2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك كودەكستە كوزدەلگەن زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالاردىڭ جاڭا پاكەتى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
بىرىنشىدەن, 2023-2027 جىلدار كەزەڭىندە ەڭ تومەنگى بازالىق زەينەتاقى مولشەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن 54-تەن 70%-عا دەيىن, ياعني ەڭ تومەنگى كۇنكورىس شاماسىنان 100-دەن 120% دەڭگەيىنە جەتكىزۋ كوزدەلگەن.
وسى كەزەڭدە بازالىق زەينەتاقى مولشەرى ورتا ەسەپپەن 51%-عا دەيىن كوتەرىلەدى. بۇل رەتتە بازالىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرىنىڭ جىل سايىنعى ءوسۋى شامامەن 13%-دى قۇرايتىن بولادى. ايتا كەتسەك, بۇل قازاقستاننىڭ بارلىق 2,2 ميلليون زەينەتكەرىنە اسەر ەتەدى.
ەكىنشىدەن, 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ زەينەتكەرلىككە شىعاتىن ازاماتتار ءۇشىن ىنتىماقتى زەينەتاقىنى ەسەپتەۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن ەڭ جوعارى تابىس مولشەرى 46-دان 55 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن ۇلعايتىلدى.
وسى شارالاردى ىسكە اسىرۋ 2025 جىلعا قاراي ءۇش جىل ىشىندە جيىنتىق زەينەتاقىنى ورتا ەسەپپەن 27%-عا – 109-دان 138 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق بۇل جيىنتىق زەينەتاقىداعى مەملەكەتتىك تولەمدەردىڭ ۇلەس سالماعىنىڭ ارتۋىنا اكەلەدى.
جىل سايىنعى ءوسىمدى ەسكەرە وتىرىپ, جيىنتىق زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 120,7 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى (بازالىق – 37 862 تەڭگە, ورتاق – 82 881 تەڭگە).
ۇشىنشىدەن, زەينەتاقى مولشەرىن ارتتىرۋعا جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى (بۇدان ءارى – جمزج) ەسەبىنەن قىزمەتكەردىڭ پايداسىنا شارتتى-جيناقتاۋشى زەينەتاقى كومپونەنتىن ەنگىزۋ دە ىقپال ەتەدى. جمزج 2024 جىلعى 1,5%-دان 2027 جىلعا قاراي 5%-عا دەيىن بەس جىل ىشىندە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزىلەتىن بولادى.
بۇل شارا قازاقستاندىقتاردىڭ جاس بۋىنىن زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان, ولاردىڭ زەينەتاقى مولشەرى ولاردىڭ زەينەتاقى اۋدارىمدارىنا تىكەلەي بايلانىستى بولادى. ولاردىڭ زەينەتاقىسى ءۇش كومپونەنتتەن قۇرالادى: مەملەكەتتەن بازالىق زەينەتاقى تولەمى, جيناقتاۋشى – ءوز اۋدارىمدارى ەسەبىنەن جانە شارتتى-جيناقتاۋشى – جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جارنالارى ەسەبىنەن.
وسىلايشا, قازىرگى جاس ۇرپاقتى زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋعا مەملەكەت, جۇمىس بەرۋشى جانە قىزمەتكەردىڭ ءوزى جاۋاپتى بولادى. بۇل الەمدىك تاجىريبە جانە سونىمەن بىرگە ءاربىر جۇمىس بەرۋشىنىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى.
سونداي-اق الەۋمەتتىك كودەكستىڭ نوۆەللالارىنىڭ ءبىرى بجزق سالىمشىسىنىڭ ءوزىنىڭ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 50%-ىن ءوزىنىڭ دەربەس تاڭداۋى بويىنشا جەكە باسقارۋشى ينۆەستيتسيالىق كومپانيالارعا بەرۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ بولىپ تابىلادى.
بۇل ازاماتتارعا زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋعا قاتىسۋعا, وزدەرىنىڭ زەينەتاقى جوسپارىن قۇرۋعا, جيناقتارىن ينۆەستيتسيالاۋدىڭ بالاما ساياساتىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇدان باسقا, الەۋمەتتىك كودەكس شەڭبەرىندە 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ بجزق-دا زەينەتاقى جيناقتارى بار ەڭبەك سىڭىرگەن جىلدارى بويىنشا زەينەتكەرلەرگە تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتۋعا نەمەسە ەمدەلۋگە اقى تولەۋگە وزدەرىنىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بارلىق سوماسىن پايدالانۋعا قۇقىق بەرىلەدى.