بۇل تۋرالى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىتايدىڭ CCTV تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
– بىلتىر قاڭتار ايىندا بەينەبايلانىس فورماتىندا قىتاي جانە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارىنىڭ ءسامميتى ءوتتى. سودان كەيىن اقپاندا ورتالىق ازيانىڭ ءتورت مەملەكەتىنىڭ باسشىسىمەن بىرگە بەيجىڭدەگى قىسقى وليمپيادا ويىندارىنىڭ اشىلۋىنا قاتىستىڭىز. بيىل مامىر ايىندا «قىتاي – ورتالىق ازيا» ءسامميتى وتەدى. قىتاي مەن ورتالىق ازيا ءبىر-بىرىنە تەك ەكونوميكالىق جاعىنان عانا ەمەس, ستراتەگيالىق تۇرعىدان دا جاقىنداي تۇسكەنىن بايقايسىز با؟ ناقتىراق ايتقاندا, ءسىز تۇڭعىش «قىتاي – ورتالىق ازيا» سامميتىنەن نە كۇتەسىز؟
– سيان ءسامميتى ناتيجەلى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. قىتاي ءبىزدىڭ ايماقتا, ياعني ورتالىق ازيادا وتە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇلاي بولۋى زاڭدى دا. ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى ارىپتەستەرىم قىتايمەن اراداعى قاتىناس بىزگە ءتيىمدى ەكەنىنە كەلىسەدى دەپ ويلايمىن. وسى ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋگە ءبىز دە بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز. – تايۆان تۋرالى ايتساق, بۇل – وزەكتى ماسەلە. شىن مانىندە, ءسىز جاقىندا تەرريتوريالىق تۇتاستىقتى ساقتاۋ بارلىق ەل ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتىڭىز. جالپى, ءسىز بۇل پىكىردى بىرنەشە رەت قايتالادىڭىز. تاياۋدا تايۆاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن مويىنداۋ تۋرالى يدەيانى تەرىسكە شىعاردىڭىز. وسى ماسەلەگە توقتالساڭىز....
– جالپى, بۇكىل الەم مىنا ماسەلەنى انىق ءتۇسىنۋى كەرەك دەپ سانايمىز. ەكى قىتاي بولماۋى كەرەك. تايۆان – قىتايدىڭ ءبىر بولىگى. دەمەك, بۇۇ جارعىسىندا بەكىتىلگەن بارلىق مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى تۋرالى قاعيدات مۇلتىكسىز ساقتالۋعا ءتيىس. بۇل قاعيدات شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ جارعىسى مەن دەكلاراتسياسىنا دا ەنگىزىلدى. سوندىقتان تاعى دا قايتالاپ ايتامىن, ءبىز ءۇشىن تايۆان – قىتايدىڭ ءبىر بولىگى. بۇل انىق. وعان ەشقانداي ءشۇبا كەلتىرمەيمىز.
– جاھاندىق ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقان ايماقتىق ۇيىمداردىڭ ءبىرى – شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى. بيىل شىۇ-عا توراعالىق مىندەتىن قازاقستان قابىلداپ الادى. قۇبىلمالى گەوساياسي كەڭىستىكتە ۇيىمنىڭ ءرولىن قالاي باعالايسىز؟ قازاقستاننىڭ توراعالىعى ۇيىمعا نە بەرەدى؟
– شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى – كەلەشەگىنەن كوپ ناتيجە كۇتتىرەتىن, وتە ىقپالدى ۇيىم ەكەنىن دالەلدەدى. ۇيىم قۇرىلعان كەزدەن باستاپ وعان قىتاي زور قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. شىۇ ءوز قىزمەتىن 1996 جىلى شانحايدا باستادى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رەتىندە ۇيىمنىڭ جۇمىسىن باستاۋ راسىمىنە قاتىستىم. ياعني, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ قىزمەتىنە قۇرىلعان ساتتەن باستاپ اتسالىسقانىمدى ماقتان تۇتامىن. ارينە, قازاقستان ۇيىمنىڭ كەلەشەك توراعاسى جانە وسى ۇيىمعا مۇشە ەلدەر ءسامميتىن ۇيىمداستىرۋشى مەملەكەت رەتىندە شىۇ-نىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايدى. بۇعان دەيىن ايتقانىمداي, بۇل ۇيىم – الەمدە وتە تانىمال ءارى ىقپالدى.