جاز شىقسا بولدى, الاڭقايداعى بالالاردىڭ ويىن-كۇلكىسى جاڭعىرا تۇسەدى. قازىر شۇكىر, بالا ءۇشىن كەرەكتىنىڭ ءبارى بار. اسىرەسە قالا ىشىندە سان الۋان اتتراكتسيون كوزدىڭ جاۋىن الىپ, قول بۇلعاپ وزىنە شاقىرادى. جانىنان ءوتىپ بارا جاتىپ ونداي كەرەمەتكە بالانىڭ كوز تاستاماۋى, مويىن بۇرماۋى مۇمكىن ەمەس. بالادان ايايتىن نە بار دەپ, وعان دا وتىرعىزاسىز. بىراق ەلدەگى اتتراكتسيونداردىڭ كوبىندە قاۋىپسىزدىك تالاپتارى كوڭىل كونشىتپەيدى.
جاز دا باستالدى. ال بىزدەگى اتتراكتسيوندار بالالاردى قابىلداۋعا قانشالىقتى ساقاداي-ساي؟
جاقىندا شىمكەنتتەگى اتتراكتسيون پاركتەرىنىڭ بىرىندە الىپ اتكەنشەك 30 مەتر بيىكتىكتە قوزعالىسسىز قالعان. الىپ قۇرىلعىنى ماماندار 20 مينۋت ىشىندە جوندەپ, ىسكە قوسىپتى. وقىس وقيعادان ەشكىم زارداپ شەكپەگەن. بىراق سول ارالىقتاعى اتا-انالاردىڭ ۋايىمىن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن, ارينە. بۇل جاعداي ساياباقتاردىڭ تەحنيكالىق قاداعالاۋ ماسەلەسىنە قاتىستى كۇماندى قويۋلاتا تۇسەرى ءسوزسىز.
مۇنداي ويىن-ساۋىق ورىندارىن پايدالانۋعا بەرۋدىڭ ءتارتىبى بويىنشا, اتتراكتسيوننىڭ تەحنيكالىق احۋالى اي سايىن تەكسەرىلىپ تۇرۋعا ءتيىس. الايدا ونداي تەكسەرىس جۇزەگە اسا بەرمەيدى. ءتىپتى ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ويىن-ساۋىق ساياباعى زاڭسىز جۇمىس ىستەپ جاتقان بولۋى ابدەن مۇمكىن. جاقىندا بۇل ماسەلە پارلامەنتتە دە كوتەرىلدى. سەناتور نۇريا نيازوۆانىڭ ايتۋىنشا, بالالار وينايتىن نىسانداردىڭ قاۋىپسىزدىك جاعدايى زاڭ جۇزىندە رەتتەلۋى كەرەك.
زاڭگەر قاۋىمنىڭ ايتۋى بويىنشا, بىزدە تەحنيكالىق تالاپتارعا سايكەستىكتى باقىلاۋ اكىمدىكتەرگە جۇكتەلگەن. ياعني اكىمدىك تەكسەرىس جۇرگىزىپ, ورناتۋ, ورناتپاۋعا قاتىستى شەشىمدى قابىلدايدى. بۇل رەتتە گۇلزار نەمەسە ساياباق باسشىلىعى ەمەس, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ قۇزىرەتى جوعارى. دەمەك اتتراكتسيون تۇرىندە ورناتىلىپ جاتقان نىسانداردىڭ بارلىعىنا قاتىستى جاۋاپكەرشىلىك ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ موينىندا دەگەن ءسوز.
اتتراكتسيوندى پايدالانۋ, وعان قاتىستى قاجەتتى تالاپتاردى ساقتاۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ونى سول دەڭگەيىندە ۇستاپ, كەز كەلگەن تاۋەكەلگە دايار وتىرعان ساياباقتار دا بار. سونىڭ ءبىرى دە بىرەگەيى – استانا ورتالىق ساياباعى. اتالعان دەمالىس ساياباعىندا قۇرىلعىلارعا تۇراقتى تەكسەرۋ جۇرگىزەتىن ۇلكەن كوماندا جۇمىس ىستەيدى. ونداعى ەڭ جاڭا اتتراكتسيونعا – ەكى جىل بولسا, ەڭ ەسكىسى – يتاليا اتتراكتسيونىنا توعىز جىل بولىپتى. مامانداردىڭ سوزىنە ءمان بەرسەك, ەگەر دۇرىس پايدالانىلسا, تەحنيكالىق تەكسەرىس ۇدايى جۇرگىزىلسە, وندا قۇرىلعىنى 20 جىلعا دەيىن قولدانۋعا بولادى. ال اتتراكتسيونداردى ماۋسىمدىق پايدا اكەلۋشى قۇرال دەپ ساناسا, وندا ەكى جىلعا جەتكىزبەي توزدىرىپ جىبەرۋ وپ-وڭاي.
توزدىرماس ءۇشىن جوعارىدا ايتقانىمىزداي, كاسىبي كوماندا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. البەتتە كاسىبي كوماندا كاسىبي مامانداردان قۇرالادى. ويىن-ساۋىق ساياباعىن كۇتىپ ۇستاۋ ءۇشىن ونداعان اتتراكتسيون تۇرلەرىنىڭ جۇمىسى, ولاردىڭ كۇرت كونتينەنتتىك كليماتتا پايدالانۋ سيپاتتامالارى, قىزمەت ەتۋ مەرزىمى, ەلەكترمەن جابدىقتاۋ تۋرالى ءبىلىم قاجەت. سوندىقتان جاقسى مەحانيككە دەگەن سۇرانىس ارتادى. ولارسىز كەز كەلگەن ويىن-ساۋىق ساياباعىنىڭ يەسى الەۋەتتى قىلمىسكەرگە اينالماق.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ساياباقتىڭ شتاتتىق قىزمەتكەرلەرىنەن بولەك, قاۋىپسىزدىكتى قاداعالاۋعا رۇقساتى بار ۇيىم دا تەكسەرۋى قاجەت. مىسالى, استانالىق ساياباق جىل سايىن كونسترۋكتسيالاردى باستان-اياق تەكسەرىپ شىعاتىن كومپانيامەن كەلىسىمشارتقا وتىرادى. ول كومپانيا مەتالدىڭ ساپاسى مەن جاعدايىن, بەكىتىلۋىن, بەكىتىلۋ ءتاسىلىن, ەلەكتر سىمدارىنىڭ تارتىلۋىن تۇگەل قاداعالاپ, باقىلايدى. ەگەر ساياباق باسشىلىعى ادام ءومىرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن العا شىعارسا, وندا مۇنداي ۇيىمدار مەن مەحانيكتەرگە جۇمسالاتىن شىعىنداردان باس تارتپاۋعا ءتيىس.
ايتپاقشى, بيىل ەلىمىزدە 1 قاڭتاردان باستاپ تاۋەكەل دارەجەسىن باعالاۋ كريتەريلەرى مەن تەحنيكالىق رەتتەۋ سالاسىنداعى باقىلاۋ پاراقتارى كۇشىنە ەندى. وعان سايكەس, اتتراكتسيوندار مەن بالالار الاڭدارى ءوندىرىس جانە ورناتۋ كەزەڭىندە عانا ەمەس, پايدالانۋعا بەرۋ كەزەڭىندە دە تەكسەرىستەن وتكىزىلەدى. بۇل جاڭا باستاما اتتراكتسيوندارداعى شالا-ارەكەتتەردىڭ سانىن ازايتادى دەگەن سەنىم بار.