«ورتالىق ازيا + جاپونيا» ۇنقاتىسۋى – ءوڭىر ەلدەرى مەن جاپونيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتاتىن ماڭىزدى قۇرال

سونىمەن قاتار, ءىس-شاراعا قىر­عىزستان, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان, وز­بەكستان مەن جا­پونيانىڭ سىرتقى سايا­سات ۆەدومستۆو­لارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى. سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ۇنقا­تىسۋ اياسىنداعى 10 جىلدىق ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ ناتيجەسىن قاراستىرىپ, جاڭا ونجىلدىق­تاعى ءوزارا ءتيىمدى ارىپ­تەستىكتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تالقىعا سالدى. ءواجۇ سىمك كۇن تارتىبىنە سايكەس اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى ىنتى­ماق­تاستىقتى ىلگەرىلەتۋ, مىڭجىلدىق دامۋ ماق­ساتتارى مەن بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ, ەسىرت­كىنىڭ زاڭسىز اينا­لىمىنا قارسى كۇرەس, اۋعانستانداعى احۋال, تابي­عي اپات­تاردىڭ الدىن الۋ سەكىلدى ماسە­لەلەردى قاراستىردى. ە.ىدىرىسوۆ ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزىندە جاپون تاراپىنا ءوڭىر ەلدەرىنىڭ جاپونيامەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتاتىن ماڭىزدى قۇرالداردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ۇنقاتىسۋىن ىلگەرىلەتۋگە قوسقان بەلسەندى ۇلەسى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. سونداي-اق, ول قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ورتالىق ازيا ايماعىندا قاۋىپ-قاتەرلەردىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق, ايماقتاعى ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ جانە كەڭەيتۋدى جالعاستىرۋ قاجەتتىلىگىنە اۋداردى. «بۇل ورايدا قازاقستان «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ۇنقاتىسۋىنىڭ نىعايا ءتۇسۋىن, ونىڭ اياسىندا ىنتىماقتاستىق پەن ءتيىستى مەحانيزمدەردىڭ ومىرشەڭ جوبالارىن ىزدەستىرۋدى قولدايدى. ءبىزدىڭ قىزمەتىمىز تەك ىقپالداستىققا جاعداي جاساۋ, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ مەن دامىتۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, تازا ساياسي سەنىمدى ارتتىرۋ جانە ناتيجەسىندە ازيا قۇرلىعىنىڭ ەداۋىر بولىگىندە قاۋىپسىز احۋال قالىپتاستىرۋ», – دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستاندىق مينيستر. سونىمەن قوسا, كەڭەستە وسىعان دەيىن قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەرگە سايكەس, ءواجۇ-گە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا تىعىز ىقپالداسۋىنداعى باستاپقى جوبا رەتىندە تاڭدالعان اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋ ءجۇردى. كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا ناقتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ء«بىز بىلتىر بىشكەكتە وتكەن ءواجۇ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ وتىرىسىندا جاپونيا تاراپىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا, بيزنەس توپتاردى تارتا وتىرىپ, ناقتى ايماقتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى باستاماسىن قولدايمىز. ءدال وسى سالا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن جاپونيانىڭ ايماقتىق ىنتىماقتاستىعىنا باستاما بولادى جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ باسقا دا ءوزارا تيىمدىلىگى جاعىنان كەم تۇسپەيتىن سالالارىندا ىقپالداستىقتىڭ ءارى قاراي دامۋىنا ۇلگى بولادى دەگەن سەنىمدەمىن», – دەدى قازاقستاندىق مينيستر. ءواجۇ سىمك-ءنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويىلدى. «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ۇنقاتىسۋى – 2004 جىلى ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ مەن كەڭەيتۋ بويىنشا كۇش-جىگەردى ۇلعايتا ءتۇسۋ جانە ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا جاپونيانىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءپىشىنى. بۇگىندە ءواجۇ ءوڭىردىڭ ورتاق ساياسي, ەكونوميكالىق, سونىمەن قوسا, قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىعا سالاتىن ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. بىشكەككە ساپارى بارىسىندا ە. ىدىرىسوۆ قىرعىزستان پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فۋميو كيشيدامەن كەلىسسوز جۇرگىزدى. سونىمەن قوسا, كەڭەستە وسىعان دەيىن قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەرگە سايكەس, ءواجۇ-گە مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءوزارا تىعىز ىقپالداسۋىنداعى باستاپقى جوبا رەتىندە تاڭدالعان اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماسۋ ءجۇردى. كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا ناقتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ء«بىز بىلتىر بىشكەكتە وتكەن ءواجۇ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ وتىرىسىندا جاپونيا تاراپىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا, بيزنەس توپتاردى تارتا وتىرىپ, ناقتى ايماقتىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى باستاماسىن قولدايمىز. ءدال وسى سالا ورتالىق ازيا ەلدەرى مەن جاپونيانىڭ ايماقتىق ىنتىماقتاستىعىنا باستاما بولادى جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ باسقا دا ءوزارا تيىمدىلىگى جاعىنان كەم تۇسپەيتىن سالالارىندا ىقپالداستىقتىڭ ءارى قاراي دامۋىنا ۇلگى بولادى دەگەن سەنىمدەمىن», – دەدى قازاقستاندىق مينيستر. ءواجۇ سىمك-ءنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويىلدى. «ورتالىق ازيا + جاپونيا» ۇنقاتىسۋى – 2004 جىلى ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ مەن كەڭەيتۋ بويىنشا كۇش-جىگەردى ۇلعايتا ءتۇسۋ جانە ايماقتىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماقساتىندا جاپونيانىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءپىشىنى. بۇگىندە ءواجۇ ءوڭىردىڭ ورتاق ساياسي, ەكونوميكالىق, سونىمەن قوسا, قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىعا سالاتىن ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. بىشكەككە ساپارى بارىسىندا ە. ىدىرىسوۆ قىرعىزستان پرەزيدەنتى المازبەك اتامباەۆتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى فۋميو كيشيدامەن كەلىسسوز جۇرگىزدى.