الاتاۋداي اسقاق, قاراتاۋداي قازىنالى, اقجايىقتاي تۇنىق ارلى ازامات 30 قازان 1947 جىلى باتىس قازاقستان وبلىسى, تاسقالا اۋدانى, مارتىنوۆكا اۋىلىندا ومىرگە كەلگەن. ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ گيدرولوگيا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, ونى 1970 جىلى ءبىتىرىپ, الماتى قالاسىندا «كازگيپروۆودحوز» سۋ جوبالاۋ, ىزدەستىرۋ ينستيتۋتىنا ينجەنەرلىك قىزمەتكە ورنالاسادى.
1971 جىلى جولدامامەن جاڭا قۇرىلعان تالدىقورعان وبلىسىنىڭ «كازگيپروۆودحوز» ينستيتۋتىنىڭ فيليالىنا اۋىستىرىلدى. وسى مەكەمەدە 43 جىل ەڭبەك ەتىپ, ونىڭ 28 جىلىن ديرەكتور لاۋازىمىندا ومىردەن وتكەنىنشە اتقاردى. ازاماتتىڭ قوعامداعى, ارىپتەستەرى مەن زامانداستارى ورتاسىنداعى ورنى جارىق دۇنيەدە قانشا جاساعانى ەمەس, اتقارعان ىسىمەن, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى, ىسكەرلىگى, ەڭبەكقورلىعى, ادالدىعى, ادىلدىگى سياقتى قاسيەتتەرىمەن ولشەنەدى. ءجۇسىپ جانەكەنوۆتىڭ ادامگەرشىلىگى وتە جوعارى, اق جانى البىرت, جۇرەگى ەلجىرەگەن, كوڭىلى پاك ەدى.
جەر بەتىندە قانشا ادام بولسا, بارلىعىنىڭ دەرلىك «مىنا قاربالاس تىرشىلىكتە, تىنىمسىز تىرلىكتە» وزىندىك اتقاراتىن مىندەتى مەن پارىزى سەكىلدى. ومىردەن الاتىن وزىندىك ورنى, سىيى مەن دارەجەسى, قۇرمەتى مەن قوشەمەتى, ابىرويى مەن اتاعىنىڭ بولارى ءسوزسىز.
بىراق, بىرىنشىسىنە قاراعاندا ەكىنشىسىنىڭ سالماعى اۋىر, جولى قيىن, قولعا تۇسە بەرۋى سيرەك. ويتكەنى, ول تاباندى ەڭبەكتىڭ, تىنىمسىز ىزدەنىستىڭ, قاجىرلى قايراتتىڭ, ءبىلىم مەن بىلىكتىڭ, كۇش پەن جىگەردىڭ ناتيجەسىندە كەلەدى. تاڭداپ العان كاسىبىن ءسۇيۋ, باستاعان ءىستى دىتتەگەن جەرىنە جەتكىزۋ, ويلاعان جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ, كوپشىلىكتىڭ ءتىلىن تابۋ سەكىلدى تولىپ جاتقان قاسيەت ءبىر بويىنان تابىلىپ, العىرلىق تانىتقاندا عانا سەنىمەن وزگەلەر ساناسادى. ءسوزىڭدى تىڭدايدى, ءوزىڭدى مويىندايدى.
مىنە, وسىنداي ادامي قاسيەتتەرى مەن ومىردەن لايىقتى ورنىن تاپقان ازامات ءجۇسىپ رىسقالي ۇلى ءومىردىڭ پارقى مەن كىسىلىكتىڭ نارقىن پايىمداي الاتىن, جاقسى مەن جاماندى سارالاي الاتىن تابيعاتىنان العىر, ۇستىنىمىنا بەرىك, تىزەرلەپ ءومىر سۇرمەگەن, بىرەۋگە قاراپ جالپاڭداماعان, جالتاڭداماعان, ءوزى ءىسى دۇرىس بولسا, ەشكىمنىڭ جەتەگىنە ءجۇرمەگەن تاباندى ازامات ەدى. ءجۇسىپ رىسقالي ۇلى قىزمەت باسپالداعىنا دا ءوزىنىڭ ەرتە تانىلعان قابىلەت-قارىمىنىڭ, ءبىلىمى مەن بىلىگىنىڭ, پاراسات پايىمىنىڭ تەرەڭدىگىمەن جەتتى.
ات جالىن تارتىپ, ەڭبەككە ارالاسقانىنان باستاپ, ءومىردەن وتكەنشە «ەڭبەگىم ەلىمە, ەلىمنەن قالسا عانا ەرنىمە», دەپ ادال ءومىر ءسۇردى. ءجۇسىپتىڭ ەڭبەك جولى جەتىسۋ سۋ شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىمەن تىعىز بايلانىستى. وسى سالادا قىزمەت ىستەپ, ءوزىن سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارى مەن عيماراتتارىن جوبالاۋدا ءبىلىمدى ينجەنەر, قابىلەتتى ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە تانىتا ءبىلدى. 1979-1982 جىلدار ارالىعىندا يەمەن حالىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنداعى سۋلاندىرۋ ۇدەرىستەرىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى. ج.جانەكەنوۆتىڭ تىكەلەي باسقارۋىمەن بۇرىنعى تالدىقورعان وبلىسى بويىنشا 1990 جىلعى 1 قاڭتاردا 303 مىڭ گا سۋارمالى جەر يگەرىلدى. ەلدى مەكەندەرگە 5000 كم. اۋىزسۋ جەتكىزىلىپ, بۇل ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا وڭ اسەر ەتتى.
