باسپانامەن قامتۋدىڭ بارىسى قالاي؟

بارلىق ءوڭىر باسپانا سالىپ جاتىر

ء«بىزدىڭ باستى مىندەتىمىز – ءار ازامات­تىڭ تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ. سوندىقتان مەملەكەت الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋعا باسا ءمان بەرىپ وتىر. وسى ماقساتتا ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. حالىقتى قولجەتىمدى باسپانامەن قامتۋ ءۇشىن كوپتەگەن جەڭىلدىك جاسالىپ جاتىر. ادامداردىڭ قاراپايىم تۇتىنۋدان جيناقتاۋعا كوشۋ قاجەتتىگىن ءتۇسىنۋى ماڭىزدى», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

نەگىزى ايماقتا 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ جوسپارىنىڭ جوباسى ازىرلەنگەن. وندا مەجەلەنگەن جىلداردا ايماقتا 5 ملن شارشى مەتردەن اسا ءۇي سالۋ – ماقساتى قويىلعان.

بىلتىر ايماق ءۇشىن تۇرعىن ءۇي نارىعى ناتيجەلى بولدى. قاراعاندى وبلىسى وتكەن جىلى «قۋاتتى وڭىرلەر – ەلدى دامىتۋدىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا 597,2 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى ەل يگىلىگىنە تاپسىردى. بۇل – 5 200 پاتەر. ياعني ءبىر جىلدا وبلىستا 5 مىڭنان اسا تۇرعىن قونىستويىن تويلادى. ايماقتا بوي كوتەرگەن باسپانانىڭ 27 پايىزى – جەكە تۇرعىن ۇيگە, 66 پايىزى – كوممەرتسيالىق, 7 پايىزى مەملەكەتتىك سەكتورعا تيەسىلى ەكەن. بيىل 400 مىڭ شارشى مەتر باسپانا بۇقاراعا بۇيىرادى. سونىڭ ىشىندە مەملەكەت ەسەبىنەن 864 پاتەر يەسىن تاپپاق.

– «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا بيۋدجەتتەن 12,2 ملرد تەڭگە ءبولىندى. قاراجات حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز دايىن جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇيدى سالۋ جانە ساتىپ الۋ, وبليگاتسيالىق قارىزدار ەسەبىنەن كرەديتتىك ءۇي سالۋ, ءۇي قۇرىلىسىنا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفرا­قۇرىلىم تارتۋ سياقتى بىرنەشە باعىتقا بولىنگەن, – دەيدى قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ ماماندارى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى وبلىستىڭ بارلىق وڭىرىندە ءجۇ­رىپ جاتىر. تاعى ءبىر باسا ايتارلىعى – جاڭا تۇرعىن ءۇي سالۋدان بولەك, وبلىس­تا بوس تۇرعان ۇيلەردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىستارى تولاسسىز جۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, وساكاروۆ اۋدانىندا 18 پاتەر­لى 4 جالعا بەرىلەتىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن اياق­تاۋ جوسپارلانۋدا. تاعى 18 پاتەرلى 2 تۇر­عىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا جسق جاسالدى. وتكەن جىلى مۇندا 6 ەكى پاتەرلى, ءبىر قا­باتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بيىل جەكە ينۆەس­تيتسيالار ەسەبىنەن سا­لىن­عان 18 پاتەرلىك ءبىر تۇرعىن ءۇيدى ساتىپ الۋ جوسپاردا. سونىمەن قاتار وسى جىلى وبليگاتسيالىق قارىزدار ەسەبىنەن قاراعاندى, بالقاش, اباي قالالارىندا كرە­ديتتىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانىپ وتىر. نىسانداردى تاپسىرۋ مەرزىمى – 2024 جىل.

الەۋمەتتىڭ ءالجۋاز بولىگى – نازاردا

قازىر الەۋمەتتىڭ ءالجۋاز توبىنىڭ باسپاناعا قولجەتىمدىلىگى – مەملەكەت نازارىندا. ۇكىمەت جۇيەسىز باعدارلامالار قابىلداۋ تاجىريبەسىن توقتاتىپ, تۇرعىن ءۇي ساياساتىن جەتىلدىرۋدىڭ بىرىڭعاي مودەلىن ازىرلەدى.

قاراعاندى وبلىسىندا مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان ءۇي الۋ كەزەگىندە 33 461 ازامات بار. ەنەرگەتيكا جانە تۇر­عىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باس­قار­ماسىنىڭ باسشىسى ەربول تولەۋوۆ بىل­تىرمەن سالىستىرعاندا, كەزەك 1 670-عا ۇل­عايعانىن ايتادى. ءوسىم پايىزعا شاق­قان­دا – 5,3 پا­يىز. نەگىزىنەن حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك وسال توپتارىنىڭ كەزەگى 787 ادام­عا نەمەسە 6,6 پايىزعا وسكەن. ونىڭ ىشىن­دە, 2 666 كوپبالالى وتباسى, 12 712 حالىق­تىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى, 11 688 بيۋد­جەتتىك ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرى, 6 243 جەتىم بالالار جانە اتا-اناسىنىڭ قام­قور­لىعىنسىز قالعان بالالار, جالعىز تۇرعىن ءۇيى اپاتتى دەپ تانىلعان 152 ازامات بار.

– بىلتىر بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزىنەن كەزەكتە تۇرعان 900-گە جۋىق ازاماتتى ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جوس­پارلاندى. ءىس جۇزىندە 983 ازامات ءۇيلى بولدى. اتاپ ايتقاندا, «وتباسى بانك» اق جەلىسى ارقىلى 281 ادام نەسيەگە ءۇي الدى, «قازاقمىس كورپوراتسياسى» جشس دەمەۋشىلىگىمەن 60 ازامات پاتەرلى بولدى. «قازاقمىس كورپوراتسياسى» 47 ءۇيدى جالعا بەردى. 2023 جىلدىڭ باسىنان باستاپ قاراعاندى وبلىسى بويىنشا قارجىلاندىرۋدىڭ ءارتۇرلى كوزدەرىنەن مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان كەزەكتە تۇرعان 91 ازامات باسپانا الدى. بيىل بارلىعى 750-گە جۋىق ازامات ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, – دەيدى ە.تولەۋوۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ جالداۋ اقىسىن سۋبسيديالاۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا وراي وبلىستا ەكىنشى جىل جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان جالعا الىنعان ءۇي ءۇشىن ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىنا تولەم باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا قاراجات بولىنەدى. وتكەن جىلى تولەم العان ونداي ازاماتتاردىڭ سانى – 37. باعدارلاما حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ ء(ى جانە ءىى-توپتاعى مۇگەدەكتەر, مۇگەدەك بالالارى بار وتباسىلار, جەتىم بالالار جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار, كوپبالالى وتباسىلار) جەكە تۇرعىن ءۇي قورىنان العان تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ اقىسىنىڭ 50 پايىزىن جابۋدى كوزدەيدى.

بيىل باعدارلامانى ىسكە اسىرۋعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 335 ملن تەڭگە كولە­مىندە قاراجات ءبولىندى. بۇگىندە كەزەكتە تۇرعان 47 ازاماتقا جالپى سوماسى 452 مىڭ تەڭگەگە تولەم جۇرگىزىلگەن ەكەن.

مەتاللۋرگ پەن كەنشىگە – جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا

بۇعان قوسا بىلتىر وبلىستىق بيۋدجەتتەن «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق شاحتەرلەرى مەن مەتاللۋرگتەرىنە جەڭىل­دىكپەن تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 1 ملرد تەڭگە, «وتباسى بانك» اق-دان 700 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان. باعدارلاما اياسىندا «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» كومپانياسىنىڭ 134 قىز­مەت­كەرىنە ءۇي ساتىپ الاتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلدى. ولاردىڭ 64-ءى – مەتاللۋرگ, 70-ءى – كەنشى.

بيىل وبلىستىق بيۋدجەتتەن «ارسەلور­ميتتال تەمىرتاۋ» اق جانە «شۇباركول كومىر» اق قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن 1 ملرد 400 ملن تەڭگە, «وتباسى بانك» اق-ى 800 ملن تەڭگە بولگەن. بۇل باعدارلاما 5 جىلعا بولجانعان. وبلىستىڭ بەس قالاسىندا ىسكە اسىرىلادى. دالىرەك ايتقاندا, قاراعاندى, ساران, تەمىرتاۋ, شاحتينسك جانە اباي قالالارى. نەسيەنىڭ ەڭ جوعارى سوماسى – 20 ملن تەڭگە. جىلدىق مولشەرلەمەسى – 5 پا­يىز. باستاپقى جارنانىڭ ەڭ از سوماسى – 10 پايىز. تولەم مەرزىمى – 19 جىلعا دەيىن.

بيىل نەسيەنىڭ ەڭ جوعارى سوماسىن ەسكەرە وتىرىپ, «ارسەلورميتتال تەمىرتاۋ» اق شاحتەرلەرى مەن مەتاللۋرگتەرى ءۇشىن 75 نەسيە جانە «شۇباركول كومىر» اق قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن 55 نەسيە بەرۋگە ۋاعدالاسىپ وتىر.

قاراعاندى وبلىسى