ارقىلى ەت ءونىمىن ساۋداعا شىعارۋعا بولادى.
تۇسىنە بىلگەن ادام تۇيەقۇس ەتىنىڭ قۇرامىندا پايدالى دارۋمەندەر جەتكىلىكتى ەكەنىن بىلەدى. وندا اقۋىز مول. ال ماماندار تۇيەقۇس ەتىنىڭ ادام دەنساۋلىعىنا پايداسى زور ەكەنىن ىلگەرىدە-اق دالەلدەپ تاستاعان», دەيدى باحادىر ماسايىتوۆ جاڭا كاسىپتى يگەرۋدىڭ جولىن نۇسقاپ.
ول كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سەنسەك, تۇيەقۇستىڭ قاۋىرسىندارى مەن تەرىسى ءسان جانە ديزاين يندۋسترياسىندا ايتارلىقتاي سۇرانىسقا يە ەكەن. ال ونىڭ ءبىر جۇمىرتقاسىنىڭ سالماعى اۋىلداعى الپىس تاۋىق جۇمىرتقاسىنىڭ سالماعىمەن تەڭ كورىنەدى.
ء«بىرىنشى كەزەكتە قۇستارعا ارنالعان ۇيشىك بولۋى شارت. ونى جىلىتۋدىڭ اسا قاجەتى جوق. نەگە دەسەڭىز ولار اينالاسىنا قاجەتتى جىلۋدى وزدەرى بولەدى. قىسقاسى, قىستىڭ قىتىمىر ايازىندا ەش قينالمايدى. ءبىر قىزىعى ولار ىلعالدى جەردى جاتسىنادى. قۇستاردى باپتاپ وسىرەتىن اۋماقتىڭ كەڭ بولعانى ابزال.
تۇيەقۇستى قورەكتەندىرۋ اسا كوپ ۋاقىتتى المايدى. ولار كەز كەلگەن نارسەنى ازىق رەتىندە پايدالانا بەرەدى. اعاشتىڭ دىڭگەكتەرى, ءشوپ, جاپىراقتار, ءتۇرلى جاندىكتەرمەن قورەكتەنەدى. ال ولار ورنالاسقان جەر اۋماعى كەڭ بولسا, ازىق تا مول بولادى دەگەن ءسوز. بۇدان بولەك بيداي, جەمىس-جيدەك, دارۋمەندىك قوسپالاردى دا ءسۇيسىنىپ جەيدى. ءتۇيىپ ايتار بولساق, قازاقستاندى جەرسىنگەن تۇيەقۇستى قورەكتەندىرۋ ايتارلىقتاي زور ماسەلە ەمەس», دەيدى ب. ماسايىتوۆ افريكالىق قۇستىڭ ارتىقشىلىقتارىنا توقتالىپ.
اۋليەاتا توپىراعىنا اۋەلدە قۋانىشباەۆتار وتباسى اكەلىپ جەرسىندىرگەننەن كەيىن تۇيەقۇس وسىرۋگە نيەتتەنگەن ازاماتتاردىڭ قاراسى ارتتى. بۇگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ بىرنەشە اۋدانىندا تۇيەقۇس وسىرۋگە بەيىمدەنگەن ازاماتتار بارشىلىق. ولار ەبىن تاپقانعا تۇيەقۇس ءوسىرۋ دە اجەپتەۋىر تابىس اكەلەتىن كاسىپ ەكەنىن ايتىپ وتىر.