• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 27 ماۋسىم, 2023

ەلگەزەك بولمىس

300 رەت
كورسەتىلدى

بابالارىمىزدىڭ دۇنيەنى كەرۋەنگە تەڭەگەنى نەتكەن اسەرلى, نەتكەن تۇشىمدى. بۇعازداي جۇمباق, تاۋداي بيىك قالامگەر اعالار ساپى سيرەگەن سايىن وي باسادى. كونەرمەستەي كورىنەتىن سول اعالاردان كەيىنگىگە قالعان اتپال اماناتتىڭ ءبىرى – ادەبيەتكە ادالدىق.

ادەبيەتكە ادالدىق تۋرالى ءسوز ەتكەندە امانحان ءالىم ۇلى بولمىسى ساناعا ورالادى. ۇنەمى اسىعىس, ءار كەز ىزدەنىس قوي­ناۋىندا جۇرەر ەلگەزەك بولمىس ەدى ول.

«كەتكەنىڭ بە دەپ حابارسىز,

– ۇرىستى اجەم

جيىرما جىل جۇرگەن جانارسىز.

بەزەسىڭ بە دەپ ۇيدەن سەن

– ۇرىستى اعام,

ءتورت-بەس جىل بۇرىن ۇيلەنگەن.

قارىنداسىم دا ايتتى وكپەسىن,

ۇرىستى انام

حابارسىز ۇلى كەتكەسىن.

سالدەن سوڭ ءسوندى شىراعدان.

جاتتىم مەن جىلاپ,

ۇرىسپاعانى ءۇشىن ءبىر-اق جان!

و, اكە!»

وسى ءبىر اسەرلى شۋماقتاردان اقىنىڭ نازىك, جىلى, راحىمدى جۇرەگى بىلىنەدى. شىنىندا, ومىردە دە ءسامبى تالداي توگىلىپ, كىسىگە ەلجىرەپ تۇراتىن-دى. جاقسى ولەڭ كورسە جانى قالماي قۋانىپ, اقىندى تەك جىرىنا قاراپ باعالايتىن. دۇنيەنىڭ شۋىلى, قارا باقىر سىڭعىرىن ەلەمەيتىن اڭعال كوڭىلى يەسى بولاتىن.

جازعى الماتى اسپانى قىزعىلت تارتىپ, اۋاسى تىمىرسىقتانا تۇسەتىن. ال كۇندىزى ازداپ سالقىن جەل سوعار دەمەسەڭىز, «قارا قارعانىڭ ميى قاينايتىن» ىستىق. ءوزىمىزدى ولەڭنەن ءبىر ساتكە دە بوساتپايتىن بىزدەر, سونداي ىستىقتا كىتاپحاناعا ەنەر ەدىك. ءىشى سالقىن, ءدالىزى كەڭ كىتاپحانا بۇرىشىندا الدىنا ىركەس-تىركەس كىتاپتار مەن جۋرنالدار جايىلعان امانحان ءالىم ۇلى وتىراتىن. شۇرقىراي امانداسىپ, قاۋقىلداسا كەتسەك, اقىن ءماز بولىپ, بالاشا قۋاناتىن. كەيدە كوسىپ-كوسىپ قۇندى پىكىرلەر شوعىرىن جەلدىرتە جونەلەر ەدى-اۋ. سوندايدا: ء«بىز ماقتاپ-ماراپاتتاۋدى «ۆيزيتكا» سياقتى ۇلەستىرىپ, شالا-شارپى, اللا بەردى تالانت ەمەس, ەت پەن تەرىنىڭ اراسىنداعى قابىلەت-قارىمى بار جاس اقىن اتانىپ جۇرگەن­دەردى بۇزىپ ءجۇرمىز. قازىر, ولار وزدەرىن «اۋزىنا اللا تۇكىرىپ, جاراتقان جاراتا سالعان» اقىن سانايدى. سىناساڭ جاقپايسىڭ, بەتى­نە تىك قاراساڭ جىلاپ قويا بەرەتىن ءسابي سياقتى», دەيتىن. مىنە, تۋرالىقتى تۇمار ەتكەن اقىن ءسوزى. كەيدە ادامدىق, ار جايلى تولعامدى ءسوز سويلەيتىن. ء«بىر ادامدى جاقتىرماۋ, ەڭ ارىسى جەك كورۋ پەندەگە ءتان – زاڭدىلىق, ال وعان وشپەندىلىكپەن قاراپ, كەكتەنۋ – ادامي قىلمىس. وسى ءبىر قادىر-قاسيەتتەردىڭ سوڭعىسى اقىن-جازۋشىدا بولسا, ونداي قالامگەرلەردىڭ قانداي بولماسىن جازىپ, ايتقانىنا دا كۇدىكپەن قارايمىن», دەر ەدى. ارينە, كەك تۇرعان كەۋدە تات باسادى ەمەس پە؟ كۇيەلەش كەۋدەدەن نۇرلى ءسوز قايدان شىقسىن؟

«قاس پەن كوزدىڭ, باۋىرىم, اراسىندا,

اسقاق كەۋدە سوڭىنا قاراسىن با؟

باسىم كەتىپ بارادى بىلەگىندە,

سانام كەتىپ بارادى ساناسىندا.

جاۋلاپ العان جانىمدى

تالما كەشتە,

كەرەمەت كۇن كەشەگى قالمادى ەستە.

ەرنىم كەتىپ بارادى ەرىنىندە,

شايقالادى شاتتىعىم الما توستە.

كەش ۇعىنعان قادىرىن تىرەگىم بە,

سول قىز قازىر مۇراتىم, تىلەگىم دە.

كوزىم كەتىپ بارادى بۇرىمىندا,

ءوزىم كەتىپ بارامىن جۇرەگىندە».

وسى ءبىر شۋماقتاردى جاقسى كورمەي­تىن, ءارىسى جاتقا بىلمەيتىن جاس كەم شىعار. اقىن جانى ايمەن ەگىزدەي كورىنەدى. «اي نۇرى الاقانىمدا», «بورسىق اي», «شەلەك باستى اي» سىندى تابيعات جۇمباعىمەن استاسقان تەڭەۋلەردى جىرىنان كوپتەپ كەزىك­تىرۋگە بولادى. گەتە ايتقانداي, مۇنى تابيعاتپەن تۇتاسۋ دەسەك بولار. جىر جايلى اقتارىلعاندا «ولەڭ دەگەن اسپانداعى ساعىم, عارىشتاعى سيقىر ەمەس, ولەڭ – مىناۋ» دەپ الدىندا تۇرعان اعاشتى نۇسقايتىن...

عالام – جاراتقاننىڭ عاجايىپ جۇم­باعى. ونى شەشۋگە تالپىنعان قالامگەر مۇراسى, شايىر بولمىسى دا كەيىنگىگە جۇم­باق كۇيىندە قالماق.

سوڭعى جاڭالىقتار