«قۇندىزدى», «كولتابان», «قىزىلاعاش», «قوڭىر ولەڭ» ەلدى-مەكەندەرىندە جاۋىنداتقىش ارقىلى جەر استىنان سۋ شىعارىلىپ, ەگىستىك سالىندى. جوعارى دەڭگەيدە جاسالعان الماتى وبلىسى, تالدىقورعان, سەمەي, وسكەمەن, پاۆلودار وڭىرلەرىندە «دۇنيەجۇزىلىك دامۋ بانكىنىڭ» دەمەۋشىلىگىمەن سۋلاندىرۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى.
ادام بالاسىنىڭ ومىردەگى ءۇش مىندەتى: قۇمدا قۇدىق قازۋ, وزەنگە كوپىر سالۋ, جاھان دالاعا اعاش وتىرعىزۋ بولسا, ءجۇسىپ وسى پارىزىن ىسكە اسىرىپ, ەل يگىلىگىنە ەڭبەك ەتتى.
نارىقتىڭ العاشقى قيىن كەزدەرىندە ءوزى باسقارىپ وتىرعان مەكەمەنىڭ جەرىن نىق ۇستاپ, ۇجىمىنا قامقور بولا ءبىلدى. عيماراتتىڭ ءبىر بۇراۋىن, ءبىر كىرپىشىن بۇزباي, تالان-تاراجعا سالماي, توزىعىن شىعارماي, امان ساقتاپ, الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىنا كوشىپ كەلگەندە ەشبىر سوزگە كەلمەي سول عيماراتتى وبلىس مەكەمەلەرىنە تابىستادى.
حالقىمىزدا «اتتىڭ ءبارى قازانات ەمەس, جىگىتتىڭ ءبارى ازامات ەمەس», دەگەن ناقىل ءسوز بار. ءجۇسىپ «تازالىقتى جانىما حالقىم بەرگەن», دەپ ادالدىقتىڭ الا ءجىبىن اتتامادى, قۇلقىننىڭ ق ۇلى بولمادى, پەندەشىلىككە بارمادى, ازاماتتىعىنان جاڭىلمادى, بيىگىنەن الاسارمادى. الىستى جاقىن, بوتەندى باۋىر ەتكەن كىشىپەيىل, قاراپايىم, جانى تازا, ارى تازا, جاندۇنيەسى جاقسىلىقتان ءورىلگەن, اينالاسىنا جاقسىلىق جاساۋعا, قۋانتۋعا اسىعىپ, مەيىرىم شۋاعىن شاشىپ جۇرگەن ۇلكەن ادەپتىڭ, ۇياڭ مىنەزدىڭ يەسى, ەل-جۇرت پانا تۇتىپ, ارقا سۇيەر اعا ەدى.
ءجۇسىپ رىسقالي ۇلىنىڭ ىسكەرلىگى مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنە, كۇردەلى ماسەلەلەردى شەبەر شەشە بىلەتىندىگىنە جۇرتشىلىقتىڭ كوزى جەتىپ, ەسىمى ارىپتەستەرى اراسىندا قۇرمەتپەن اتالاتىن. جەتىسۋ ازاماتتارى اراسىندا سىيلى, سۇيكىمدى بولدى.
ءومىرى قىسقا بولسا دا ماعىنالى, ونەگەلى بولدى. بۇل ءفاني دۇنيەدە عۇمىر قىمبات. ومىردەن ادامعا سەنىم قىمبات. بايلىعىڭنان كوڭىل قىمبات, دەگەن دانالار. ءجۇسىپ رىسقالي ۇلى – سەنىمگە سەلكەۋ ءتۇسىرمەگەن, ەشكىمگە قىلداي قيانات جاساماعان, ەشكىمنىڭ كوڭىلىن قالدىرماعان, كىسىلىك اتتى شىڭنىڭ كىشىلىك اتتى ءبيىگىنەن كورىنگەن تۇعىرى بيىك ازامات ەدى. شىعىستىڭ ۇلى ويشىلى ساعدي «جاراتقاننىڭ پەندەسىنە بەرىلگەن ۇلكەن سىيى – ونىڭ ارتىندا قالاتىن جاقسى اتى, مەيىرىمدىلىگى مەن قايىرىمدىلىعى», دەگەن. بۇگىندە اياۋلى ازاماتتىڭ ارتىندا جاقسى دەگەن ءسوز, وشپەس ءىس, ىزگىلىكتى ءىز قالدى.
كۇلاش ورازالىقىزى,
تالدىقورعان قالاسى مەن سارقاند اۋدانىنىڭ
قۇرمەتتى ازاماتى.
الماتى وبلىسى.