تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا مەملەكەتتىلىكتى دامىتۋ جونىندە اۋقىمدى شارۋا جۇزەگە اسىرىلدى. بىراق وسى ۋاقىت ارالىعىندا ات توبەلىندەي ازاماتتار اتا-بابامىز مۇرا ەتكەن, مەملەكەتكە, حالىققا تيەسىلى يگىلىكتى ءوزىنىڭ مەنشىگىنە اينالدىردى. جەكەشەلەندىرۋ ۇدەرىسىنىڭ باسىم بولىگى زاڭسىز جۇرگىزىلدى. سوندىقتان بۇل يگىلىكتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ – ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋداعى ەڭ ماڭىزدى فاكتور.
زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى زاڭ – بارماق باستى, كوز قىستى ارەكەتپەن جەكەنىڭ قولىنا وتكەن زاۋىت, فابريكا, باسقا دا عيماراتتاردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارا وتىرىپ, ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك جانە تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالىپتاستىراتىن باستى تەتىك.
ەلىمىزدە ءتۇيىنى تارقاماعان تۇيتكىلدى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ينفراقۇرىلىمدىق كوپتەگەن پروبلەما بار. ولاردى شەشۋگە قارجىلىق رەسۋرس تاپشى. مىنە, وسى رەتتە شەتەلگە زاڭسىز شىعارىلعان, جەمقورلىق جولمەن يەمدەنىلگەن كاپيتالدىڭ بارلىعىن مەملەكەتكە قايتارۋ قاجەت. بۇل – اتا-بابا مەن ۇرپاق الدىنداعى ۇلكەن پارىزىمىز. دەمەك, مۇنى ءوزىمىزدىڭ حالىق الدىنداعى قارىزىمىزدى قايتارىپ جاتىرمىز دەپ ەسەپتەۋ كەرەك. ياعني ادىلەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋداعى وتە ماڭىزدى زاڭ.
بۇل زاڭ قولدى بولىپ كەتكەن اكتيۆتەردى قايتارۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرىن قالىپتاستىرادى. ەگەر زاڭنىڭ ىشكى مەحانيزمدەرىنە ۇڭىلسەك, قوعام, مەملەكەت, قۇزىرلى ورگاندار ەلىمىزدەگى 162 نەمەسە ودان دا كوپ ازاماتتىڭ كاپيتالىن ىزدەستىرەدى. كاپيتالدىڭ كوپشىلىگى زاڭسىز اۋدارىلعان دەگەن كۇدىك بولسا, مىندەتتى تۇردە كوميسسيا تەكسەرىپ, مەملەكەتتىك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ونى قايتارۋ ماسەلەسىمەن اينالىسادى. وعان قوعامدىق باقىلاۋ جۇرگىزىلەدى.
قازىر قوعامدىق باقىلاۋ – سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋدەگى پروتەكتسيانىڭ باستى توقتاتۋشى كۇشى. مەنىڭ ويىمشا, وسى قوعامدىق باقىلاۋدا جۇمىلدىرىلاتىن پروكۋراتۋراعا, قوعامدىق كوميسسياعا مەملەكەتشىل, ەلشىل, حالىقشىل ازاماتتاردى كىرىستىرەتىن بولسا, وندا ەشكىم زاڭسىز ارەكەتتەرگە بارمايدى. سوندىقتان قۇرىلاتىن مەملەكەتتىك كوميسسيا مۇشەلەرى رەتىندە قاعيداتشىل قوعام وكىلدەرىن, پارلامەنت دەپۋتاتتارىن ەنگىزەتىن بولساق, جۇمىس وڭ باعىتتا جۇرەدى. زاڭسىز كاپيتالدى قايتارۋ – ەلىمىزدەگى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالارعا دەگەن سەنىمدى قالىپتاستىراتىن باستى فاكتوردىڭ ءبىرى. شەشىم قابىلدايتىن ازاماتتاردىڭ وزدەرى دە بۇل جاۋاپكەرشىلىكتى تۇسىنەدى دەگەن سەنىمدەمىز.
ەرلان سايروۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى