ءارتۇرلى پسەۆدو-يسلامدىق اعىمدار مەن ءدىني ەكسترەميزم يدەولوگياسى بەلگىلى ءبىر تاريحي جاعدايلارعا نەگىزدەلىپ, ناقتى ساياسي جاعدايلاردا, تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەس كەزەڭىندە, ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستار بارىسىندا تارالادى. قازاقستان جاھاندىق قوعامنىڭ ءبىر بولىگى بولعاندىقتان, سوڭعى ونجىلدىقتاردا ءتۇرلى سىن-تەگەۋرىندەردى باستان كەشۋدە.
ەلىمىزدە قوعامدى دۇرلىكتىرىپ, حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىنا تيگەن, تالاي جازىقسىز جاننىڭ ءومىرىن جالماعان لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ باسىم بولىگى ءدىني ەكسترەميستەردىڭ قولىمەن جاسالعانى بارىمىزگە بەلگىلى. 2011 جىلعى ء«دىني قىزمەت جانە ءدىني بىرلەستىكتەر تۋرالى» زاڭ ءدىني ادەبيەتتەردىڭ تارالۋىن جانە ءدىني ۇيىمداردىڭ ميسسيونەرلىك قىزمەتىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, مەملەكەتتىك-كونفەسسيالىق قاتىناستاردى مۇقيات رەتتەي باستادى.
الەمدە بولىپ جاتقان وزگەرىستەر ءدىني نەگىزدەلگەن ەكسترەميزم يدەولوگياسىن ناسيحاتتاۋ مەن تاراتۋعا قاتتى اسەر ەتتى. ءارتۇرلى ەكسترەميستىك ۇيىمدار جاھاندىق دامۋ اسەرىنەن ءوز قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى فورمالارى مەن ادىستەرىن ىزدەي وتىرىپ, قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق قوعامنىڭ مۇمكىندىكتەرىن يگەرە باستادى. وسىلايشا, ينتەرنەت ءوزىنىڭ ارزاندىعىنا, جىلدامدىعىنا, انونيمدىلىگىنە جانە اۋديتوريانى كەڭىنەن قامتۋىنا بايلانىستى راديكالدى ءدىني-ەكسترەميستىك يدەولوگيانى ناسيحاتتاۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى قۇرالى بولدى.
بارىمىزگە بەلگىلى الەۋمەتتىك جەلىلەر جاستار اراسىندا ۇلكەن تانىمالدىلىققا يە. ينتەرنەت جاڭا تانىستىق تاۋىپ, كەز-كەلگەن سۇرانىس بويىنشا اقپارات الاتىن الاڭعا اينالدى. جاستار ءدىني ءبىلىمدى دە ينتەرنەتتەن الۋعا قۇمار. مىسالى, قازاقستان اۋماعىندا «ۆكونتاكتە» الەۋمەتتىك جەلىسىندە «يسلام» سۇرانىسى بويىنشا 1357, «قۇران» سۇرانىسى بويىنشا 88, ال «سۇننەت» سۇرانىسى بويىنشا 181 قاۋىمداستىق تابىلدى. بۇل قاۋىمداستىقتاردىڭ ىشىندەگى اقپاراتتىڭ ءبارى دۇرىس ەكەندىگىنە ەشقانداي كەپىل جوق. جاڭبىردان كەيىن شىققان ساڭىراۋقۇلاقتار سياقتى بىرەۋىن وشىرسەڭ, ەكىنشى قاۋىمداستىق اشىلىپ جاتادى. اقپارات اعىنىن باقىلاۋدا ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس.
كوپتەگەن الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى تاڭىن جاڭا ۆيدەوروليك ىزدەۋدەن باستايدى. «يسلام» دەپ جازساڭىز ەكسترەميستىك مازمۇنداعى جۇزدەگەن اقپارات بار. ولار پسيحولوگيالىق ادىستەردى پايدالانا وتىرىپ, ادامدى ارباۋ ادىستەرىن جەتىك مەڭگەرگەن. ال, ءدىني ساۋاتىن وسىنداي ۆيدەولارمەن ارتتىرسا, ادامنىڭ ءتۇزۋ جولدان تايىپ كەتەرى ءسوزسىز. ادامداردى دەسترۋكتيۆتى ءدىني اعىمدارعا تارتۋ ءۇشىن مۇنداي اككاۋنتارعا «يسلامداعى ماحاببات», «ناسيحات», «يسلام تۋرالى بىرەر ءسوز» دەگەن سياقتى جاعىمدى اتاۋلار قويادى.
وقىرمان كوكەيىندە الەۋمەتتىك جەلىدە قانداي جۇمىستار جۇرگىزىلەدى دەگەن سۇراق تۋىنداۋى زاڭدى. ەلوردا اۋماعى بويىنشا ايتاتىن بولسام, ءوزىم قىزمەت اتقاراتىن دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعى 2020 جىلدان بەرى وسىنداي قاۋىمداستىقتاردان پايدالانۋشىلاردى شىعارۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدە. بۇگىندە 4 مىڭنان اسا ادامعا ەسكەرتۋ حابارلامالارى جىبەرىلدى. بىراق جوعارىدا اتاپ وتكەنىمدەي, ينتەرنەتتى ءجۇز پايىز باقىلاۋدا ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس.
اتاپ ايتۋ كەرەك, بۇل ەسكەرتۋ حابارلامالارى پروفيلاكتيكالىق جۇمىس ىسپەتتەس. بىرىنشىدەن, ادامدار بايقاماي لايك باسىپ نەمەسە ەكسترەميستىك مازمۇنداعى ۆيدەونى بولىسسە قر زاڭناماسىن, اتاپ ايتقاندا اكىمشىلىك كودەكستىڭ 453 جانە 490-باپتارىن بۇزۋعا اكەپ سوعۋى مۇمكىن. بۇنداي جاعدايدا 50 اەك ايىپپۇل كوزدەلگەن.
ەكىنشىدەن, دەسترۋكتيۆتى مازمۇنمەن تانىسۋ جانە زەرتتەۋ ارقىلى پايدالانۋشى راديكالدانادى. ال, ۇشىنشىدەن لايك, رەپوست ول ادامنىڭ قىزىعۋشىلىعىن كورسەتەدى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىم, ءدىن تۋرالى اقپارات الاردا الەۋمەتتىك جەلىگە جۇگىنبەگەن ءجون. قانداي دا اقپارات قىزىقتىرسا Ikomek 109 نومەرىنە حابارلاسىڭىزدار.
بەكسۇلتان ابدۋللوۆ,
ءدىنتانۋشى, دىندەردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى