اكەم يساعۇل جولجان ۇلى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى سوعىسقا قاتىسپادى. 14 جاسىندا وڭ جامباسىنىڭ ۇرشىعى سىنىپ, مۇگەدەك بوپ قالادى. ءوز قاتارىمەن جۇگىرە الماي قورلانادى, كەلەشەگىنە كۇدىكپەن قاراپ جابىرقايدى. وزدەرى اكە-شەشەدەن 3 ۇل, 1 قىز ەدى. ءىنىسى مامان مەن قارىنداسى داريعا شەتىنەپ, اياۋلى اناسىنان 12 جاسىندا ايىرىلىپ, وزىنەن 2 جاس ۇلكەن اعاسى سماعۇل مەن اكەسى جولجان ۇشەۋى عانا قالادى. بىراق, “ادام بولاتىن بالا الىسقا قارايدى” دەمەكشى, مۇڭلى ويدان ارىلىپ وقۋىن جالعاستىرادى.
اعاسى سماعۇل بولسا 1939 جىلى اسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ, تاشكەنتتە مىندەتىن اتقارىپ جاتقان جەرىنەن سوعىس باستالىپ, مايدانعا اتتانادى, كوپ ۇزاماي حابار-وشارسىز كەتتى دەگەن سۋىق حابار ەلگە جەتەدى. سوعىس جەڭىسپەن اياقتالىپ, ەل ەسىن جيعان سوڭ اكەي اعاسىن تىنباي ىزدەۋمەن بولدى. ماسكەۋگە ورتالىق مۇراعاتقا حات جولداپ, سۇرانىس جاسايدى. سول ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا ەڭبەگى جانىپ, 40 جىلدان كەيىن قولىنا “قاتارداعى جاۋىنگەر سماعۇل جولجان ۇلىنىڭ مۇردەسى بەلورۋسسيانىڭ گرودنو وبلىسىنىڭ پلاۆسك پوسەلكەسىندەگى “باۋىرلاستار زيراتىندا” جەرلەنگەنىن, اتى-ءجونى قايتا جەرلەۋ كەزىندە تابىلعان سولدات بويتۇمارى ارقىلى انىقتالعانى جونىندەگى مالىمەت الاكول اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتقا كەلىپ تۇسەدى. جۇرەگىندە ساعىنىش وتى سىزداپ قاسىنا نەمەرەلەرى داۋرەن مەن ديدارانى ەرتىپ, اكەم اعاسىنىڭ باسىنا بارىپ, اتى-ءجونى جازىلعان ەسكەرتكىشىنە تاعزىم ەتىپ, ەسكە الۋ ءراسىمىن جاساپ قايتادى. “سول جەردەگى “كراسنىي پارتيزان” كولحوزىنىڭ باسشىلارى, سەلولىق كەڭەسى, مەكتەپ ديرەكتورى, جەرگىلىكتى تۇرعىندارى ءبىزدى قازاق قۇداسىن قارسى العانداي كۇتىپ, ەرتەڭىنە ساعات 10-دا قايتپاقشى بولعان بىزدەردى ساعات 3-كە دەيىن جىبەرمەي, ۇلكەن سىي-سياپات كورسەتىپ, سالەم-ساۋقاتىن بەرىپ, قيماستىقپەن اتتاندىردى” – دەپ اكەي ءاردايىم ەسىنە الىپ وتىراتىن. سول ساپاردان كەيىن اكەم اعاسىمەن تىرىدەي قاۋىشقانداي قوڭىلى ورنىنا ءتۇسىپ, مۇنداي باقىتقا جەتكەنىمە دە “تاۋبە” دەپ قۇلازىعان كوڭىلى ورنىنا ءتۇسىپ قايتادى.
اۋىلدىڭ اقساقالدارى اتامىز جولجانعا: “ەگەر يساعۇلدىڭ دەنساۋلىعى جارامدى بولىپ, ول دا سوعىسقا كەتسە نە بولار ەدىڭ, بۇگىندە جالعىز ۇلىڭنان ءوسىپ-ءونىپ, ۇرپاعىڭ جالعاسىپ وتىر” – دەپ جۇباتاتىن. دەسە-داعى ۇلىنىڭ جار ءسۇيىپ, وتباسى باقىتىن كورمەگەنى, ەرنى ءجىبىپ بالا سۇيمەگەنى اتامنىڭ جانىنا باتاتىن. وكىنىشكە وراي, اتام دۇنيەدەن ۇلىنىڭ ەش دەرەگىن ەستي الماي ءوتتى.
سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرى, ءۇشارال قالاسىنىڭ “قۇرمەتتى ازاماتى” كاكىمسەيىت قاسىمجان ۇلى ء“ومىر وتكەلدەرى” اتتى دەرەكتى پوۆەسىندە ءۇشارال ينتەرناتىندا بىرگە وقىعان دوستارى, ۇستازى راحىم وماروۆ جانە سماعۇل اعامىز تۋرالى ءبىز بىلمەيتىن قىزىقتى دەرەكتەر كەلتىرگەن. اكەم يساعۇل مەن انامىز جامبىتايدىڭ كاكىمسەيىت اعاعا دەگەن ىقىلاسى ەرەكشە ەدى. “قۇرمەت قۇرمەتتى ادامعا جاراسادى” دەمەكشى, سماعۇل اعانىڭ دوسى بولعاندىقتان “اعا” دەپ قۇرمەت كورسەتەتىن.
اتا-انامىز 7 بالا تاربيەلەپ, بارىمىزگە جوعارى ءبىلىم بەردى, ۇلدى ۇياعا, قىزدى قياعا قوندىردى, نەمەرە-شوبەرە ءسۇيدى. انامىزدىڭ دۇنيەدەن وتكەنىنە 19 جىل, تىرىسىندە اكەمىزدىڭ ابىرويىنا ابىروي قوسىپ, جولداس-جورامەن قارىم-قاتىناسىنا بەرىك بولدى. ول كىسىلەر ءبىزدىڭ تاربيەمىزگە ۇلكەن كوڭىل ءبولدى, بۇل ءۇردىس كەيىن بالالارى مەن نەمەرەلەرىندە جالعاستى. اكەمىز زەينەتكەرلىككە شىققان سوڭ نەمەرەلەرى داۋرەن, داستان, دارحاندى ەرتىپ, اتا جۇرتى ساياققا بارىپ, ۇلكەن بابامىز تورەبايعا قۇران وقىتۋى, ءوزىنىڭ وسكەن جەرىنە نەمەرەلەرىن اۋناتىپ-قۋناتۋى, اعايىندارىمەن تانىستىرۋى دا بەكەر بولماعاننىڭ دالەلى رەتىندە ءوز تۇرعىمنان اسا ءبىر ماقتانىش كورەتىن جايدى باياندايىن.
ۇلكەن اعاتايىم باقتۇر مەن جەڭگەم حاسيەت بايمۇحانقىزى ەكى ۇل تاربيەلەپ, ولاردى ۇيلەندىرىپ, نەمەرە ءسۇيدى. داۋرەن مەن ايگەرىمنەن ءىلياس پەن ءجاميلا, كىشى بالاسى داستاننان دانەليا, ياسمين اتتى ەكى قىز ءسۇيىپ, كەلىنىمىز بوتاگوز كوپتەن كۇتكەن, شەكەسى تورسىقتاي ۇلدى دۇنيەگە اكەلگەندە اۋلەتىمىزدىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. داستان الدىمەن اتاسىنا تەلەفون شالىپ, شوبەرەلى بولعانىمەن قۇتتىقتاپ: “اتا, ۇلىمنىڭ اتىن سماعۇل دەپ قويماقپىن” دەگەندە, اتاسى ەكىنشى رەت اعاسىمەن قاۋىشقانداي كۇي كەشەدى. نەسىن جاسىرايىق, قالادا وسكەن, ورتاسى ورىستانعان نەمەرەسىنىڭ بۇل شەشىمى ءبارىمىزدى تەبىرەنتتى. قازىرگى كەلىندەر (كوبىسى) بالالارىنا ەسىمدى اقىلداسپاي-اق, وزدەرى قويىپ جاتادى عوي. ال بوتاگوز كەلىننىڭ ايتقانىنان شىقپاي كەلىسۋى – تاربيەلى ورتادان شىعىپ, يناباتتى كەلىن بولعاندىعىنىڭ كەپىلى دەپ بىلەمىز.
اكەمىز يساعۇل جولجان ۇلى الاكول اۋدانى مەن ءۇشارال قالاسىنىڭ “قۇرمەتتى ازاماتى”, قازاقستانعا ەڭبەگى سىڭگەن ساۋدا قىزمەتكەرى, رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى دەربەس زەينەتكەر, ۇلى وتان سوعىسىنداعى تىلدا اتقارعان ەڭبەكتەرى ءومىرىنىڭ ءار ساتىسىندا باعالانىپ, ەڭبەك قىزىل تۋ, “قۇرمەت بەلگىسى” وردەندەرىمەن, بىرنەشە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان.
– جاقسى قاسيەتتىڭ ءبارىن حالىق اراسىنان تابۋعا بولادى, حالىقتان ۇيرەنۋدەن جالىقپاڭدار. حالقىما دەگەن اق نيەتىم تەگىن كەتكەن جوق, ونىڭ دالەلى ءۇش ۇلكەن باقىتقا جەتتىم: حالىقتان العىس الدىم, ءوزىمدى كوپتىڭ ىزدەۋى, ءىسىمنىڭ وشپەۋى, – دەپ اكەم حالقىنا ءار كەز ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ وتىرادى بۇگىندە 90-عا اياق باسقان قارت اكەم. داستارقان باسىندا سامايى كۇمىستەنىپ اكەمىز وتىرعاندا كوڭىلىمىز مارقايىپ, “اكە, اسىقپا الىس ساپارعا, انامىز كورمەگەن قۋانىشتاردىڭ كۋاگەرى بولىپ, ۇزاق جاساڭىز” دەيمىز.
كىشكەنتاي سماعۇل جەڭىستىڭ 65 جىلدىعىنىڭ قارساڭىندا 3 جاسقا تولدى. “اكەدەن بالا تۋسا يگى, اكە جولىن قۋسا يگى” دەمەكشى, جىلدار ءوتىپ, ول دا ەسەيەر, ءوزى ەسىمىن يەمدەنىپ جۇرگەن اتاسى سماعۇلدىڭ باسىنا بارىپ تاعزىم دا ەتەر” دەگەن ۇكىلى ءۇمىت مەنى سونداي ويعا جەتەلەيدى...
گۇلبارشىن يساعۇلقىزى.